Journalist-te tan legal awareness buatsaih ; POCSO Act leh cyber crime zirtir an ni

Mizoram State Legal Services Authority (MSLSA) leh MJA chuan nimin khan chanchin­bumite tan legal awareness an buatsaih a; Protection of Children from Sexual Offences (POCSO) Act, 2012 leh information technology leh cyber crime chungchang dante inzirtir a ni. POCSO Act hnuaiah hmeichhiate pawh thubuai nei thei an nih thu leh Aizawl judicial district chhungah POCSO Act hnuaia thubuai nei hmeichhia pakhat a awm tawh thu sawi lan a ni.

Legal awareness hi MSLSA member secretary Vanlalenmawia'n a kai­hruai a; advocate Fifie Lalremruati'n POCSO Act chungchang sawi­in, advocate Johny Lal­engmawia Tochhawng-in cyber crime leh IT lam kaihhnawih dante a sawi thung. Zawhna leh chhanna hun hman a ni bawk.

Fifie Lalremruati chuan, POCSO Act-in a huam zau tawh hle tih sawiin, POCSO Act-in a huam chin leh hremna dan chi hrang hrang a sawifiah a, "POCSO-ah hian hmeichhia pawh accused (thubuai siamsak) an ni thei tawh... Aizawl judicial district bikah chuan POCSO hnuaiah tuaite pawh tàntir an awm tawh a, hmeichhia accuse pakhat a awm tawh a ni," a ti.

Fifie Lalremruati sawi danin, POCSO Act hian a bik takin naupang, kum tling lote chunga mipat hmeichhiatna kaihhnawih a thlurbing a; pawngsual ni chiah lo, hmeichhe chhaih te, an hnute khawihsak te, mi dang tihluihtir te, hman­raw dang hmanga tihte pawh a huam vek a ni. A hremna pawh POCSO Act awm hmaa hmeichhe pawngsual leh khuaikhem chungchanga dan awm tawhte aiin a na zawk a, thubuai ngaihtuah chhung pawh a rei lo zawk hle bawk.

POCSO Act a awm tak avangin pawngsual leh a kaihhnawih thilah thubuai a tam tawh hle tih sawiin Fifie Lalremruati chuan, "POCSO Act atan bik hian special court neih kan mamawh khawp mai a. Thubuai kaihhnawihah Court-ah naupangte an kal a ngai fo a, tunah chuan a hranpain court a awm loh avangin mi dang zingahte an awm a ngai a; hei vang hian a hranpain court kan mamawh hle a ni," a ti.

Zawhna chhangin Fifie Lalremruati chuan, pawngsual thubuaiah police-te an thawk ṭhaa an hriat thu te, intihhming­chhiat tumna vangin false complaint siam an awm theih thu leh chutianga tite chu kum khat chhung tàntir theih an nih thute a sawi. Vanlalenmawia pawhin, intihhmingchhiat tum vanga pawngsuala inpuh ang chi chu vai ramah a tam thu a sawi rualin, Mizoramah chuan a tam lo, a awm ve zeuh zeuh chauh tih a sawi.

Fifie Lalremruati sawi danin, POCSO Act hnuaiah Aizawl judicial district bikah chuan thubuai 27 chinfel a ni tawh a, chu'ng zinga 24-ah chuan accuse-te'n thiam loh an chang a ni. Cyber crime chungchang sawitu Johny Lalengmawia Tochhawng chuan, cyber crime thlen chhan tam ber chu sum duh vang te, phuba lak duh vang te, hlimhlawp bàwl duh vang te, thu lakna mumal sawi tur hre si lo leh a nihna tak hre si loa thu sawi leh ziah mai mai vang te, journalist emaw inti tlat, thutak tak buaipui lo a, a lan dana thil thlir ṭhin te, thu lakna lái lo lutuk, mahse sawi huai si vangte a nih thu a sawi.

Johny Lalengmawia chuan, Mizo zingah cyber crime vanga thubuai nei thei tur tam tak an awm tih sawiin, "Chu'ng zingah chuan sorkar, kohhran, NGO, MJA member-te pawh kan bâng lo. A tuartu lamin case an file loh miau avang te, social media leh chanchinbu hmang veka ngaihdam dilna chhuah a nih leh vangtein kan inngaidam deuh zel a, chutih rualin, case a kalpui mek pawh Court-ah a awm nual a ni," a ti.

Freedom of Speech-in duh zawng sawi leh ziak turin zalenna a pek rualin, chu zalenna chu mi dangte tihmualpho zawng te, dâwt leh thu dik chanve hmanga tihmualpho nante hman a thian lo tih sawiin Lalengmawia chuan, "Kan rights kan sawi apianga kan hriat tel tur chu, kan tih ve tur te, kan mawhphurhnate hi a ni," a ti a; khua leh tui ṭha, dan zâwmtu nih a ngaih thu a sawi.
Johny Lalengmawia sawi danin, cyber crime khuahkhirh turin IT Act, 2000-ah ringawt hman theih a ni lo a, Indian Panel Code, Copy Right Act, Indian Evidence Act leh a kaihhnawih dan dangte khawi tel ṭhin a ni.

A neitu phalna la loa lehkhabu, video film, audio cassette leh computer software-te lo copy chhâwn leh sumdawn nana hman phal a ni lo a, copyright dan kalh a ni a, piracy tih a ni. Kum 3 thleng tàntir theih leh Rs. 50,000 - Rs. 2,00,000 chawitir theih a ni.

Computer, internet, e-mail leh mobile phone hmanga intihmualpho leh intihhmingchhiat­na chu cyber defamation an ti. Chanchinbu leh cable TV kal­tlanga 'Fakselna', 'Ka vei zawng' leh 'Mipui Aw' programme-te hi huat zawng sawichhiat leh tihmualpho nan an hmang fo, platform siamtute leh a titute an fimkhur a ngai. Sum tam tak chawi theihna a ni.

MSLSA secretary Vanlalenmawia chuan, MSLSA hnuaiah dan hriatna chungchanga mipui puitu tur para legal volunteer 298 an awm mek tih a sawi a; chutih rualin, dan lam inzirtir nasat a la ngaih thu sawiin, "Kan la indaih lo hle a, ṭha zawka hna kan thawh theihna tur chuan thawktu kan mamawh belh hle," a ti.