Bru hruai kîr hna ṭan dawn Mizorama kîr duh an tam lo ang - MBDPF President

Ministry of Home Affairs (MHA) kaihhruai Joint Monitoring Group (JMG) thutlukna angin, vawiin aṭang hian Tripura refugee camp-a awm Bru, Mizoram khua leh tuite chu Mizorama hruai kîr hna ṭan a ni dawn. Hetih lai hian, Mizoram Bru Displaced People Forum (MBDPF) president A Sawibunga chuan, Mizorama kîr duh an tam a rin loh thu a sawi.

MHA-in a din JMG member-te September 6, 2019-a New Delhi-a MHA pisaa ṭhukhawm chuan, Tripura-a ráltlân Mizoram Bru-te chu October 1, 2019 aṭanga Mizorama lak let ṭan turin an rél a; mahse, eng emaw avangin October 1-ah lak lêt hna thawh ṭan a ni lo a, vawiin aṭanga thawh ṭan a ni zawk dawn.

Meeting-ah hian MHA official-te chuan, tun ṭum bak chu Bru hruai kîr hna thawh an tum loh thu an sawi nawn a; MBDPF hotute chu Mizorama lêt hmasa ni turin an ngen. October 1, 2019 aṭangin Tripura camp-a ṭanpuina pek ṭhin zawng zawng tihtawp a nih tur thu MBDPF hotute an hrilh a ni.

Vanglaini palai zawhna chhangin Mizoram Home department hotute chuan, ruahmanna awm sa angin Bru lâk lêt hna thawk turin sorkar official-te leh lirtheite pawh Tripura camp lamah an tirh vek thu an sawi a, "An rawn kîr duh dawn leh dawn loh kan hre lo a, mahse, keini lam chuan kan tih tur ang kan tih a ngai a ni," an ti.

Home department hotute sawi danin, Bru la let tur hian ruahmanna peih a ni tawh a, camp hrang hranga Bru-te pawh zing dar 7-ah Mizoram lam pan tura inpeih hman tura hriattir an ni. Bru hruai kîr hna hian hun eng emaw chen a awh dawn a, lâk lêt hun hnuhnung ber tura ruat chu November 30, 2019 a ni.

Mizoram sorkar official-te'n tun hnai lawka Bru camp-a Mizoram khua leh tui dik tak enfiah hna an thawh ṭumin chhungkaw 4,323 chuan Mizorama kîr an duh thu an sawi. Chutih rualin, Bru-te chu Mizoramah an kîr duh lo a nih chuan lak lêt hna chawlhsan dan tur ngaihtuah theih a ni dawn.

Hetih lai hian, camp-a Bru pawl hrang hrang pathumte chuan Home minister Lalchamliana hnenah tun hnai khan lehkha thawnin, Mizorama kîr an tum loh thu te, hruai kìr hna thawk tur pawh camp-a tír lo tura an duh thu te, Mizoram sorkarin transit camp a siam chu mihring awmna tur chia an ngaih loh thu te, Mizorama an lêt chuan an identity (nihna) an hloh an hlauh thute leh, an thil ngiat tihhlawhtlin a nih hma chuan Mizorama lêt an tum loh thute an tarlang. 

Bru-te chuan phût chi hrang hrang an nei a; an phût zinga mi, Mizorama hruai kir Bru chhungkaw tin hnena an eizawnna tur ram hectare 5 pek leh chhungkaw 500 aia tlem loa awm khawmtír chu Mizoram sorkarin tihhlawhtlin chiah a ngai lo. Refugee camp-a Bru pawl hlun ber MBDPF president A Sawibunga chuan, Bru zingah Mizo­ram­a lêt tur zat an hriatthiam bik loh thu Vanglaini palai zawhna chhangin a sawi a, "Kîr duh an awm pawhin an tam kan ring lo," a ti.

Tun ṭuma Bru lak let hna thawh hi a tawpna tur a nih tur thu MHA hotute chuan an lo sawi tawh a; tun ṭuma lak let hna thawh zawh hnuah chuan refugee camp-te pawh khâr a nih tur thu an lo sawi tawh bawk. Tun ṭum hi Bru hruai kîr hna thawh ṭum riatna tur a ni a, ṭum sarih an buaipui tawhah Bru chhungkaw tlemtê chauh Mizoramah an haw a ni.

October 21, 1997 khan Persang khaw bul, Dampa Tiger Reserve huam chhungah Forest guard Lalzawmliana chu Bru hel hote’n an kâp hlum a, chu vang chuan Bru sàng télin Mizoram chhuahsanin Tripura lamah an pém a, relief camp parukah an awm khawm a ni.

Kum 2009-ah Mizorama an lêt theihna tur ruahmanna siam a ni a, November 16, 2009 aṭanga hruai kir ṭan tura tih an ni. Mahse, a hma ni thum (November 13, 2009)-ah Bru helte'n Bungṭhuam tlangval Zarzokima chu an khaw dáiah an kâp hlum a, chu vang chuan Bru lak let tumna chu a tlawlh a, Mizorama awm mek Bru eng emaw zatin Mizoram an chhuahsan leh phah ta zawk a ni.

Bru hruai kîr tum leh a chhehvel
•    Bru hel pawlte'n October 21, 1997-ah Dampa Tiger Reserve-ah Forest guard Lalzawmliana an kâp hlum; a hnu lawkah Bru chhungkaw tam takin Mizoram chhuansanin Tripura an pan.
•    November 16, 2009-ah Bru-te hruai kîr hna thawh ṭan tum a ni.
•    November 13, 2009-ah Bru helhoin Zarzokima, Bungṭhuam chu an khaw daiah an kâp hlum.
•    Zarzokima kah hlum vangin Bru lak let tumna a tlawlh; Bru tam takin Mizoram an chhuahsan belh.
•    Bru-te ṭum sarih hruai kir hna thawh a ni tawh a, tlemtê chauh Mizoramah an haw.
•    October-November 2019 chhunga Bru lak let hna thawh chu a tawpna tur a nih thu MHA hotute'n an sawi.
•    Bru pawl pathumin Mizorama lêt an duh loh thu Home Minister hnenah an thlen.
•    Bru-te thil phût zinga chhungkaw pakhat tana ram hectare 5 pek leh chhungkaw 500 aia tlem loa awm khawm chu Mizoram sorkarin a remti lo.