Vanglaini buatsaih Zoram Titi-a thusawite

Prof. HK Laldinpuii, Psychology Dept. HoD, MZU
Social media hi hun bituk chhung awm lo (timeless) a ni a, a positive impact (a ṭhatna) tam tak aiin negative impact (a ṭhat lohna) tlemtêin nghawng a nei ril zawk. College-ah chuan zirlaite nen group kan siam a, inkungkaihna leh inpawhna ṭha kan neih phah thei a; mahse, mipui nâwlpuiah chuan nghawng ṭha lo a nei fo. Mihring ṭhang liana hmasawn zel tur tiṭhuanawptu a nih thei a; nu leh pate'n social media an hman dan azirin nghawng ṭha leh 
ṭha loa nei thei.

Dr Varsangzuali, Associate Professor, Hrangbana College
Social media hi communitative mediator anga kan hman chuan kan fail a ni. Mi tam takin eizawn nan an hman lai hian, social media aṭang hian eng nge kan hmuh lêt ve tih inzawh nawn fo a ṭha. Social media-te hi a siamtute'n a hmangtute milin an thunun tih hria ila, chuvang chuan hman kan thiam a pawimawh, inbumtir loh tur a ni.

Khawvela social media-te fund-tu (sum petu) tam ber chu pharmaceutical company (damdawi lam siamtu)-te hi an ni. Social media aṭanga sum la lut Mizo an awm nual tawh a, Youtube aṭanga regular income nei an awm nual a, cheng sing 2-5 inkar an la lut thei. Special behaviour zir nan data collect-na ṭha ber a nih avangin, sumdawnna mai ni lo, politics-a hlawhtlin nante pawh heng data hi hman a ni bawk.

Dr Grace Lalkhawngaihi, Assistant Professor, St. Xaviers College
Social media hi problem of choice (kan duh­thlanna avanga harsatna siamtu) a ni thei. Thil chi hrang hrang tih theih tam lutuk hian thluak function dan a khawih dik lo thei. Nu leh pate hian an fate 'follow' tur an thlanpui ṭhin a ṭha mai thei. Social media vang hian ṭhalaite hian kan nu leh pa, pi leh pute khawharin kan siam thei a; chutih rualin, nu leh pa, pi leh pu ṭhenkhat tan erawh chuan social media hi hlimna thlentu a ni thei bawk.

Lalthansiami, Judicial Magistrate
Fake news (thuthar dik lo) thehdarh hi a pawi, a theh­darhtu hma­sa ber leh chumi hnua lo copy/forward tute pawh hremna pek theih vek an ni. Social media-ah man tlawm tak taka thil zawrh a awm ṭhin a, chu'ngah chuan fimkhur a ṭha. Thil nih dan pangngai lo lutuka man tláwmte hi chu lei loh a him zawk fo; a chhan chu miin an thil an zawrh a ni thei. Hetiang case hi a awm fo tawh. Mi thil rûk sa social media-a an zawrh leh hralh a nih hian, a zuartu leh leitu chu hrem theih ve ve an ni.

Fake profile (nihna lem) hmanga inbum leh blackmail a awm ṭhin a, hetiang a thlen chuan police hnenah thlen vat zel tur a ni. Kohhran troll (fiamthuna atana hman leh diriam vak vak)-te pawh hrem theih vek a ni. Cyber bullying pawh mi nun ti chhe thei a nih vangin sim a ṭha, dan hremna tawh theihna a ni. Heng zawng zawngah hian dan bawhchhetu thiam loh chantirte hremna chu na tak tak vek a ni.

LV Lalthantluanga, Director, ZONET Cable TV
Social media hi a tirah kha chuan cable TV-te hian kan tuar ber a, mi ti­hniamtu a ni. Mahse, ṭan kan la a, Facebook, Instagram leh Youtube-ahte kan inzár pharh ve tawh. Chumi hmang ṭangkai chuan kan TV programme tihlawhtlingtu pakhat a ni ve leh tawh zawk. Mi tam tak, social media-a thu post leh sawi zui hlawh deuh hi ram pum titi emaw ti an awm ṭhin a, hei hi chu a ni chiah lo; mainstream media (chanchinbu leh TV)-te hi an la pawimawh em em reng.

Lalbiakhlua, COO, Vakiria
Vakiria chuan social media-te hi sum lak luh nan leh kan thil siam­te phochhuah nan kan hmang ṭang­kai hle. Social media kaltlangin rirect communication kan neih theih phah a, kan sumdawnnaa 30% sales value hi Instagram-a kan inpho chhuah vanga kan hmuh a niin kan hria.

