
Cyber crime chungchangah training buatsaih
Mizoram State Legal Services Authority (MSLSA) leh Mizoram Police ṭangkawp chuan nimin khan Gauhati High Court, Aizawl Bench conference hall-ah ni khat awh cyber crime chungchanga inzirtirna ‘Training on Cyber Crime’ an buatsaih a; Gauhati High Court judge pathum - Justice Michael Zothankhuma, Justice Nelson Sailo leh Justice Sanjeev Kumar Sharma ten an hmanpui.
Justice Michael Zothankhuma chuan, tunlai khawvelah technology a inthlak danglam chak hle tih a sawi a, "Dan leh hrai siam chhung erawh a rei ṭhin avangin sualna leh inbumna thar chi hrang hrang lo piang leh a venna tur leh hremna tur dan inkarah kar awl a awm ṭhin. He kar awl hnawhkhat tur leh cyber crime chak taka do tur chuan dan kengkawhtute, police leh judiciary-te an ṭanho a ngai," a ti a, cyber crime laka invenhimna hmasa ber leh pawimawh ber chu mipui zirtirna (public awareness) a nih thu a sawi.
Justice Nelson Sailo pawhin thu sawiin, kum 2017 khan Supreme Court chuan ‘Right to Privacy’ chu India ram danpui article 21 hnuaiah fundamental rights zingah a pawm thu a sawi a, "He thutlukna zulzui hian Parliament pawhin kum 2023 khan mi tinte anmahni data venhimna chanvo (right) humhalh saktu, Digital Personal and Data Protection Act (DPDP Act) 2023 chu a pass a ni," a ti.
India ramah cyber crime a pung chho nasa tih sawiin Nelson Sailo chuan, "Kum 2023 khan India ramah case 86,000 chuang file a ni a, Mizoramah pawh kum 2022-2026 chhungin cyber crime case 361 a awm a, kumin bikah March thla thleng khan case 5 file a ni tawh. Heng case zingah hian financial fraud, social media impersonation leh sexual harrasment case-te a tam zual," a ti a; cyber crime laka inveng turin mipuite'n antivirus software hman te, file hriat loh hawn emaw, download mai lohte leh police station-ah a rang thei ang bera report vatte an tih a ṭul thu a sawi.
Training-ah hian DGP Sharad Agarwal, Aizawl District & Sessions judge Helen Dawngliani-te pawhin thu an sawi a; Home, Excise & Narcotics, Finance leh sorkar department hrang hranga thawkte telin, mithiamten cyber crime chungchanga hriattur pawimawh hrang hrang an hrilhfiah a ni.