Congress leh MNF sorkarin sawhthing An khuahkhirh dan Duhoma'n a sawifiah

Ṭangrual pawl, Zoram Peoples' Movement (ZPM) chief ministerial candidate Lalduhoma chuan, Cong­ress leh MNF sorkar tawh chhung­in Mizorama sawh­­thing leh thlai dangte khuahkhirh ṭhin avangin kut hnathawktute'n an thawhrimnaah hlâwkna an nei thei lo tih a sawi a; ZPM sorkar hunah chuan sawhthing kg. khat Rs. 50-a an lei ngei dawn thu a puang nawn.

Lalduhoma hian nimin khan an pisaah thuthar thehdarhtute a kâwm a; MNF leh Congress party kaihhruai sorkar ding tawhte'n sawhthing an khuahkhirh dante a sawi rualin, ZPM-in sawhthing leh thlai dangte hralh kawnga hmalak an tum dante a sawi a, "Thlai tharte hi control item a ni lo a, free commodity an ni," tiin, a duh duhin an leia an hralh a thiang tih a sawi.

Congress leh MNF sorkarah sawhthing leh thlai dangte state páwna hralh reng reng khuah­khirh leh khap a nih avangin sawhthing man a hniam tial tial tih sawiin Lalduhoma chuan, "A leitu tur bik an siam tlat reng avangin sawhthing rate a tlachhe vek a ni. Tute emaw chuan an hlâwk pui zel a, mipui erawh chu an kut a durh thlâwn a, an thlan a far thlâwn a, an kâwng a kham thlâwn zel a ni," a ti.

Lalduhoma chuan, ZPM an sorkar chuan 'Hand-holding policy' hmangin sawhthing kg. khatah Rs. 50-in an lei ngei dawn tih sawiin, "Rs. 50 aia toa lei duh an awm chuan kan khap ve lo ang. Lei duh dang an awm loh cháng apiangin sorkarin Rs. 50-in a la dawn tih hre sain, thlamuang taka mite'n an chìn kan duh," a ti a; Rs. 50 aia hniama a tla tur chu sorkarin a ven tlat dawn thu a sawi.

Lalduhoma sawi danin, kumina Mizorama sawhthing thar chu quintal 4,00,000 vela chhût a ni a, chu chu kg. khat Rs. 50 mana chhûtin cheng vbc. 200 man a ni. Duhoma chuan, kumina sawhthing thar lêt pawh thar ni ta se, a leina tur sum sorkar budget-a dah chu thil huphurhawm a nih loh thu leh, Congress-in NLUP atana sum an dah zat leh MNF-in SEDP sem an tumnaa sum an mamawh zat turte aiin a tlem zawk hle thu a sawi.

ZPM-in thlai thar lei an sawiah hian crop insurance, contract far­ming, terracing leh perma­nent farming-te a keng tel sa vek tih a sawi bawk.

ZPM chhût danin, ṭîn khat hmunah sawhthing quintal 10 a leng tâwk vek a, a ṭha pangngaiah qtl. 10 aṭangin qtl. 100 (kg. 10,000) thei theia ngaih a ni. Qtl. 100 chu kg. khat Rs. 50-a chhûtin Rs. 5,00,000 man a ni a, kum 5 chhung chuan cheng nuai 25 a tling.

Congress-in NLUP aṭanga kum 5 chhunga Rs. 1,00,000 an sem leh, MNF-in SEDP hmanga kum 5 chhunga Rs. 3,00,000 sem an tum ai chuan, ZPM policy anga kum 5 chhunga sawhthing aṭanga cheng nuai 25 thawh chhuah chu kut hnathawktute tan a hlâwk zawk hleah an ngai a ni.

ZPM CM Candidate sawi danin, Congress sorkar laiin, kum 1994-ah Mizoram páwna thlai thar hralh chhuah khuahkhirhna dan 'The Mizoram Agricultural Produces (Restriction on Movement) Order, 1994' siam a ni a, sawhthing leh thlai dang pali huamin, sorkarin permit a pek chauhin an lei thei. Chu dan hmang chuan Sunder Ali chiah sawhthing lei phalna pek a ni a, ani hian Mizoram sawhthing zawng zawng a pumbilh a, sawhthing man sang tur a dâl tlat a ni.

Kum 1998-ah Mizo Hmeithai Association leh TRIFED ṭang dunin Kolkata-ah kg. khat Rs. 9.50-a lei duh an hmuh avangin sawhthing quintal 3,000 an thawn hman a; Sunder Ali-a'n a aia tláwma a luahlan zui avangin an ti zui thei lo.

Kum 1997 leh 1998-a Synod Inkhawmpui thurel angin Mizoram Synod-in July 1999-ah sawhthing hralh­na zawng turin mithiam pathum a tír chhuak. Synod mi tirhte chuan Delhi-ah TRIFED managing director Ramji an kâwm a; Ramji chuan Sunder Ali keina aia toa an lei thei chung pawha sorkarin Sundar Ali a duhsak tlat vanga an vui thu te, harsatna siamtu chu Mizoram sorkar an nih ṭhin thu te, Mizoramah sawhthing kg. khat Rs. 26.62-a lak a ngamawm thute a sawi. Chungte chu Synod mi tirhte report-ah hmuh theih a ni.

Kum 1998-a MNF an sorkar hnuah kum 1994-a order siam chu ennawn a ni a, 'Mizoram Agriculture Products (Prohibition of Movement (Amendment) Order, 1999' tia tihdanglam a ni. Kum 1999-a order thar siam chu Congress sorkar laia an siam aiin a chhe zual sauh tih sawiin Lalduhoma chuan, "Khuahkhirhna mai ni tawh loin, khapna a ni ta a, thlai chi nga chauh ni tawh loin, thlai thar 138 ngawt mai chu permit nei loa thawn chhuah an khap ta a ni," a ti.

Lalduhoma sawi danin, MNF sorkar­in sawhthing hralh a khap chungin chíng uar turin mipui an zirtir a, mi 12,100 hnenah sawhthing loan pek a ni. Kum 2000-ah a vawi khatna atan tualchhung chanchinbuah tender an chhuah a, a chháng sang zawk Col. Lalrawnliana pe loin, Zalawra hming hawha chhángtu Sunder Ali tho an pe a, kg. khat Rs. 10.50-a lei tura tih a ni a, mi dangin an lei ve phal a ni lo. Man to zawkin Bagha-ah a hralh theih reng avangin mi ṭhenkhatin Vairengte gate hêlin Bagha an pan a, mahse, police-te ûmtir ṭhin an ni.

Sawhthing hralh leh lei chungchanga sorkar thil tih dan chu Lalchhanhima Sailo, CIPC president-in High Court- ah a khing a (case no W.P (c) No. 1141 of 2000). High Court thupek angin Lalchhanhima chu sorkarin sawhthing lei phalna (permit) a pe a, kg. khat Rs. 17-in a lei.

Lalchhanhima Sailo chu May 17, 2000-ah permit pek a nih laiin, a tuk tuk leh, May 19, 2000-ah cancel sak leh nghal a ni. Kum 2001-ah Remruata hming hawhtu Sunder Ali bawk chu sawhthing kg. khat Rs. 7-a lei turin sor­karin permit a pe leh al chumi hnuah chief minister Zoramthanga duhsak zawng Khaibak company chu kg. khat Rs. 5-a lei turin permit pek leh a ni bawk.