Congress leh MNF sorkarin sawhthing An khuahkhirh dan Duhoma'n a sawifiah
Ṭangrual pawl, Zoram Peoples' Movement (ZPM) chief ministerial candidate Lalduhoma chuan, Congress leh MNF sorkar tawh chhungin Mizorama sawhthing leh thlai dangte khuahkhirh ṭhin avangin kut hnathawktute'n an thawhrimnaah hlâwkna an nei thei lo tih a sawi a; ZPM sorkar hunah chuan sawhthing kg. khat Rs. 50-a an lei ngei dawn thu a puang nawn.
Lalduhoma hian nimin khan an pisaah thuthar thehdarhtute a kâwm a; MNF leh Congress party kaihhruai sorkar ding tawhte'n sawhthing an khuahkhirh dante a sawi rualin, ZPM-in sawhthing leh thlai dangte hralh kawnga hmalak an tum dante a sawi a, "Thlai tharte hi control item a ni lo a, free commodity an ni," tiin, a duh duhin an leia an hralh a thiang tih a sawi.
Congress leh MNF sorkarah sawhthing leh thlai dangte state páwna hralh reng reng khuahkhirh leh khap a nih avangin sawhthing man a hniam tial tial tih sawiin Lalduhoma chuan, "A leitu tur bik an siam tlat reng avangin sawhthing rate a tlachhe vek a ni. Tute emaw chuan an hlâwk pui zel a, mipui erawh chu an kut a durh thlâwn a, an thlan a far thlâwn a, an kâwng a kham thlâwn zel a ni," a ti.
Lalduhoma chuan, ZPM an sorkar chuan 'Hand-holding policy' hmangin sawhthing kg. khatah Rs. 50-in an lei ngei dawn tih sawiin, "Rs. 50 aia toa lei duh an awm chuan kan khap ve lo ang. Lei duh dang an awm loh cháng apiangin sorkarin Rs. 50-in a la dawn tih hre sain, thlamuang taka mite'n an chìn kan duh," a ti a; Rs. 50 aia hniama a tla tur chu sorkarin a ven tlat dawn thu a sawi.
Lalduhoma sawi danin, kumina Mizorama sawhthing thar chu quintal 4,00,000 vela chhût a ni a, chu chu kg. khat Rs. 50 mana chhûtin cheng vbc. 200 man a ni. Duhoma chuan, kumina sawhthing thar lêt pawh thar ni ta se, a leina tur sum sorkar budget-a dah chu thil huphurhawm a nih loh thu leh, Congress-in NLUP atana sum an dah zat leh MNF-in SEDP sem an tumnaa sum an mamawh zat turte aiin a tlem zawk hle thu a sawi.
ZPM-in thlai thar lei an sawiah hian crop insurance, contract farming, terracing leh permanent farming-te a keng tel sa vek tih a sawi bawk.
ZPM chhût danin, ṭîn khat hmunah sawhthing quintal 10 a leng tâwk vek a, a ṭha pangngaiah qtl. 10 aṭangin qtl. 100 (kg. 10,000) thei theia ngaih a ni. Qtl. 100 chu kg. khat Rs. 50-a chhûtin Rs. 5,00,000 man a ni a, kum 5 chhung chuan cheng nuai 25 a tling.
Congress-in NLUP aṭanga kum 5 chhunga Rs. 1,00,000 an sem leh, MNF-in SEDP hmanga kum 5 chhunga Rs. 3,00,000 sem an tum ai chuan, ZPM policy anga kum 5 chhunga sawhthing aṭanga cheng nuai 25 thawh chhuah chu kut hnathawktute tan a hlâwk zawk hleah an ngai a ni.
ZPM CM Candidate sawi danin, Congress sorkar laiin, kum 1994-ah Mizoram páwna thlai thar hralh chhuah khuahkhirhna dan 'The Mizoram Agricultural Produces (Restriction on Movement) Order, 1994' siam a ni a, sawhthing leh thlai dang pali huamin, sorkarin permit a pek chauhin an lei thei. Chu dan hmang chuan Sunder Ali chiah sawhthing lei phalna pek a ni a, ani hian Mizoram sawhthing zawng zawng a pumbilh a, sawhthing man sang tur a dâl tlat a ni.
Kum 1998-ah Mizo Hmeithai Association leh TRIFED ṭang dunin Kolkata-ah kg. khat Rs. 9.50-a lei duh an hmuh avangin sawhthing quintal 3,000 an thawn hman a; Sunder Ali-a'n a aia tláwma a luahlan zui avangin an ti zui thei lo.
Kum 1997 leh 1998-a Synod Inkhawmpui thurel angin Mizoram Synod-in July 1999-ah sawhthing hralhna zawng turin mithiam pathum a tír chhuak. Synod mi tirhte chuan Delhi-ah TRIFED managing director Ramji an kâwm a; Ramji chuan Sunder Ali keina aia toa an lei thei chung pawha sorkarin Sundar Ali a duhsak tlat vanga an vui thu te, harsatna siamtu chu Mizoram sorkar an nih ṭhin thu te, Mizoramah sawhthing kg. khat Rs. 26.62-a lak a ngamawm thute a sawi. Chungte chu Synod mi tirhte report-ah hmuh theih a ni.
Kum 1998-a MNF an sorkar hnuah kum 1994-a order siam chu ennawn a ni a, 'Mizoram Agriculture Products (Prohibition of Movement (Amendment) Order, 1999' tia tihdanglam a ni. Kum 1999-a order thar siam chu Congress sorkar laia an siam aiin a chhe zual sauh tih sawiin Lalduhoma chuan, "Khuahkhirhna mai ni tawh loin, khapna a ni ta a, thlai chi nga chauh ni tawh loin, thlai thar 138 ngawt mai chu permit nei loa thawn chhuah an khap ta a ni," a ti.
Lalduhoma sawi danin, MNF sorkarin sawhthing hralh a khap chungin chíng uar turin mipui an zirtir a, mi 12,100 hnenah sawhthing loan pek a ni. Kum 2000-ah a vawi khatna atan tualchhung chanchinbuah tender an chhuah a, a chháng sang zawk Col. Lalrawnliana pe loin, Zalawra hming hawha chhángtu Sunder Ali tho an pe a, kg. khat Rs. 10.50-a lei tura tih a ni a, mi dangin an lei ve phal a ni lo. Man to zawkin Bagha-ah a hralh theih reng avangin mi ṭhenkhatin Vairengte gate hêlin Bagha an pan a, mahse, police-te ûmtir ṭhin an ni.
Sawhthing hralh leh lei chungchanga sorkar thil tih dan chu Lalchhanhima Sailo, CIPC president-in High Court- ah a khing a (case no W.P (c) No. 1141 of 2000). High Court thupek angin Lalchhanhima chu sorkarin sawhthing lei phalna (permit) a pe a, kg. khat Rs. 17-in a lei.
Lalchhanhima Sailo chu May 17, 2000-ah permit pek a nih laiin, a tuk tuk leh, May 19, 2000-ah cancel sak leh nghal a ni. Kum 2001-ah Remruata hming hawhtu Sunder Ali bawk chu sawhthing kg. khat Rs. 7-a lei turin sorkarin permit a pe leh al chumi hnuah chief minister Zoramthanga duhsak zawng Khaibak company chu kg. khat Rs. 5-a lei turin permit pek leh a ni bawk.