India ram puma zunthlum leh thau dinhmun Zirchiannaah Mizoram a laihâwlah a awm

Indian Council of Medical Research (ICMR)-in India rama state hrang hranga zunthlum dinhmun a zirchiannaah Mizoram chu state dangte nena khaikhinin a laihâwlah a awm.

India rama zunthlum dinhmun zir chiang­ turin ICMR hian implementing agency atan Madras Diabetic Research Foundation (MDRF) a hmang a, kum 2012 aṭangin India ram pum zirchianna neih a ni. Zunthlum, thau chhia leh a kaihhnawih dangte kum 20 chung lamteah zir chian a ni.

Mizoram bikah chuan Dr Rosangluaia, MD chu state principal investigator a ni a, Dr PC Lalramenga chu state co-principal investigator a ni. Mizoram bik chu 'ICMR- India Diabetis (INDIAB) study (North East Component) Mizoram State tih a ni. Zirbingna kalpui hmain Mizo ṭhalaite'n MDRF-ah training an nei a, Mizoram bika thawktute hi Mizo ṭhalai rual bakah, phai lam aṭangin mithiam an awm tel a, Mizorama thingtlang khua 50 vel an tlawh. Aizawl, Lunglei leh Champhai chu urban area-ah puan a ni a, Lunglei leh Champhaia hmun ṭhenkhat chu rural area-ah dah a ni thung.

Zirbingnaa thawktute chu team pangaah siam niin, team pakhatah mi paruk zel an awm a; MDRF aṭangin field investigator (FI) pahnih, field technician pahnih leh quality supervisor (QS) pakhat an tel. Mizoram bika zirchianna chu February 2012-ah ṭanin, November 4, 2012-ah an zo a; state dangte'n hun an hman rei avang te, India rama state tinin MDRF-ah report an thawn tlai avagnte leh chumi hnua endik vek a nih avangin report chu tun hnaiah an tlangzarh theih chauh a ni.

Zirchiannaah hian MDRF-in hmanrua an kente hmangin mipuite thisen an la a, khawlah uluk taka dah ṭhain hmunpuiah an thawn thla a, ECG tihna khawl pawh ken zel a ni. Mizorama a buaipuitute chuan, "Data a dik tâwk hle turah kan ngai a, min vil uluk hle a, field investigator, field technician, quality supervisor-te hian a hmunah min kalpui vek a, zirchianna hi a rintlak hleah kan ngai," an ti.

State co-principal investigator Dr PC Lalramenga chuan, zunthlum bik zirchiannaa a lan danin, India ram pumah mi 100 awm ta se, zunthlum vei mi pasarih (7%) zel awm ang an nih thu sawiin, India ramah zunthlum vei an tam hle tihnaa a nih thu a sawi a; India hmarchhak bik chu 5.9% a nih thu a sawi.

Mizoram chu a sang lo pawl leh hniam lutuk lo a nih thu sawiin Dr PC Lalramenga chuan, "Zunthlum bikah hian Mizoram dinhmun a la ṭha thawhkhat. Hetiang zirchianna hi a la awm ngai lo a, evidence base a ni a, a aia rintlak a awm lo. Mi 4,112 thlan chhuah zingah mi 4,079 zir chian a ni a, Mizoram chu 5.7% kan ni," a ti.

Thau chhia nei tam lamah Mizoram dinhmun a ṭhat vak loh thu sawiin Dr PC Lalramenga chuan, "Tehfung 50% aṭanga tehin, 50% chung lam hi khawpuiah 22.8% niin, thingtlangah 8.5% a ni a, Mizoram dinhmun a ṭha vak lo," a ti a; zunthlum chuan taksa chêt dan, hna thawh tam leh awm âwl dan te, mawm leh thau ei dante a hril avang­in, Mizoram dinhmun chu an zir uluk hle tih a sawi.