VANGLAINI ZIRCHIANNA Zûk leh hmuam sim pung zel mah se, A zuarte'n an hralh chhuah tlem phah lo

Mizoram sorkar hnuaia awm, Mizoram State Tobacco Control Society (MSTCS) leh NGO - Indian Society on Tobacco and Health (ISTH) Mizoram Chapter-te'n mite'n zuk leh hmuam an sim theih nan nasa takin ṭan an la a; a hnathawh pawhin awmzia a nei a, mi tam takin zûk leh hmuam an nghei tawh. Chutih laiin, Aizawl new Market-a vaihlo, meizial, sahdah leh tuibúr zuarte chuan an hralh chhiat phah lo niin an sawi thung.

New Market-ah tuibûr

Tuibur zuar nu pakhat chuan Aizawl district Anti Tobacco Squad (ATS)-te hmalakna vangin tuibúr an hralh tlem phah lo niin a sawi. A sawi danin, Cigarette and Other Tobacco Products Act (COTPA) Section 7-in a phût angin tuibûr pangah 'Warning sign' an bel vek a; mahse bel tur chu DC office-ah Rs. 2-a lei a ngai a, lei tura an kalin a khawihtu awm loh chang a awm fo ṭhin. ATS-te'n an endik fo a, mahse a tuibur zuartute'n warning sign an bel ṭhat avangin man emaw, zilhhauna tâwk am awm ngai lo niin a sawi.

Tuibur zuar nu pakhat dang chuan a hlawmin an hralh ber a, Mizoram páwn - Delhi, Shillong, Guwahati leh Manipur lamah an hralh ṭhin tih an sawi. Hnam dang zingah chuan Khasi, Vai leh Chakma-te'n an hmuam nasa vea a hriat thu a sawi.

Tuibur zuartute sawi danin, tuibûr litre 20 chu Rs. 400, 500, 700-tein an hralh ṭhin a, a al ṭha apiang a man a to. Um (bottle)-a lei theihin an siam bawk a, Rs. 10, 30, 100 mante a ni hlawm. A leitute chu puitling an ni deuh ber.

Tuibur zuartu pakhat chuan, tunlai hian driver zingah tuibûr hmuam thar an awm nuala an hriat thu sawiin, passenger phurh laia zial zûk a rem loh vang leh danin a phal loh vangin tuibur lamah an pakai ni maia a hriat thu a sawi.

Aizawl New Market-ah hian tuibûr zuar mi 10 an awm a, mi pakhatin chawhrualin ni tin Rs. 1,500 man vel an hralh chhuak ṭhin a ni.

Vaihlo/ zozial zuar

Aizawl New Market-ah tuibûr zawrhna bulah vaihlo leh zozial zuar an ṭhu a; vaihlo zuar nu pakhat chuan ni khatah vaihlo kg. 5 vel a hralh chhuak tih a sawi. Vaihlote chu a tui dan azirin kg. khat Rs. 200, 300, 400, 500-te a ni ber a; zozial chu tel khatah zial 12 awmin, tel 10 chu Rs. 40-in an pe chhuak ṭhin. Zozial hi ni khatah tel 800 vel an hralh ṭhin a, tel 800 chu zial 960 vel tihna a ni.

Zawhna chhangin vaihlo zuar chuan, vaihlo dona kalpui a nih avangin an hralh tlem phah lo niin a sawi a, state páwna siam meizial aṭanga zozial zu ta an awm ve nual tih a sawi. Vaihlote chu Tlangpui, Leisenzo, Khuangleng, Buang, Myanmar leh Manipur-a Sinzawl aṭangin an la lut ber a; Mizoram thar chhuah chauh pawhin zial zu mite a châwm hneh hle niin a sawi bawk.

Sahdah zuar

New market-a sahdah zuar nu pakhat chuan sahdah chu Mizoram pawna siam sa, nuai loh an lei a, an nuai a, nuai sain an zuar mai ṭhin tih a sawi. A sawi danin, sahdah chu rum (zu)-in an nuai deuh vek tawh a, a al, al vak lo leh al lo-ahte ṭhen a ni. A al hralh a kal ber a, ni khatah Rs. 1000-2000 man an hralh tlangpui a, a ṭhen chuan Rs. 2000-4000 man an hralh bawk.

Sahdah zuarte chuan, sahdah chu nu leh pain an lei ber a, hmeichhe tleirawlin an hmuam ru nasa tih sawiin, sikul naupangte pawhin an lei ṭhin tih an sawi.

Vaihhlo leh a kaihhnawih do pawlte hmalakna vangin sahdah an hralh tlem phah lo a, an hralh tam zawk mah nia a hriat thu a sawi a, "Meizu an tlem a, sahdah hmuam an tam phah niin a lang," an ti.

New Market building ground floor-ah sahdah zuar mi 13 vel an ṭhu a, bial (ṭheka) bik an nei vek hlawm. A tlangpuiin thingtlangah leh Myanmar lamah an thawn chhuak nasa a, Khaini man a to avangin Myanmar lamah sahdah an thawn nasa hle tih an sawi.