June thla chhung zawng Inkhàrkhip zui a ni dawn

State Disaster Management Authority (SDMA) hnuaia State Executive Committee chairman Lalnunmawia Chuaungo, chief secretary chuan nimin khan thupek chhuahin, June 2020 chhung zawng Mizoramah inkharkhip zui a nih tur thu a tarlang. Inkharkhip thawh lina chu nimin khan a tàwp a ni.

Chief Secretary chuan, India ram hmun dang, a bikin Mizoram ṭhenawm state-ahte Covid-19 kai an pun zel thu tarlangin, "State dang aṭangin tangkhangte Mizoramah hruai kîr mek an ni a, chuvangin, Mizoramah Covid-19 a darh lohna atan inkharkhip hi June 30, 2020 thleng pawhsei a ṭul tih a ni," a ti.

SDMA SEC hian inkharkhip thawh ngana chhunga inkaih­hruaina tur nimin vêk khan a tichhuak nghal a, inkharkhip thawh lina nen a danglamna a tam lo.

Curfew hun chhung tihdang­lam a ni a, zan dar 7 aṭanga zing dar 7 thleng ni ṭhin chu, zan dar  7:30 aṭanga zing dar 4:30 thleng a ni tawh ang.

Inkhàrkhip thawh lina kalpui tirhah shopping mall hawn phal a ni a, a hnuah khap leh a ni. Inkhapkhip thawh nganaah chuan shopping mall chungchang tarlan a ni tawh lo.

Lockdown 4.0-a phal tawh - inkhelh chungchang pawh Lockdown 5.0 kaihhruainaah tarlan a ni lo a; sport/games tournament siam phal loh thu erawh a chuang.

Zirna-in, training institute leh sakhaw biakna hmunte khâr chhunzawm zel tur a ni a; hei hian an administrative office hna pangngai erawh a huam lo. 

Sorkar hnathawkte chu group A leh B staff-te ni tin kal tur a nih laiin, group C leh D-te chu a zatvein inkal chhâwk tur a ni.

Beauty parlour leh lu mehna dawrte chu contact tracing a ṭul palha inchhui zui a awlsam nan anmahni dawrtute hming leh address kimchang taka chhinchhiah tura tih an ni.

Aizawl Municipal Corpo­ration (AMC) huam chhungah lirthei intlân chhâwk leh tur a ni a; a hma ang thoin lirthei registration number tàwp ber (last digit) kawpkim lo (odd number)-te chu Thawhṭanni, Nilaini leh Zirtawpni-ah an tlan thei ang a, even number (kawpkim)-te chu Thawhlehni, Ningani leh Inrinni an tlân ang. Pathianniah chuan phalna nei lo tan tlan chhuah phal a ni lo.

Mipuiin department-te ràl­khat aṭanga an dawr theih nan department tinte chu information technology hmang ṭangkai tura tih an ni bawk.


Inkharkhip thawh 5-na
June 2020 chhunga Mizorama kalpui dan tur

A.    RAMRI-AH
1.    International border khâr chhunzawm a ni ang.
2.    Inter-state border khâr chhunzawm a ni ang.
3.    Bairabi, Vairengte leh Kanhmun kaltlang kawngpuite chu essential commodity bakah, Home department-in a phal bungraw dang phur lirthei tan hawn a ni ang. Mipui zin veivahna lirthei chu Home department phalna nei tan lo chuan khap tlat a ni.
4.    Ramri (international leh inter-state) leh ramri dep khuaahte khauh (strict) taka duty chhunzawm zel a ni ang.

