
Central-in J&K state a Ṭhiat UT pahnih J&K leh Ladakh-ah ṭhen a ni
BJP kaihhruai National Democratic Alliance (NDA) sorkar chuan nimin khan Jammu and Kashmir tana special status pekna, Article 370 a titawp. Jammu & Kashmir state chu ṭhiah nghal a ni a, state pumpui chu union territory pahnih J&K leh Ladakh-ah ṭhen nghal a ni.
Jammu & Kashmir chu UT ni mah se, legislature neiin a awm dawn a, Ladakh erawh chuan legislature a nei dawn lo thung. J&K hian an aiawh tur hruaitu (legislator)-te an thlang thei dawn a, Lt. Governor leh Chief Minister-in chanvo an insem ang. Ladakh erawh chu sorkar laipui hnuaiah awmin, lieutenant governor-in a awp ang.
Nimin zing khan prime minister Narendra Modi chuan a chenna inah cabinet meeting a ko a, chumi hnu, nimin chhuna Parliament inkhawmah Home minister Amit Shah chuan Indian Constitution-a Article 370 chu tihtawp a nih thu leh, President Ram Nath Kovind pawhin order-ah hming a ziah hnan nghal thu a sawi.
Home Minister-in Article 370 tihtawp a nih thu a puan chu eptu party member-te'n nasa takin an sawisel nghal a, Parliament House-ah an inaubuai hle. Eptu party-te chuan, sorkar chu a thil tih dan sawifiah turin an phût a, PM Narendra Modi pawh J&K state politics buaina chungchang sawifiah turin an phût a ni.
Sorkar laipuiin J&K special status pekna tihtawp a nih thu a puan hma, Pathianni zan tlai tawh takah khan J&K politician lâr leh chief minister hlui pahnih - Mehbooba Mufti leh Omar Abdullah te, Sajad Lone te chu páwn chhuak thei loin a dah a, house arrest-a hrên an ni. State chhung hmun tam takah internet service leh mobile service-te tihtawp a ni a, Pathianni zan zanlai aṭang khan Srinagar district-ah chuan mi panga aia tam punkhawm khapna, Cr.PC Section 144 puan a ni bawk.
Article 370 ṭhiah a nih thu a puan hmain sorkar laipui chuan J&K-a Amarnath Yatra hmanga mi tam tak kalte chu Pakistan firfiakte'n beih an tum nia intelligence report an dawn thu sawiin, sipai ṭhahem tham tak a tîr lut. Yatra pawh titawp a ni a, yatra hmanga kal leh khualzin dangte pawh an awmna lamah kîr vek tura hriattir an ni.
Nimin khan J&K-ah hian ram chhung hmun hrang hrang aṭanga lâk khawm sipai 8,000 vel thawn luh belh leh a ni a; J&K-a Indian Army leh Indian Air Force-te chu inrálring tura hriattir nghal a ni bawk.
Article 370
Article 370 hian Jammu & Kashmir chu autonomous status a pe a, anmahni bil constitution duan theihna a pe. Defence, foreign affair leh communication tih lohah chuan, sorkar laipuiin dan a siam reng reng J&K state sorkar remtihna lo chuan state chhungah hman ve theih a ni lo a; financial emergency pawh sorkar laipuiin a puang ve thei lo.
Article 35A
Article 35A hi Article 370 behchhana siam a ni a; hemi hmang hian Jammu & Kashmir chuan an rama chêng nghet (permanent resident)-te an thliar thei. He dan hmang hian permanent resident-te chauhin sorkar hna an thawk thei a, in leh lo an nei thei a, scholarship leh sorkar aṭanga hamṭhatna hrang hrangte an hmu/dawng thei. Permanent resident ni lote chuan hamṭhatnate hi an dawng ve thei lo.