
Mizorama ram dang mi man chhuah kawngah Citizenship dan hmang turin MHA ngen
Mizoram sorkar chuan, dan kalha Mizorama ram dang mi (foreigner) lutte man chhuah a nih theih nan Citizenship (Registration of Citizens and Issue of National Identity Cards) Rules 2003 chu hmang turin Ministry of Home Affairs (MHA) a ngen. Mizoram sorkar hmalakna avangin Central YMA-in Chakma chhiarpui (citizen/village registration) neih a tum chu a ṭhulh rih nia tarlan a ni.
RTI Act hmanga zawhna chhannaa a lan danin, Mizoramah ram dang nena inrina (international border) veng turin Border Security Force (BSF) leh Assam Rifles (AR) awm mah se, India hmarchhak state dangte ngaihtuahin an tlem a, ramrite chu ramngaw leh tlang chhengchhia a nih avangin luh rûk a awlsam thu MHA an hrilh.
Central YMA kaihruaia Chakma chhiarpui neih tum chu chi leh chi inkara buaina chhuak thei a nih avangin sorkarin ṭhulh tura a tih thu leh, Assam state-ah erawh chuan sorkar laipui phalna anga citizenship registration kalpui a nih thu RTI Act chhannaah tarlan a ni bawk.
RTI Act hmanga zawhna chhannaah hian, GAD chuan veng register book 1-11 a siam sa chu CYMA hnenah kengkawh turin a hlan a; Chakma chhiarpui (village registration) neih chu chi leh chi inkara buaina tichhuak thei a nih avang te, CYMA hmalâk dân chu kaltlangpui a nih chuan dân anga action lâk theih a nih thute CYMA hnenah hrilhfiah a nih thu an tarlang.
CYMA thil tih tum chu Chakma-te'n an duh lo a, chuvang chuan Mizoram sorkar chuan civil society aiawhte chu foreigner chungchang dânte leh Bangladesh mite thawn lêt dan tura MHA guidelines-te hrilhfiahin, vawi eng emaw zat meeting a neihpui tawh. Home Minister-in vawi hnih, Chief Secretary leh Home department Additional Secretary-te'n vawi khat ve ve CYMA aiawhte meeting an neihpui bawk. Chumi hnuah CYMA chuan registration neih chu a ṭhulh ta rih a ni.
Foreigner chungchang chu Indian Constitution 7th. Scheduled hnuaia subject insemnaah, state sorkar thuneihna a nih loh thu leh sorkar laipui thuneihna a ni a; Assam-ah chuan state sorkar ni loin, Central sorkar phalnaa citizenship registration kalpui a ni a ni.
Mizorama citizen registration kalpui chu ṭha tih tlân a nih hnuah, Mizoram sorkar chuan Mizorama dan loa foreigner pêm lutte ûm chhuah nan Mizoram sorkar chuan Citizenship (Registration of Citizens and Issue of National Identity Cards) Rules 2003 chu Mizorama hmang turin September 26, 2016-ah MHA a ngen a, August 18, 2017-ah a ngen nawn leh bawk.
Mizoram sorkarin MHA Foreigners Division-a lehkha a thawnah chuan, Mizorama BSF DIG-in Mizoram sorkara monthly report a pek ṭhinah, Bangladesh aṭanga Mizorama dan loa lut ru man, hrên leh thawn let a lang ngai lo a; Myanmar ramri lamah pawh foreigner thawn let a lang ngai lo.
Mizoram sorkarin MHA-a lehkha a thawnah hian, Mizoramah ṭhenawm ram aṭanga dân loa pêm lut tam avangin harsatna a awm ṭhin thu te; Mizoram sorkarin dân loa pém lutte chu zawn chhuah a, an chungthu rêl a, thawn let ṭula a hriat thu te; Mizorama NGO-te'n ramri hrûla chêng hnam ṭhenkhat pun chak thu thunawna an neih chhan chu dan loa ram dang aṭanga pem lutte vang a nih thute an tarlang bawk.
Mizoramah international border km. 722 a awm a; Bangladesh nena inrìnna zawng chu BSF-in an veng a, Myanmar nena inrina zawng chu Assam Rifles-in an veng thung.