Malsawmtluanga (Digimalt), inkhel.com
Social media hi kan content share/vawrh lâr nan kan hmang ṭangkai a, miin advertisement tih nana rawn hmang pawh an tam. Theihtawpa ṭan chuan hlâwkna a tling thei. Internet gaming hian naupang nun a tichhia a, engtia hmalak chi nge ni ang? A lêra ṭhuai loin, a bulthûm aṭangin, nu leh pate aṭanga ṭan lak a ngai.

Dr Lalbiakzuali, Assistant Professor
Social media hi ka room chhung library-a siam tu a ni a, ka ṭangkaiui hle. Khawvel hmasawnna te, social media-te hi kan ûmbo dawn lo a, chuvangin, a ṭha zawnga hman dan kan zir a pawimawh a, ṭangkai taka hman theih pawh a ni.

Revd. Chuauṭhuama, Writer
Social media hi Pathian thu inzawh tawn nan kan hmang a, a ṭangkai phian mai. Chutih rualin, social media-ah hian ṭawngkam duhawm lo hmang an tam a, ṭawngkam kan duhtui lo mah mah ṭhin a, a pawi hle; chu'ngte chu Mizo ṭawng tichhetu a ni. Social media-ah hian Mizo ṭawng dik hman kan uar a ngai hle.

Wikipedia leh Google-a thil an ziahte hi a dik vek bik lo tih kan hriat a ngai a; zirlaite'n wikipedia/google an hmang nasa a, mahse, a rintlak ber lo a ni tih an hriat a ṭul. Wikipedia/google vela innghat mai lo a, scholar (mithiam)-te ziah ngei lehkhabu hi chhiar tam ila, inzir nan hmang ila a ṭha ber.

Dr Daniel Chianghnuna, SACNET, Salvation Army
Salvation Army chuan ram páwnah headquarters kan nei a, ram hran hranah mite nen inbiak pawh nan social media kan hmang ṭangkai viau. Social media hrang hrangah account/profile kan nei a, ZONET leh LPS-ah pawh programme kan nei ṭhin a, rawngbawl nan kan hmang tangkai hle. Social media hman dan tur kan inzirtir ṭhin. HIV/AIDS dona atan pawh social media hi hman theih a nih ka beisei.

Lalthlamuana, Chief Infomatic Officer, ICT
Social media hi do chi a ni lo a, hman thiam kan inzirtir a pawimawh; chanchinṭha thehdarh nan a hman ṭangkai theih. Naupang, ṭhalai leh ṭhangthar zawkte'n hman dan an thiam theih nan elementary education aṭanga pawl 12 thleng hian zirlaibu syllabus-ah awm thei se ṭhangtharte'n an hlâwkpui ang.

Dr Lalmuansangkimi, Assistant Professor, IIMC, Mizoram
Media hi kan society hmél pholangtu a ni. Thil ho mai maiah social media kan hmang nasa lutuk hian kan society thutak lohna ti lang. 

R Lalbiakfela, PENNET, UPC (NE)
Kohhran thlirna aṭang chuan social media hi infor­mation pek nan kan hmang ṭang­kai viau. Age group limit (kum bithliah) awm loa kan inzen ṭâwm nasa lutuk hian thil pawi a thlen thei. Ṭhalaite social media-a an inhmang nasa lutuk vên nan sorkar leh tlawmngai pawlte'n eng event emaw an buatsaih thiam a ṭul.

PL Liandinga, Writer
Social media hman dan turah hian chhungkua leh khawtlangin re­gu­lation (inkaih­hruaina dan) mumal tak a neih a ṭul. A chhan chu - human contact/humanity (mihring nihphung) a ti bo a, a thunun dan tur lamah ṭan kan lâk a ngai.

Lallianpuii, Research Scholar
Social media-ah hian content producer/con­sumer (a hmang­tu, thil pe chhuaktu, a dawngtu) vek kan ni. A hmangtu leh dawngsawngtu kan inang lo a, chuvang chuan media literacy a pawimawh. A pawimawh berah chuan, mahni inthunun theih a ṭha ber.

Rev. Zoramthara, M&PB, UPC MZ
Social media a lo chhuah hnu hian titihona boruak a bo a, inhmangaihna leh innèlna leh aia upa zah­nate a bo zo. Chhungkuaa titi­hona ṭha kan neih leh theih nan hman chin tâwk kan neih a ngai.

Lalthanzama Vanchhawng, Zofooty.com
Zofooty ang chuan news update nan kan hmang ṭangkai. Social media avang hian kan ṭawng leh kan ram hi kan humhalh a ngai. Kan Mizo celeb (milâr)-te hian ṭan la se, kan Mizo culture, history leh thawnthute hi social media hmanga thehdarh kawngah nasa takin hma hruaiin an thawh hlâwk thei dawn a ni.