B.    SCREENING LEH QUARANTINE
1.    Mizoram sorkar phalna nei lo Mizorama luh chu khap tlat a ni.
2.    Phalna neia Mizorama lutte chu entry point-ah uluk taka screening kalpui zel a ni ang. Mizoram mi leh sa, lockdown vanga state páwna tangkhangte lo kir leh dan tur ruahhmanna chu tangkhangte Io haw dan tur kaihhruaina siamṭhat angin kalpui a ni ang.
3.    Mizorama lo lut reng reng chu sorkar/community/hotel/home quarantine facility-ah ni 14 chhung an awm tur a ni a, Health department-in kaihhruaina a siamte ṭha taka zawrn tur. mCOVID-I9 leh Aarogya Setu-ah in register vek tur a ni.
4.    Driver leh handyman, Mizorarn pawn aṭanga bungrua laa zinte chu sorkar quarantine facility-ah an khawsa ang a, bungraw lak hna an thawh chhung chu mi dang nen intlawhpawh loin quarantine facility aṭangin an thawk ang a, load an lâk hnuhnun ber aṭanga ni 14 hnuah an ina haw phalsak a ni ang. Quarantine-a an awm chhungin an chhungte leh mi dang tlawh phalsak a ni lo. Aarogya Setu-ah in register vek tur.
5.    State páwn lam lirthei driver leh handyman, bungrua rawn thiar lut ṭhinte chu an kalphung pangngai angin khaw dáiah anmahniin eirawng an inbàwl chawp ang a, khaw chhungah mi dang nen inchiahpiah loin bungrua an unload zawh veleh an lêt ang. Aarogya Setu-ah in register vek tur a ni.
6.    All Mizoram Petroleum Dealers Association leh Mizoram Tanker Drivers Association (MTDA) hnuaia driver leh handyman, Mizorama khawsa, Mizoram páwn aṭanga oil phur lutte chu an oil phurh an unload hnu-ah Vairengtea an awmna tur ruahmanah an khawsa ang a, chhungte nena intlawhpawh loin load an thiar ṭhin ang. Aarogya Setu-ah inziah luh vek tur.
7.    Driver leh handyman-te hian kawng laka harsatna an tawh thulhah State Control Room (Toll free 1070, landline 0389-2335842/2335837 leh mobile 9366331931)-ah an harsatnate an thlen thei ang.

C.    BUNGRAW LAK LUH LEH THIAR
1.    State páwn aṭangin ni tin mamawh (essential commodity) leh bungraw dang (non-essential commodity), Home department-in a phalte chu phalna hranpa ngai loin lak luh theih a ni.
2.    Bungraw la lut turte'n mCOVID-19 mobile application-a mPass hmangin emaw, ziakin emaw entry point-ah declaration an thehlut tur a ni.
3.    Home department phal zinga mi ni lo bungraw dang la lut turte chuan mCOVID-19 application-a mPass hmangin Home department phalna an la hmasa tur a ni.
4.    Mizoram chhunga bungraw phur turin phalna lak a ngai lo.

D.    DAWR LEH SUMDAWNNA
1.    Dawr, sumdawnna leh eizawnna kawnga hmalaknate chu Standard Operating Procedure (SOP) for Social Distancing zâwm chungin kalpui tur a ni.
2.    Dawr leh sumdawnna hmunte hawn phal a ni a, AMC area leh district headquarters bikah chuan hmun lûn lai/dàwr kâwna building khata dawr inṭhenawmte chu ni khat kar danah an inhawn chhâwk ang. A ni záwnin dawr pakhat hawn phal a ni lo a, dawr inṭhenawmte ni khatah a rualin hawn phal a ni lo. Hei hian zirlaibu zawrhna, essential commodity leh eichawp zuar dawr, mihring leh ran damdawi dawr leh clinic-te a huam lo.
3.    Khaw dang zawngah chuan dawr leh sumdawnna hmunte dan pangngaia hawn phal a ni. DC-te'n ṭul an tih angin kaihhruaina an siam thei.
4.    Mipuiin awlsam zawka thlai leh chawhmeh an hmuh theih nan LTF/VTF-ten chawhmeh zawrhna tur hmun an ruahman ang. Inrinnia mipui punkhawm pumpelh nan kar khatah ni thum tal thlai thar leh chawhmeh dang zawrhna hun ruahman ṭhin tur. Bazarpui khàr chhunzawm a ni ang.
5.    Chawhmeh, thlai leh theite in lama pek (home delivery) phal a ni.
6.    Public park, picnic spot, movie theatre, gym, spa leh intàwllênna hmunte khâr zel tur.
7.    Tuallai leh kawtthlera thlai, chawhmeh leh thil dang zawrh (street vending) khap a ni.
8.    Dawr zawng zawng (damdawi dawr tel loin) tlai dar 5-ah khâr vek tur.
9.    Mizorarna khualzin chám mekte hotel-ah thlen phal a ni a, an tan ei leh in buatsaih phal a ni. Hotel-a thleng mikhual ni lote an dawngsawng tur a ni lo.
10.    Restaurant-ah chawlh phal a ni lo a, home delivery phal a ni.
11.    Beauty parlour leh lu mehna dawrte'n an customer-te hming leh address mumal takin an chhinchhiah tur a ni. Hei hian contact tracing a ṭul a nih chuan nasa takin a pui ang.

