
2014-2018 chhunga cancer vei enkawl zat 5,424
Mizoram State Cancer Institute (MSCI), Zemabawkah kum nga kal ta, 2014 aṭanga 2018 thleng khan cancer vei enkawl mi 5,424 an awm a, chawh rualin, ni khatah cancer natna vei thar mi 2.76 zel lut ang an ni. Kumin 2019 bika August thla thlenga vei zat mi 974 nen an vaiin mi 6,398 an tling tawh. India ramah mihring cheng zat aṭanga tehin, Mizoram hi cancer tamna ber state a ni.
MSCI, Zemabawkah hian kum 2014 aṭanga 2018 thlenga cancer vei enkawl tawh zat belh khawm chu mi 5,424 an ni a, kum khata ni 365 anga chawh rualin, ni khatah cancer natna vei thar mi 2.76 zel lut ang an ni. Chutih laiin, Vanglaini palaiin MSCI a tlawhnaah MSCI-a thawkte chuan, MSCI-a cancer vei thar inziak lutte chu chawh rualin ni khatah mi pali vel zelah an ngai a, an ziah luh tam ber níin mi pariat an lut tih an sawi.
Kumin 2019 bikah MSCI-ah hian cancer vei mi 974 an lut tawh a, August 20 thleng anga chhutin, ni khatah cancer vei mi 4.20 an lut ziah ang a ni. Cancer vei MSCI-a lut zingah kum 40-70 inkar an tam ber a; kum nga chhunga an chhinchhiah dan chuan, cancer vei kum tin an pung zel. Cancer veite hian zûk leh hmuam an ti deuh vek a, kum tina khaikhawmnaa natna tam ber chu chuap cancer a ni. Kum 2014-2018 inkarah cancer vei kum tin an pung a, hmeichhia aiin mipa an tam zawk zel.
Hmeichhe cancer-te chu hnutê, chhùl hmáwr, chaw kawng leh chuap cancer an ni tlangpui a; mipa cancer veite chu chaw kawng, pumpui leh chuap an ni tlangpui a, lu leh nghawng (head & neck) lama cancer an tam bawk. Naupang zingah thisen cancer vei an awm zauh zauh. Kumin 2019 bikah chuan, mipa zingah hnute cancer vei an hmu chhuak a, kum 2014 khan pakhat an hmu chhuak tawh bawk.
Kum tin cancer natna tam zual (common top cancer) paruk an chhinchhiah a; kum nga chhung hian chuap cancer chu kum 2018 tih lohah chuan kum tin an tam ber ṭhin. Chuap cancer hi kum 2014-ah mi 133, kum 2015-ah mi 172, kum 2016-ah mi 158, kum 2017-ah mi 162 leh kum 2018-ah mi 132 an awm. Kum 2018-ah hian chaw dâwt cancer (Esophagus) an tam ber a, mi 170 an tling.
MSCI-a thawkte sawi danin, thin cancer veite chu MSCI-a an kalin a lo ṭâi darh nual tawh tlangpui a, chaw kawng cancer veite erawh ṭâi darh hman lo an awm ṭhin a ni. Cancer veite chu Dr Ambedkar Scheme leh Central Health Minister Cancer Patient Fund (CHMCPF) aṭangin ṭanpuina an dawng ṭhin. Dr Jeremy L Pautu, consultant & head, Department of Medical Oncology, MSCI chuan, "Dr Ambedkar Foundation-a pawisa dil hi hrethiam lo tam tak an awm. Cancer enkawlna tur a ni a, an hma lam huna cancer enkawlna tur hriat lâwk a nih rualin an zu dil a, an inenkawlna damdawi-in account-ah an rawn thun mai a, inenkawl hnua dil chuan an lo hnâwl ṭhin," a ti.
CHMCPF chungchangah Dr Jeremy chuan, "Kum 2011-a an insawn khan nuai 13 vel min pe a, hei hi damlote tan rei tak kan hmang. Sum kan hman zawhah utilization centificate kan thawn a, min rawn pe leh ṭhin. Thil danga bill-na tur nei lo, BPL-te tan chauh a ni," a ti a; CHMCPF-ah thuneitute an fimkhur thu a sawi. Dr Ambedkar Scheme hi kum khata Rs. 3,00,000 la lut tling lote tan dil theih a ni a, Rs. 1,75,000 thleng an dil thei. CHMCPF-ah chuan mi pakhatin Rs. 20,000 aṭanga Rs. 45,000 an dawng ṭhin thung.