
Khaw pakuaah sikul leh pisa khâr a ni ; Sikul khâr leh kawng dan titawp turin ngen
Mizoram Government Lumpsum Grant-in-Aid Higher Secondary School Association (MIGLAHSSA) leh lumpsum aided HSS awmna khaw pakuaa School Managing Board, Joint Students' Union leh Joint Action Committe-te chuan an thil phut sorkarin a tihhlawhtlin loh avangin nimin aṭang khan tiam chin awm loin an khua ṭheuhah zirna-in leh sorkarpisa zawng zawng an khâr bakah, kawngpui an dang.
Hetih lai hian, School Education department chuan lumpsum aided HSS pakuate'n adhoc grant-in-aid dinhmuna hlan kai an phût chungchanga sorkar dinhmun sawifiahna a tichhuak a; MIGLAHSSA-te'n sikul an khâr mek chu titawp turin an ngen.
Nimina zirna-in leh sorkar pisa zawng zawng khâr leh kawngpui danna khuate chu - Sakawrdai, Farkawn, Zawlnuam, West Phaileng, Phullen, NE Khawdungsei, East Lungdar, Zobawk leh Thingsultliah-te a ni a; boruak ṭha lo leh buaina lian thleng a awm lo.
Joint SU chuan thuchhuah siamin, an hmalakna chu khaw mipuite leh an khaw paltlangtu zin veivâkten an thláwp ṭha hlea an hriat thu sawiin, "Kan ngennate min zahsaktu zawng zawng chungah kan lawm tak zet a, zirna-in changtlung zawk kan mahmawhnate min hriatpuia min thláwp zel turin kan inngen nghal a ni," an ti.
Joint SU chuan, an hmalakna chu tiam chin awm lo a nih angin, vawiinah pawh chhunzawm a ni dawn tih sawiin, "Zin veivâkte'n min lo hriatsak a, kawng dan hi min zawmsak hrâm turin kan ngen a ni," an ti a; Thingsulthliah khua bik chuan an khaw chhung mai ni loin, an khaw ram chhung, Tuirini-ah vawiin aṭangin kawng an dang tel dawn tih an tarlang.
MIGLAHSSA, School Managing Board leh Joint SU-te hian June 18, 2018 aṭangin an HSS bik chu an lo khâr tawh a, sikul chawlh ní tel loin, zirlai 850 velin ni 27 chhung sikul an kai thei lo tawh. Nimin aṭanga an hmalaknaah hian, HSS bakah, an khuaa sikul leh sorkar pisa zawng zawng an khâr tel a ni.
Hetih lai hian, School Education department chuan, "Lumpsum higher secondary school (HSS) pakuate dilna hi zirna ngaih pawimawh loh vang ni loin, tun dinhmuna tihhlawhtlin theih rih loah a ngai," an ti a; sorkar an nawrnaa an hmalakna - sikul leh sorkar pisa khâr leh kawngpui dan chu titawp thuai turin an ngen a ni.
Education department chuan, zirnaa rualawhna leh ṭhahnemngaihna vangin khawtlangin sikul an din ṭhin tih sawiin, "Hetianga private school din a nih dawn hian School Education department-ah phalna dan anga dil a ngai a, permission pekna turin tehna hrang hrang 20 chuang a awm," an ti.
Higher secondary school (HSS) hawn phalna nei tura tehna hrang hrang zingah 'Kum lo kal zel tur atan institution hi ṭha takin Managing Committee-in a enkawl thei ang em?' tih a tel nia sawiin department chuan, "He zawhna hi sikul hawn diltu School Managing Committee-te'n an enkawl theih tur thuin an chháng vek a ni," an ti a; sikul hawn phalna pek an nihin, sorkar aṭanga ṭanpuina emaw, hamṭhatna emaw an beisei theih loh tur thu ziakin hriattirna pek vek an nih thu an tarlang.
The Mizoram Education (Establishment and Management of Private Higher Secondary School) Rules, 2006-a Rule no.5 (3)-ah thawktute hlawh, qualification leh service condition chungchanga sorkar dante an zawm theih thu ziaka an tarlan avangin sikul hawn phalna pek an nih thu an tarlang bawk.
School Education department chuan, khawtlangin sikul an dinte chu anmahni'n enkawl inhuam mah se, Managing Board/Committee-te chhâwk zângkhaina turin sorkarin ruahmanna a siam a, sikul eng emaw zat chu kum tin ṭanpuina, lumpsum grant a pe ṭhin tih an sawi a, "Tunah hian private school sorkarin kum tina ṭanpuina (lumpsum grant) a pek mek sikul 71 a awm mek," an ti.
Education department tarlan danin, Mizoram sorkarin lumpsum grant a pek mekte chu middle school 33 hnenah kum khatah Rs. 1,20,000 ṭheuh (a vaiin Rs. 39,60,000), high school 27 hnenah Rs. 1,20,000 ṭheuh (a vaiin Rs. 32,40,000) leh, HSS 11 hnenah Rs. 1,50,000 ṭheuh (a vaiin Rs. 16,50,000) a ni a; sikul 71 tana kum khata ṭanpuina pek zat chu Rs. 88,50,000 a ni.
Lumpsum aided HSS pakuate chu adhoc-ah hlan kai ni ta se, thawktu zawng zawng basic pay leh 50% D.A pek a ngai dawn a, chuta tana sorkarin kum khata sum a sen belh tur chu cheng vbc. 20.84 vel a ni. Sorkar hnathawk dang angin kum tin increment an hmuh ve dawn bakah, senior grade pay leh selection grade pay-te an neih ve theih dawn avangin kum tin senso a pung dawn a ni.
Lumpsum grant dawng mek hi sikul 71 zinga HSS pakuate'n dinhmun ṭha zawk ngiata an nuar chu pawi an tih thu sawiin Education department chuan, "An thil phût hi sorkarin tihlawhtling dawn pawh ni se, anmahni ang tho, nuar ve lo school 62 dangte pawh an chungchang ngaihtuah a ngai dawn a ni," an ti. Lumpsum grant dawng lo private school eng emaw zat, khawtlangin an din ni si a awm a, chu'ngte pawh chu sorkar sum dinhmunin tlin se chuan department-in ṭanpuina pek a duh tih an tarlang.