
Health Minister-in zûk leh hmuam Sim turin Mizoram mipui a sáwm
May 31, nimin kha vaihlo zûk leh hmuam do ní, 'World No Tobacco Day' a ni a; he ni pual hian Health minister Dr R Lalthangliana chuan thuchah tichhuakin, natna tam tak thlentu vaihlo (zûk leh hmuam) chu sim a, bànsan vek turin mipui a sáwm.
Health Minister chuan, WHO-in kumina World No Tobacco Day thupui atan 'Vaihlo siam chhuaktute'n zûk leh hmuam ngawl vei tura ṭhalaite an hruai sual tur venhim' tih a thlan thu sawiin, "Khawvelah vaihlo vanga thi tam tak an awm reng. Zûk leh hmuam siam chhuaktute hian vaihlo la ti chhin ngai lo leh a hlauhawmzia la hre fumfê lo ṭhalai leh naupangte hìp nan lang changkang, îtawm leh mit la thei tur berin an siam a, an thil siamte hi naupang leh ṭhalaite ngaihsan zawng milâr leh thil dang hmangtein an tilâr bawk ṭhin," a ti.
Sorkar laipuiin The Cigarettes and Other Tobacco Products (Prohibition of Advertisement and Regulation of Trade and Commerce, Production, Supply and Distribution) Act, 2003 (COTPA) a siam thu sawiin Dr Thangtea chuan, "He dan hnuaiah hian vaihlo leh a kaihhnawih reng reng kum 18 hnuai lam hnena zawrh/hralh khap a ni a, kum tling lote zawrhtir pawh khap a ni," a ti a; COTPA-in vaihlo leh a kaihhnawih reng reng zirna-in aṭanga ft. 300 aia hnaiah zawrh a khap thu a sawi.
Dr R Lalthangliana chuan, COPTA-in vaihlo leh a kaihhnawih reng rengah vaukhânna thu leh a lem (specified health warning) tarlan vek tura a tih thu sawiin, "Cigarette loose-a zawrh hian a leitute'n health warning an hmu pha lo a, hei hi dan bawhchhiatna a ni a, naupangte tan a him lo," a ti a; vaihlo chu 'ruihhlo tih ṭanna kailawn' (gateway drugs) tia mithiamte'n an sawi ṭhin thu sawiin, vaihlo (zûk leh hmuam) lei tura naupangte tír lo turin mi tin a ngen.
Health Minister sawi danin, cancer zinga 90% chu vaihlo aṭanga siam - meizial, sahdah, tuibúr, khaini, gutkha, etc. tih vanga awm a ni a; tuibúrah phei chuan chemical hlauhawm tak - chaw dáwt cancer thlentu (NNN-N Nitroso Nornicotine) tam tak a awm. Gutkha lam thilte'n ka chhúng (mouth) natna tam tak a thlen a, ka chhung cancer a thlen thei bawk.
WHO-in zirchianna April 29, 2020-a a tih chhuaha a lan danin, mei zu mite'n a zu lote aiin Covid-19 an kai awlsam a, Covid-19 an veiin an tuar na zawk bawk a ni.