Mizoramah kumin chhungin HIV kai ni tin mi 9 vel hmuh belh zel ang a ni

Health minister Dr R Lalthangliana leh Mizoram Kohhran Hruaitute Committee (MKHC) hruaitute chu November 11, Thawhṭanni khan Health Minister pisaah inkawmin, HIV/AIDS donaa hmalakho dan tur an sawiho. Mizoramah ni tin HIV hrik pai mi pakua hmuh chhuah belh ziah ang a nih thu tarlan a ni.

Inkawmhona kaihruaitu Health Minister chuan, Mizorama HIV hrik pai awm zat chu mihring awm zat aṭanga chhûtin India rama HIV kai zat lêt 10 vel a nih thu a sawi a, "He natna khirh tak darh zel tur hi department pakhat chauh hmalaknaa ven hneh theih a ni lo. Sorkar department hrang hrang thawhhona bakah, kohhran leh tlawmngai pawl hrang hrangte'n theihtawp chhuaha ṭan kan lâk tlàn a ṭul tawh a ni," a ti.

Dr R Lalthangliana chuan, "AIDS hlauhawmzia inhrilhhriat hna leh a darh zel tur vènna kawnga hmalaknaah sorkarin theihtawp chhuahin ṭan la ṭhin mah se, tlawmngai pawl hrang hrang nena thawhhona nen ven a ngai. MKHC hi mi puitling leh kohhran hrang hranga hruaitu rintlak tak takte awmna a nih angin, sorkar nen HIV/AIDS dona kawngah ṭan kan lakho zel a ngai a ni," a ti a; HIV/AIDS do hna ngaih pawimawh a nih theih nan Mizoram dinhmun dik tak hriat chian a ngaih thu a sawi.

MSACS hotute'n an tarlan danin, kumin 2019 bikah thla 9 chhung (January-September) inkarah HIV hrik pai mi 1,257 hmuh chhuah belh a ni. January-September chhung hian ni 273 a awm a, ni awm zat aṭanga chhûtin, ni tin mi panga tling lo deuh (4.60) hmuh chhuah belh zel ang a ni.

Chutih laiin, HIV hrik pai leh pai loh endikna (ICTC, etc.)-te chu sorkar pisa kai ni chauhin endik hna an thawh avangin, sorkar chawlh (Pathianni, Inrinni leh holiday dang) nite tel loin, pisa kai ní bik chauh aṭanga chhût chuan ni tin mi 9 vel hmuh chhuah belh anga ngaih a ni thung.

January-September 2019 chhunga Mizoram district hrang hranga HIV vei hmuh chhuah belh zat chu - Aizawl district-ah mi 843, Lunglei district-ah mi 120, Siaha district-ah mi 14, Champhai district-ah mi 84, Kolasib district-ah mi 94, Serchhip district-ah mi 36, Lawngtlai district-ah mi 11 leh Mamit district-ah mi 55 a ni.

Kumina HIV hrik pai hmuh chhuah belh zinga 3.17% chu kum 14 hnuai lam an ni a, 23.03% chu kum 15-24 inkar, 42.38% chu kum 25-34 inkar, 26.46% chu kum 35-49 inkar leh 4.96% chu kum 50 aia upa tawhte an ni.
Kum 2018-19 khan nu naupai zingah HIV hrik pai mi 208 hmuh chhuah a nih laiin, kum kal mek 2019-20 ah chuan September thla thleng khan mi 88 hmuh chhuah a ni a, kum hmasa aiin kuminah an tlem zawk.

HIV/AIDS chung­changa inkawmhonaah hian Health secretary H Lalengmawia chuan, HIV/AIDS vei lo tur­in Mizo mipui zawng zawngin entawn tlaka nun an hman a ṭul thu a sawi. H Lalengmawia chuan, nu leh pate chu an fate tana entawn tlaka nun an hman chu HIV/AIDS dona atana thil pawimawh ber a nih thu a sawi a; Health principal director Dr F Lallianhlira pawhin AIDS vanga chhungkaw tam takin buaina nasa tak an hmachhawn mek thu a sawi bawk.
Inkawmhonaah hian Mizoram State AIDS Control Society (MSACS) hotute'n MKHC hruaitute chu Mizorama HIV/AIDS dinhmun an hrilh a; MSACS project director Dr Lalthlengliani chuan, Mizorama HIV darh dan kawng hrang hrang te, a hmuh chhuah dan te, natna vei enkawl dante leh Mizorama AIDS dinhmunte a sawi.

MKHC hruaitute pawhin HIV/AIDS chung­changa an ngaihdante an sawi chhuak a; a dona kawngah hmalaknaah fimkhur tak leh nasa zawk­a hmalak a ṭula an hriat thu te, hma latu bikte nen thawhho an inhuam thu te, a ṭul a nih chuan thuchhuah neih ve an inhuam thute pawh an sawi lang a ni.