
2018-19 Mizoram budget cheng vbc. 9672.64 : NEDP atan vbc. 1000 leh NLUP atan vbc. 80 dah

Finance minister Lalsawta chuan nimin khan Assembly budget session-ah kum 2018-19 chhunga Mizoram budget a pharh. Kum 2018-19 Mizoram budget chu cheng vbc. 9672.64 a ni a; NEDP atan cheng vbc. 1000 leh NLUP atan vbc. 80 dah a ni. Finance Minister chuan, sorkar chu mipui sorkar a nih avangin mipui tam berte ṭhat tlanna turin sorkarin hmalak zel a tum tih a sawi.
Finance Minister tarlan danin, kum 2018-19 chhunga Mizoram budget pumpui cheng vbc. 9672.64 chu kum 2017-18 budget (BE) vbc. 8803.10 aiin vbc. 869.54 (9.88%)-in a tam zawk. Lalsawta chuan, "CSS aṭangin cheng vbc. 1210.99 hmuh beisei a ni a, mahse, thil bik a nih loh chuan CSS hi 90:10 aia sang chuan lak loh ni se tih hi state sorkar duh dan a ni," a ti. Hetih lai hian, kum 2016-17 Mizoram budget (BE) chu vbc. 8038.39 a ni.
Minister Lalsawta hian kum 2017-18 chhunga sum indaih lohna phuhrûkna tur sum ruahman, Supplementary Demand for Grants 2017-18 a pharh nghal. Supplementary Demand for Grants 2017-18 a sum ruahman chu cheng vbc. 2286.35 a ni a; chuta ṭanga vbc. 1254.16 chu Revenue Receipt niin, vbc. 1032.18 chu Capital Receipt a ni.
Minister chuan, kum 2018-19 tawpa Mizoram sorkar leiba zat tura beisei chu cheng vbc. 7887.04 a nih thu sawiin, "Sorkar leibá hi a kul tèlin a pung telh telh a, chutih laiin, GSDP (Gross State Domestic Product) nasa taka a ṭhan ve zel avangin kan GSDP aṭanga chhût chuan leiba percent hi a tlahniam telh telh thung," a ti. Kum 2013-14-a leiba chu cheng vbc. 5608.38 a nih laiin, GSDP aṭang chuan 54.46% a ni a, kum 2017-18 budget estimate-a leibâ vbc. 7177.99 chu GSDP aṭangin 40.87% a nih thu a sawi.
Lalsawta chuan, 2018-18 budget-a Mizoram state sorkar bikin sum a hmuh chhuah ve tura beisei (state own revenue) chu state own tax revenue-ah cheng vbc. 483.34 leh state own non-tax revenue-ah vbc. 323.85 a ni a, a vaiin vbc. 807.19 a nih thu a sawi a, "Kum hmasa nena khaikhinin 16.2%-in a pung tura ruahman a ni," a ti.
Finance Minister chuan, sorkar policy NEDP-ah kum kal mekah vbc. 750 dah a nih laiin, kum 2018-19 ah chuan cheng vbc. 1000 dah a nih thu a sawi a, "Hemi hnuaiah kawng chhia vanga mipuite'n harsatna an tawh sutkianna turin PWD hnuaiah cheng vbc. 100 chu improvement of roads atan bik dah a ni," a ti a; NEDP hnuaia hna thawh tur dang ṭhenkhatte pawh a sawi lang.
Lalsawta sawi danin, 2018-19 budget-ah hian NLUP atan vbc. 80 dah a ni a, mamawh dan azirin tihpun theih tura ruahman a ni. Kum danga la tih ngai loh budget head-ah sum dah a awm a, chu chu - infiamna lama mi hming ṭha leh chawimawi tlakte chawimawi nan nuai 30 dah a ni a, Home department-ah silai leh a mu leina turin nuai 100 dah a ni.
State Road Fund siam thar niin, chuta tan chuan cheng vbc. 50 dah a ni a; Champhai, Kolasib, Serchhop leh Mamit district-a Fostering Climate Resilent Uphill Farming System kalpuina turin vbc. 13 dah a ni. Chief Minister's Rural Housing Scheme atan vbc. 10 dah a ni bawk.
Finance Minister hian House-a budget a pharh zawhah Assembly recess room-ah thuthar thehdarhtute a kâwm nghal a; zawhna chhangin Lalsawta chuan, Mizoram sorkar hnathawkte chu 7th. Pay angin hlawh pek sorkarin a tum thu a sawi a, chutih rualin, pek hun tur sawi theih a ni lo tih a sawi. Finance secretary Lalmalsawma pawhin, "7th. Pay pek turah government decision a la awm lo a, budget-ah dah chi a la ni lo," a ti.
Lalsawta chuan, 2018-19 Mizoram budget chu surplus budget a nih thu sawiin, surplus tur zat chu cheng vbc. 428-a chhût a nih thu a sawi. Zawhna chhangin, kum kal lai 2017-18 chhunga sum hman turah financial year tawp hmaa hman hman loh tur eng emaw zat a awm avangin K-Deposit-ah dah loh theih a ni lo tih a sawi a; tunah chuan sorkar sum lapse a awm tawh mang lo a tih theih a nih thu a sawi bawk.
July 1, 2017-a hman ṭan Goods & Services Tax (GST) chungchangah Lalsawta chuan, "Finance Ministry-in min hriattir ang chuan central leh state sorkarin chhiah aṭanga klan lak luhin beisei a pha lo. GST hi ennawn mek zel a ni a, tun dinhmunah sum lak luhte ṭha tâwk loin lang mah se, hun lo kal zel turah chuan a ṭhat zawk ngei kan beisei," a ti.
Kum 2018-19 chhunga Mizoramin GST aṭanga sum a hmuh beisei zat chu vbc. 59.40 a ni a, GST-ah hian MLPC Act hmanga zu chhiah lakte leh POL (tuialhthei) aṭanga chhiah lakte erawh a tel lo. MLPC Act hnuaiah hian kum 2017-18 chhungin chhiah vbc. 51.50 hmuh beisei a ni thung.
Nimina budget session-ah hian Mizoram sorkara secretary leh commissioner-te mi panga/paruk chiah an awm chungchanga zawhna chhangin Finance Minister chuan, "Kan lo en zui dawn nia," a ti.