HIV/AIDS do turin Health Minister-in mipui a sáwm

Nimin, December 1, kha World AIDS Day a ni a, Mizoram hmun hrang hrangah hman a ni. Health minister Lal Thanzara chuan, mipat hmeichhiana chu nupa kar chauha hman tur a nih thu leh, condom chu HIV darh zel tur venna kawng ṭha a ni tih kohhrante'n an hriatthiam a hun tawh thu sawiin, mahni zawn ṭheuha HIV/AIDS donaa hma la turin Mizoram mipui a sáwm.

World AIDS Day hi Aizawlah chuan Mizoram State AIDS Control Society (MSACS) bul tumin chawhnu dar 1-ah Millennium Centre tualah hman a ni a, Health Minister khuallian a ni. CARE World Vision India bultumin Chanmari YMA Hall-ah hman a ni bawk.

Health Minister chuan, HIV/AIDS-in Mizoramah kua a hreuh thûk hle tawh tih sawiin, "Hei hi pawm leh awih harsa mah se, a dik si a ni," a ti a; Mizote zûk leh hmuam an insûm loh avangin Mizoram chu cancer vei tamna state a ni mek tih sawiin, "Mipat hmeichhiat hman khawlohna vanga HIV/AIDS vei tamna state kan ni leh zel hi a zahthlak a, a mualphothlak a ni," a ti.

Lal Thanzara chuan, "Mipat hmeichhiatna vawi khat hman khawlohin dam chhung daih thil pawi a thlen thei a, sex hi nupa kar chauha hman tur a ni," tiin, a hun hmaa hmang lo a, thianghlimna invawng thei nih tum turin kalkhawmte a chah a; khawvel thiamna sang zelah pawh HIV/AIDS tihdamna hmuhchhuah a la ni lo tih a sawi.

Health Minister chuan, HIV/AIDS lakah inven theih a ni tih sawiin, "Sex-a insûm thei lote pawhin he natna hlauhawm tak an kai loh nan condom hmang tura inzirtir hi tuna kan ram dinhmun hian a mamawh tawh. Condom hi a venna kawng a ni tih a chiang tawh a, hei hi kohhran lam pawhin an hriatthiam a hun tawh. Kan ram hi dinhmun hlauhawm, red light zone-ah a ding mek a, ṭangruala kan beih a ngai tawh a ni," a ti.

HIV/AIDS chu nasa taka do a hun tawh tih sawiin, Thanzara chuan, biak-inah, kohhranah, ṭhalaiah leh pavalaiahte inzirtirna hun siam thei ila. Mi tinin a venna leh dona kawngah thrihtawp chhuah ila, sorkar hmalakna ṭawiawm ila. Kan hmazawn
ṭheuhah, ram thuanghlima kan ram siam turin ṭan i la ang u," tiin, kohhran, tlawmngai pawl, sikul leh mi tinte a sáwm.

Health Minister chuan, HIV/AIDS vei mekte tana khawvel nuam zawk siam turin sorkarin ṭan a la zel dawn tih a sawi a; AIDS leh ngawr (TB) vei kawp tan ART leh TB damdawi hmun khat aṭanga pek chhuah tum a nih thu a nih thu sawiin, "HIV positive-te'n TB vei lo mah se, a venna atan Isoniazid Preventive Therapy (IPT) pek vek tura kalpui mek a ni," a ti.

World AIDS Day hi CARE World Vision India huaihawtin Chanmari YMA Hall-ah hman a ni bawk a, thupui chu 'Get yourself tested' tih a ni. He hunah hian sikul naupang ṭhahnem tak telin, Aizawl mayor PC Lalhmingthanga'n a hmanpui.

Inkhawm zawhah World Vision chuan ICTC nen ṭang dunin thisen enfiah rûnpui an buatsaih nghal a; inkhawma tel sikul naupang (tleirawl) mi 220-te thisen enfiahsak an ni.

World AIDS Day hi World Health Organisation ruahman angin kum 1988-ah hman ṭan a ni a, khawvel pumah kum tin hman ṭhin niin, kumina thupui chu ‘Hands up for HIV prevention’ tih a ni.

Sorkar thuchhuah tarlan danin, India ram hi mihring cheng tamna ram bik tehnaah South Africa leh Nigeria dawta HIV/AIDS vei tam lamah pathumna a ni a, India ramah mi nuai 26-in HIV an kai tawha chhût a ni. Mizoram hi India ramah state mihring zat aṭanga teha HIV vei tam pahnihna a ni mek bawk.