2020-21 Mizoram budget cheng vbc. 10,715 Nikum aia a punna 0.21%, Revenue Expenditure 84.20%

Chief minister Zoramthanga, Finance changtu chuan nimin khan, kum 2020-21 chhunga Mizoram budget tura ruahman cheng vbc. 10,715 chu Assembly House-ah a pharh. Mizoram budget thar hi kum 2019-20 budget cheng vbc. 10,692.30 aiin vbc. 22.7 (0.21%)-in a tam zawk. Budget-ah hian sorkar hnathawk hlawh, pension hlawh, inrelbawlna etc. atana hman tur Revenue Expenditure chu 84.20% a ni.

CM Zoramthanga chuan, budget session chu kumin hian kum danga neih ṭhin aia thla khata hmaah neih a nih thu sawiin, "He thutlukna huaisenthlak tak hi Parliament-a Union Budget an pharh hnung zuina a nih piah lamah, financial year tàwp dawna hnawhsarum taka sum hman ral ṭhin tihtlem tumna a ni. January thla tàwp aṭang khan budget allocation siam belh a ni ta lo a, department-te tan pawh kum tawp dawn ṭepa sum tam tham tak hman ral a remchang dawn lo," a ti.

Mizoram state budget ruangám chu Finance Com­mission ruahmannaah a innghat hle tih sawiin Zoramthanga chuan, "14th FC chhung khan Post Devolution Revenue Deficit Grant chu state 11 tana ruahman a ni a, kum 2019-20 chhung phei chuan state pasarih chiahin kan dawng tawh. Tun ṭumah hian 14th FC hian grant dawng tur hian state 14 lai min recommend ta a, Mizoram chan tur pawh a la hêk dawn hle," a ti a, 14th FC thutlukna avangin budget hlâwk leh duhthusama ṭha a beisei theih loh thu a sawi.

Kum 2019-20 Mizoram budget chu kum 2018-19 aiin cheng vbc. 1,019.66-in a tam zawk a, kum hmasa aia a tamna chu 10.54% a ni a; kum 2017-18 budget aia kum 2018-19 budget tamna chu 9.88% a ni. Kum 2020-21 budget erawh chu kum 2019-20 aiin cheng vbc. 22.7 chauhin a tam zawk a, a punna chu 0.21% a ni.

Kum 2019-20 chhunga sorkar laipui aṭanga Mizoramin sum a hmuhna tura ruahmante chu - sorkar laipuia chhiah tlingkhawm state-a sem (Share of Central Taxes) aṭangin cheng vbc. 3,967.96, Post Devolution Revenue Deficit Grant cheng vbc. 1,422 + special grant vbc. 546 total vbc. 1,968, urban local body (ULB) atan cheng vbc. 45, rural local body grant vbc. 93 leh State Disaster Response Force (SDRF) atan vbc. 47-te a ni. Rural local body grant hi kum 2019-20 ah hmuh a ni lo.

State chhung aṭanga sum hmuh tura ruahmante chu state sorkara chhiah tling khawm State Own Tax Revenue (SOTR) aṭangin cheng vbc. 661.69 te, chhiah ni lo aṭanga sorkarin sum a hmuh State Own Non Tax Revenue (SONTR) aṭangin vbc. 583.07 leh, sorkar hnathawk leh cooperative society-te'n loan an rulhna Recovery of Loan & Advances aṭanga hmuh vbc. 41.06-te a ni. 

Budget atana Mizoramin sum a hmuhna tura beiseina dangte chu - sorkarin hmun hrang hranga loan a pûk tura ruahman cheng vbc. 875.03 te, centrally sponsored scheme (CSS) leh external aided project (páwn lam aṭanga puihna) aṭangin cheng vbc. 2,033.39 te, Non Lapsable Central Pool of Resources (NLCPR) leh North Eastern Areas (NEA) etc. aṭangin vbc. 385.85 leh, external aided project loan portion leh a dangte aṭangin cheng vbc. 13.85-te a ni.

Mizoram budget tura rua­hman cheng vbc. 10,715 aṭang hian Mizoramin a tum ve tur chu cheng vbc. 1,285.85 a ni a, chu chu 12% a ni. A bâk zawng 88% chu sorkar laipui aṭanga hmuh tur leh loan pûk tur a ni thung.

Sorkar hnathawk hlawh, pension hlawh leh department inenkawlna senso tur (Revenue Expenditure) atan cheng vbc. 9,021.90 ruahman a ni a, chu chu budget pumpui aṭangin 84.20% a tling a; kum 2019-20 budget-ah chuan Revenue Expenditure hi 78.59% a ni. Hmasawnna hna thawhna tur (Capital Expenditure) atana rua­hman chu cheng vbc. 1,693.15 a ni a, hei hi budget pumpui aṭangin 15.80% a ni.

Kum 2020-21 chhung hian Mizoram leiba punna tura chhût chu cheng vbc. 253.34 a ni a, kum 2019-20 ah chuan cheng vbc. 455.58 a ni. 

Kum 2020-21 a leiba tur nen hian Mizoram leiba chu cheng vbc. 8,701.26 ni tura chhût a ni a, chu chu GSDP aṭanga chhûtin 27.85% a tling. Mizoram leiba hi GSDP aṭanga chhûtin a tlahniam zel a, kum 2017-18 ah 41.15%, kum 2018-19 ah 32.89% leh, kum 2019-20 ah 29.25% a ni.


Budget nihphung Ṭhenkhat
•    Mizoramin a tum ve tur chu cheng vbc. 1,285.85 a ni a, hei hi budget aṭangin 12% a ni.
•    2019-20 budget aia a tamna chu cheng vbc. 22.7 (0.21%) a ni a, 2019-20 budget chu kum hmasa budget aṭangin vbc. 1,019.66 (10.54%)-in a pung thung.
•    Budget aṭangin sorkar hnathawk hlawh atan 42.89% leh pension hlawh atan 10.51% hman a ni dawn.
•    Kum 2019-20 a hmuh loh Rural Local Body Grants aṭangin cheng vbc. 93 hmuh a ni dawn.
•    Budget cheng vbc. 10,715 aṭangin Revenue Expenditure-ah vbc. 9021.90 (84.20%) ruahman a ni.
•    Kum 2020-21 chhungin Mizoramin leibá cheng vbc. 253.34 a neih belh tura chhût a ni a, chu nen chuan kum tàwpa Mizoram leibá chu vbc. 8,701.26 a tling ang.
•    State-in chhiah leh chhiah ni chiah lo aṭanga sum a hmuh tur chu cheng vbc. 1,244 a ni a, kum 2019-20 khan vbc. 1,156 a ni.


Sum dahna Ṭhenkhatte
}    SEDP-ah cheng vbc. 513
}    PWD Road Fund Board-in kawng thawmṭhat hna a kalpui nan cheng vbc. 40
}    Parking House Support Scheme atan cheng vbc. 10
}    Cooperative society-te tan subsidised loan tur cheng vbc. 10
}    Autonomous district council pathum tan cheng vbc. 451.06
}    Sinlung Hills Council tan cheng nuai 585.45
}    Sialkal Range Development Council tan cheng nuai 200.38
}    MLA Local Area Development Fund atan cheng vbc. 60