E.    ZIRNA IN, SAKHAW HMUN, etc.
1.    Zirna-in, training institute leh sakhaw biakna hmunte khâr chhunzawm tur. An administrative office hna pangngai erawh kalpui theih a ni.
2.    Mipui punkhawmna - inneih lawmna (reception), lungphun, anniversary leh birthday lawmna, games & sports tourna­ment, lehkhabu tlangzarh, politics leh páwl thila kal khawm, intihhlimnate huaihawt phal a ni lo.
3.    Inneih inkhawm leh mitthi vuinaah mi 20 aia tam punkhawm khap a ni.

F.    ZIN LEH MIPUI CHET VEL
1.    Mizoram kar kawnga passenger phur lirthei leh town/city bus, taxi, auto-rickshaw leh two wheeler taxi-te tlan phal a ni. Seating capacity aia tam phurh phal a ni lo. Lirthei khaltute leh an phurhte'n hmai an tuam tur a ni a, passenger-te hman tur hand sanitiser pai reng tur. Standard Operating Procedure (SOP) hranpa tarlan a ni.
2.    Mizoramah bungraw phur motor tlan phal a ni.
3.    AMC area-ah lirthei registration number 'odd-even' anga intlàn chhawk tur. Odd number (kawpkim lo)-te Thawhṭanni, Nilaini leh Zirtawpniah an tlan ang a; even number (kawpkim)-te Thawhlehni, Ningani leh Inrinniah an tlan ang. Pathianniah lirthei tlan phal a ni lo.
4.    Intlan chhawk leh Pathiannia tlan phal loh hian COVID-19 duty sorkar hnathawk te motor, ambulance leh medical/veterinary emergency-a hman motor, damdawi-ina thawk leh print & electronic media motor, kohhran hminga motor register, bawlhhlawh paih motor, bawnghnute phurh/semna motor leh task force duty-te motor, bus leh maxicab service-te leh phai aṭanga bungraw phurtu motor-te a huam lo.
5.    Ṭul bik thilah chuan Aizawl Traffic SP-in Aizawl aṭanga chhuak tur leh Aizawla lut turte tan phalna a pe thei.
6.    Mizoram chhung bika zin veivâkte chu COVID-19 symptom nei emaw, hripui vei nena contact history nei an nih loh chuan quarantine an ngai lo.

G.    MIPUI VANTLANG KHUAHKHIRHNA
1.    Mi panga aia tam punkhawm khap a ni. Hei hian Clause E(3)-a inneih inkhawm leh mitthi vui programme a huam lo.
2.    Ṭul bik thilah lo chuan mahni in leh compound chhuahsan loh tur.
3.    Zan dar 7:30 leh zing dar 4:30 inkarah páwn chhuah khap a ni. He mi atan hian district magistrate-te'n Cr.PC 144 tlawhchhanin thupek an chhuah ang. Hei hian COVID-19 kaihhnawiha duty-te leh magistrate-in phalna a pekte a huam lo.
4.    Loh theih loh thil a nih loh chuan kum 65 chin chung lam te, taksaa harsatna nei sa te, nau pâite leh naupang kum 10 hnuai lamte chu mahni inah inkharkhip tur.
5.    Pawn (mipui/vantlang hmun/puipunna hmun)-a chhuak tur leh damdawi-ina kal turte'n hmai an tuam tur a ni.
6.    Vantlang hmun leh dawra kalte chu metre hnih tala inhlatah awm tur.
7.    Ram páwn aṭanga lo lut mikhual tu mahin thlen (mikhual) phal a ni lo. Hei hian Home department/DC phalna neite a huam lo.

