Zirtirtu lak tum dan zirna tichhetu turah ngai ZPM-in zirtirtu 946 lak tum sût turin an ngen

Zoram Peoples' Movement (ZPM) hruaitute chuan, Mizoram sorkarin muster roll-a zirtirtu 946 lak a tum chu duhsak zawngte thun tumna leh Mizoram zirna tichhetu ni zawk turah an ngai a; MPSC kaltlang loa zirtirtu lak tum chu ṭhulh turin sorkar an ngen.

ZPM hruaitute chuan nimin khan Aizawl Press Club-ah thuthar thehdarhtute an kâwm a; ZPM Steering Committee chairman Lalliansawta chuan, ZPM-in zirna an ngai thutak hle tih sawiin, "Tuna zirtirtu lak tur pawh hi kan tu leh fate nun kawng khawih a ni a, an tum dan hi duhsak zawngte thun tumna a nih avangin ṭhulh ngam rawh se. An ṭhulh thei ngang lo a nih pawhin, MPSC kutah tal dah ngam turin kan ngen a ni," a ti.

ZPM senior vice chairman Rev. Dr K Thanzauva chuan, zirna lama Mizoram mamawh chu skill oriented education (chhawr tlak thiamna pek) a nih thu a sawi rualin, "Mizoram zirna tichhetu lian ber chu politics inrawlhna (intervention) a ni a, politics inrawlhna hi tihtawp a ṭul," a ti a; tun dinhmunah Mizoram zirna a tlakhniam telh telh thu a sawi.

Dr K Thanzauva'n tun hnaia zirtirtu lak dan a sawi danin, kum 2015-2016 chhungin primary teacher 60 leh middle school teacher 102, a vaiin 162 lak a ni a; kum 2018-2019 chhungin primary teacher 94 leh M/S teacher 54, a vaiin 148 lak a ni.

Kum 2016 khan sorkar sikulah primary school 925-ah zirtirtu 2,618 leh zirlai 38,733 an awm a, zirtirtu pakhatin zirlai 14.79 zel enkawl ang an ni. Chutih laiin, private school-ah chuan zirlai 83,910 leh zirtirtu 3,580 awmin, zirtirtu pakhatin zirlai 23.44 zel zirtir ang an ni. 

Kum 2017-ah chuan sorkar primary school-ah zirtirtu pakhatin zirlai 13.37 zel enkawl ang a ni a, private school-ah zirtirtu pakhatin zirlai 22.07 zel enkawl ang a ni thung. Middle school-ah chuan, kum 2016-ah sorkar sikulah zirtirtu pakhatin zirlai 7.68 zel enkawl ang leh kum 2017-ah chuan zirtirtu pakhatin zirlai 7.84 zel enkawl ang a ni a; private school-ah chuan kum 2016-ah zirtirtu pakhatin zirlai 13.72 leh kum 2017-ah 8.81 zel enkawl ang a ni. Chutih laiin, India ram kalphungah chuan P/S-ah zirtirtu pakhatin zirlai 30 zel enkawl tur anga chhût a ni.

Rev.Dr K Thanzauva chuan Mizorama elementary stage-a zirlai leh zirtirtu zat ngaihtuahin, zirtirtu 946 lak thar chu thil ṭul hmasa a nih loh thu a sawi a, "Zirtirtu an lak tur hi pollitical motive a ni a, zirtirtu ṭha kan hmu dawn lo. Inthlan laia hna tam tak an tiam a, party mi leh sate duhsak tumna niin a lang," a ti a; district council hun lai aṭang tawha party mi induhsakna atana zirtirtu lak ṭhin chu bànsan a hun tawh thu a sawi.

Zirtirtu 946 lak turte muster roll-a thawk tura tih a nih chungchangah K Thanzauva chuan, "Tuna recruitment rule hman mek pumpelh tumna niin a lang. Hei hi sorkar administration a thil thleng fo, pawi tak a ni. MR-a lak ni mah se, an la tinghet leh tho ang. Tuna zirtirtu lak an tum dan hi chu, 'Kan rama zirna hi i tichhe leh zual ang u' tihna ang a ni," a ti.

Rev.Dr K Thanzauva chuan, Mizoram zirnain tuna a mamawh chu, zirtirtu lak belh ṭeuh ni loin, zirtirtu awm sate ṭha taka enkawl a, administration siamṭhat a nih thu a sawi a, "Elementary education harsatna leh sorkar hlawhchhamna hi pawm tur a ni a, hei hi India ram pumpuia thleng mek a ni," a ti a; kohhran leh private school-te nena thawhho dan kawng ṭha zawn chhuah a ṭul thu a sawi.

ZPM vice chairman Dr Kenneth Chawngliana chuan, Assembly session hnuhnung berah Education Minister-in, April 2019-a sikul luh ṭan hunah zirtirtu nei miah lo tur sikul 13 an awm tih a tarlang tih sawiin, "Teacher pupil ratio a ṭhat em em laia zirtirtu nei lo sikul an awm hi administration-a hlawhchhamna liau liau a ni a, zirtirtu sawn chhuah ngam loh hi harsatna chu a ni," a ti. Zirtirtu lak chu thil hmanhmawhthlak a ni lo a, dan dik takin, uluk taka MPSC laktir ni se a ṭhat ber tur thu a sawi bawk.