2021-22 Mizoram budget cheng vbc. 11,148.89. 'Sum hmuh tihpun dan zawn a ngai' - CM

Nimin khan Assembly budget session-ah Finance changtu chief minister Zoramthanga'n kum 2021-22 atana Mizoram budget tur cheng vbc. 11,148.89 a pharh. Budget thar hi kum 2020-21 budget cheng vbc. 10,715 aiin vbc. 433.89-in a tam zawk a, a punna chu 4.05% a ni. Chief Minister chuan, sum hmuh dan kawng zawn chu tihmâkmawh a nih thu a sawi.

Chief Minister hian budget a pharh rual hian kum 2020-21 chhunga sum indaih lohna phuhrûkna tur Supplementary Demand for Grants cheng vbc. 3,058.08 a pharh nghal. 

CM Zoramthanga chuan, Covid-19 hripuiin khawvel a chîm buai mek lak ata tâl chhuak tura beih a nih laiin budget pharh a nih thu a sawi a, "Nikuma budget estimate kan pharh lai khan Mizoram pawhin hetiang sum leh paia tlakchhiatna hi kan tâwk ang tih rin lâwk ngaihna kan hre lo. Hetiang boruakin min nan tâk avang hian sum leh pai enkawlna kawngah harsatna naménlo kan hmachhawn mek a ni," a ti. 

Covid-19 avangin sorkar laipui chhiah lâk luh a tlakhniam nasat thu sawiin Zoramthanga chuan, "Kan state chanpual pawh nasa takin a nghawng nghal. Budget-a sum hmuhna tur kan ruahman lâwk angte kan hmu pha lo hle a ni," a ti a; kum 2020-21 ah sorkar laipuia chhiah tlingkhawm aṭanga Mizoramin hmuh a beisei cheng vbc. 1,185 a dawn kim loh thu a sawi. 

Chief Minister chuan, economy-ah ngai awh leh tur chuan hun a ngai viau dawna a lan thu sawiin, "Hetiang dinhmuna kan din tâkah hian a ṭul viau a nih loh chuan post siam thar loh leh direct-a hna lak lohte... kan sum dinhmun ṭhat leh hma chuan kalpui chhunzawm a ngai dawn a ni," a ti. 

Kum 2021-22 chhunga sorkar laipui aṭanga Mizoramin sum a hmuhna tura ruahmante chu - sorkar laipuia chhiah tlingkhawm state-a sem (Share of Central Taxes) aṭangin cheng vbc. 3,327.82, Post Devolution Revenue Deficit Grant cheng vbc. 1790, urban local body (ULB) atan cheng vbc. 34, rural local body grant vbc. 69 leh State Disaster Response Fund (SDRF) atan vbc. 47 a ni.

State chhung aṭanga sum hmuhna tura ruahmante chu - state sorkara chhiah tling khawm sorkar hnathawk leh cooperative society-te'n loan an rulhna Recovery of Loan & Advances aṭangin cheng vbc. 27.56, State Own Tax Revenue (SOTR) aṭangin cheng vbc. 719.56 leh chhiah ni lo aṭanga sorkarin sum a hmuh State Own Non Tax Revenue (SONTR) aṭangin vbc. 852.26 a ni.

SONTR-ah hian P&E department subsidy-a chhûn tur cheng vbc. 175 a huam tel a; Mizoram budget zinga Mizoram sorkarin a tum ve tur chu cheng vbc. 1,599.38 (14.35%) a ni.

Mizoramin centrally sponsored scheme hrang hrang a kalpuina turah sorkar laipui aṭangin cheng vbc. 2,570.39 hmuh beisei a ni a; páwn lam aṭanga puihna (external aided project) aṭangin vbc. 136.82 leh NLCPR/ NESIDS/ NEC, Scheduled Tribe Welfare Grant leh Central Road Fund aṭangin vbc. 385.77 hmuh beisei a ni bawk. Sum pûk tura ruahman chhin chu vbc. 1,325.52 a ni.

Mizoram budget pumpui zinga cheng vbc. 9,216.39 (82.67%) chu sorkar hnathawk hlawh, pension hlawh leh sorkar inrêlbàwlna (Revenue Expenditure) atana hman tura ruahman a ni a; a bâk cheng vbc. 1,932.50 (17.33%) chu hmasawnna hna thawhna (Capital Expenditure) atan ruahman a ni. 

2021-20 budget-ah Revenue Expenditure hi 84.20% a ni a, Capital Expenditure chu 15.80% a ni thung. 

Budget a pharh zawh hian CM chuan Assembly Annexe conefernce hall-ah thuthar thehdarhtute a kâwm a, budget a pharh tak dinhmun tlangpui a sawifiah.

Zawhna chhángin Zoramthanga chuan, tun dinhmunah chhiah tihpun tumna a awm loh thu a sawi a, "A amount tipung lo mah ila, a khawn dan phung thlâk danglam chuan chhiah lut a tam ngei dawn. Chu chu hmalak kan tumna ber pakhat a ni. Chhiah thar lak tumna a awm lo," a ti a; Revenue Expenditure tihhniam zel an tum thu a sawi. 

SEDP-a sum dah a tlakhniam zel chhan zawhna chhangin Zoramthanga chuan, "SEDP sum hi chu a chî tur a ni. SEDP-in a tum ber chu project base a ni a, cheng vbc. 400 hmang hian central aṭangin a lêt tam tak hâi luh theih a ni," a ti. SEDP-ah hian kum 2019-20 ah cheng vbc. 750, kum 2020-21 ah vbc. 513 leh kum 2021-22 atan vbc. 400 dah a ni. 

Thuthar thehdarhtute a kawmnaah hian Chief Minister hi IPR minister Lalruatkima leh Finance department official-te'n an commissioner Van­lalchhuanga hoin an ṭawiawm.