H.    SORKAR OFFICE
1.    Health department-a medical duty, Police, Home Guards, Civil Defence, Fire & Emergency Services, Disaster Management, Civil Aviation, Prisons, Excise & Narcotics, Municipal service, Forest field work, PHE leh P&E department-a technical staff-te leh Aizawl páwn lama sorkar office-te a pangngaiin (full strength) an kal ang.
2.    Sorkar office dang - secretariat, directorate, district administration leh field office dangte hawn a ni ang a; group A & B-te dan pangngaiin kal vek tur a ni a, group C & D staff-te chu a chanve zelin an inkal chhâwk ang. Department/office hotute'n inkal chhawk dan tur an ruahman ang. A ṭul dan azirin group C & D staff-te a chanve aia tam kal turin an ruahman thei. Constitutional body, sorkar hnuaia board, corporation leh statutory body-te pawh sorkar office angin kal tur a ni.
3.    Sorkar hnathawk hrisel lohna benvawn nei leh nau paite chu head of office-te'n medical certificate ngai loin commuted leave an pe thei.
4.    Head of office-te'n khauh takin social distancing an kalpui tur a ni.
5.    Office chhungah phalna la hmasa loin páwn lam mi kal phal a ni lo. Phone-in emaw hmuh duhte phalna lak hmasak tur.
6.    Ṭul bikah lo chuan meeting loh tur. Inràwn/sawiho ngai a awm a nih chuan a theih chin chinah video conferencing leh online hman ṭangkai tur. Meeting turin district-a officer-te Aizawlah koh loh tur.
7.    Department/office dangte nena indawr ṭulna thilah email/electronic media dang hman hram tur.
8.    Mipuiin sorkar department-te ràlkhat aṭanga an dawr theih nan department tinin IT an hmang ṭangkai tur a ni.

I.    OFFICE DANGTE
    Mizorama central sorkar office, central PSU, RBI, bank, financial institution, constitutional/ statutory body-te chu an headquarters lam aṭanga kaihhruaina angin an kal ang.

J.    HMALAKNA DANG
    Hmasawn nana hmalakna leh mimal eizawnna hna chu phalna lak ngai loin a kalpui theih. Hna thawktute'n social distancing zawm chungin hna an thawk tur a ni.

K.    HREMNA DAN
    Thupek zâwm lo chu Disaster Management Act, 2005, Section 51 - 60, The Mizoram (Containment & Prevention of COVID-19) Ordinance, 2020 Section 5 leh IPC Section 188 hmangin hrem theih a ni.
ATTACHMENT-1

    SOCIAL DISTANCING kaihhruaina Social distancing hi mi dang nen inhlat tâwk taka awm, physical distancing a ni ber. Hnathawhna leh veivah velna zawrrg zawnga mi dang nena inhlat ṭha tâwk taka awm a kâwk. COVID-19 hri kai theihna - taksa insîk, khuh, hahchhiau, chil per léng vel, etc. aṭanga kan him theih nan mi dang nen meter hnih tala inhlata awm a ṭul. Sorkar, pawl leh mimal office, sumdawnna leh thil siamna hmun, in leh lo dinna hmanraw lakna hmunte leh ei leh in zawrhna hmuna inkaihhruaina chu a hnuaia mi ang hi a ni.

1.    OFFICE HRANG HRANG
a)    Department/office hotute'n khauh takin pisa chhungah social distancing an kalpui tur a ni. Mi dang nena indawrin hmai tuam ngei tur.
b)    Department/office tina hotute'n office vawn fai leh tih­thianghlim kawngah mawh an phur. Office chhungah kut silna (tui, sahbawn, handwash) an buatsaih ngei tur a ni a, office kawtkaiah kut silna tur hand sanitizer emaw an dah ang.
c)    Office chhungah phalna la hmasa loin páwn lam mi luhtir loh tur.
d)    Department/office-te'n an office-a lirthei leh bungrua, páwn lam aṭanga lutte tihthianghlim (sanitize/disinfect) dan tur an ruahman ang.
e)    Office building leh a chhehvel  - luhka, kawt leh chhehvel, building, canteen, meeting room, conference hall, verandah, bathroom leh inthiarna, building bang, step leh vawnbánte uluk taka tihthianghlim (disinfect) ṭhin tur.
f)    Office bus leh sorkar lirtheiah registration certificate-a seat awm zat chiah inphurh tur a ni. Motor-a chuangte'n hmai tuam vek tur.
g)    Electric, tui, phone bill pekna hmunah ṭum khata mi an awm khawm tam loh nan ruahmanna fel tak siam tur. Online-a bill pek uar ni se.
h)    Chhunah canteen-a chàwl rual vek loin, a inchhawka an chawlh dan ruahman tur a ni.
i)    Sorkar leh mimal office-a thawkte chu Aarogya Setu-ah in register vek tur.

2.    DAWR LEH SUMDAWNNA
a)    Bazar, dawr leh hmun danga kal tur reng rengin hmai tuam tur.
b)    Mi pathum aia tamin dawr pakhat an nghak tur a ni lo.
c)    Dawr nghaktute'n hmai an tuam reng tur a ni a, kut silfai uar tur a ni.
d)    Dawr neitute'n dawrtute dinna tur meter hnih danah an rín lâwk tur a ni. Dawr chhungah meter hniha inhlatin awm tur.
e)    Thlai leh chawhmeh dang zuarte'n an thil zawrhte fai takin enkawl tur a ni a, hmai tuam tur a ni.
f)    VTF/LTF-te'n thlai, thei leh sa zawrhna an ruahmannaah mipui an inhnaihchilh loh nan mipui dinna tur meter hnih danah rìn tur a ni. A ṭul angin sikul kawt záwI, field leh hmun remchang dangahte inzawrhna an siam ang.

3.    HNATHAWHNA HMUN DANG
a.    Hna thawhna hmun fai taka vawn tur. Hna thawktute inthiarna leh insilfaina tur ruahman tur a ni a, a neitu/chhawrtute'n mawhphurhna an la ang.
b.    Hna thawhna hmunah kum lama upa, dam lohna nei sa, hrisel lohna bik neite leh nau paite chhawr loh tur.
c.    Ṭum khatah mi panga aia tam thawh loh hram ni se. Ṭul bika mi panga aia tam thawh a ṭul pawhin inhlat taka awmin hna thawh tur a ni.
d.    Lo neitu leh huan neitu te, ran vulhtu te, sangha dil neitute leh a thawktute mi dang nena inhlat thei ang ber zelin hna thawh tur.
e.    Puan ṭhuina, lu mehna, pheikhawk chhe siamna, etc. ah mi panga aia tam awm phal a ni lo.
f.    Bungraw hlàn leh hlàn thlakah a phurtu driver leh handyman-te'n hna thawktute an tawk tur a ni lo.
g.    A theih chin chinah hna thawktute Aarogya Setu apps-ah in register tur a ni.

ATTACHMENT-2
MIHRING PHUR LIRTHEITE TAN
1.    Two wheeler taxi
a)    A khalhtute'n an passenger-te an chhuk veleh mi dang an chuan leh hmain uluk takin lirthei an saritize zel tur a ni.
b)    Khalhtu leh passenger-te'n mask vuah ngei tur.

2.    Taxi/auto-rickshaw
a)    Taxi/auto-rickshaw-ah seating capacity aia tam chuan phal a ni lo.
b)    Mask vuah ngei tur a ni.
c)    A chhungah sanitizer hman tur a awm ngei tur a ni.
d)    A zing thei ang berin motor chhung leh vawnbánte uluk taka sanitize ṭhin tur.

3.    Maxicab
a)    Seating capacity aia tam mi phurh phal a ni lo.
b)    Zin kawngah mask vuah ngei tur a ni.
c)    Motor chhung leh vawnbante uluk takin a sanitize ṭhin tur.
d)    Motor-ah sanitizer hman tur a awm ngei tur a ni.

4.    Bus chi hrang hrang
a)    Seating capacity aia tam mi phurh phal a ni lo.
b)    A chhungah mask vuah ngei tur.
c)    Bus-ah sanitizer hman tur a awm ngei tur a ni.
d)    City bus-te'n turning point an thlen hunah bus chhung leh vawnbánte sanitizer hmangin uluk takin an tifai ṭhin tur a ni.