Dan loa thil tite an rálmuan laiin mipui kan rálmuang lo - ZPM

Zoram Peoples Movement (ZPM) hruaitute chuan nimin khan Aizawl Press Club-ah thuthar thehdarhtute an kâwm a; Mizorama sorkar mek rorelna hnuaiah dan loa thil tite an rálmuan laiin, mipui an rálmuang lo niin an sawi.

ZPM leader Lalduhoma chuan, October 2019-ah Karnataka-a Arecanut Marketting Federation-in sorkar laipuia Home Ministry-ah lehkha thehlutin, Zokhawthar leh Moreh (Manipur) kaltlanga kuhva leh Vietnam hmarcha a rûka cheng vbc. 3,000 man lâk luh a nih thu an tarlang tih a sawi a, "MAMCO-in kuhvate chu Mizorama thar anga lantirin, country of origin certificate leh transit pass an pek thu leh Gutkha leh pan masala factory hrang hrangah an hralh thute an thlen a ni. MAMCO hian sorkar thu hmu lo chuan hetiang hian a ti ngam hauh lo ang," a ti.

Mizoram aṭanga kuhva tawlh rûkin India rama kuhvaa sumdawngte chu kum thum lai a tibuai tawh tih hriain Ministry of Home Affairs-in November 13, 2019-ah Manipur leh Mizoram chief secretary-te chu kuhva tawlh rûk titawp turin a hriattir tih sawiin Lalduhoma chuan, "MHA lehkhaah hian India leh Myanmar sumdawngte inkarah Mizoram sumdawngte a luankawrah an ṭang tih te, MAMCO-in Mizorama thar anga lantirin transit pass an pe tihte lantir a ni," a ti a, Mizoram sorkarin chhui chian a tum miah loh thu a sawi.

ZPM Leader chuan, sorkar mitmei vèn tur a awm loh avangin kuhva smuggling ualau taka kalpui zel a nih thu sawiin, "January 31, 2020 khan Assam Rifles Major General chuan Chief Secretary, DGP, Champhai DC leh SP-te lehkha thawnin, kawng rûk hmanga kuhva, urea, drugs leh ralthuamte phurh a nih thu te, km 25 chhungah kawng laih phal a nih loh thute leh tihtawp a nih loh chuan JCB leh hmanraw dangte man tur a nih tur thute a hriattir a ni. Mahse, Assam Rifles pawhin kan sorkar muthlu der a kaitho zo lo a, kawng rûk a tam tual tual a ni," a ti.

Lalduhoma chuan, February 25, 2021 Assembly session-ah Home minister Lalchamliana chu kuhva tawlhnaah an lo inrawlh ngei thu a pha lo nia sawiin, "Kuhva sumdawnaah pawl pathum awmin, tel ve tur chuan cheng nuai 35 thawh a ngaia sawi a ni. Assam Rifles leh Customs ho an tàwn tlang theih nan chu'ng pawl pathum leh Home Minister-in fing takin ruahmanna an siam a ni," a ti a, Mizoram sorkarin dan hrûlah, mit siai chungin e-way bill hmangin GST a lâk thu a sawi.

Kuhvate chu tun hma chuan MAMCO-in tualchhunga thar angin certificate leh transit pass a pek hmangin checkgate an paltlang ṭhin thu sawiin Duhoma chuan, "Central sorkarin a hriat hnuah chuan MAMCO hian an ti zui ngam lo niin a lang. Chuvangin, e-way bill leh GST hmangin fing takin ruahmanna an siam leh ta thung a ni. Ram dang kuhva la lut turin bill of entry leh country origin certificate a awm ngei tur a nih bakah, custom duty an pe tur a ni a, heng hi an palzût vek," a ti.

ZPM Leader chuan, sumdawng páwl palite'n kalkawngah harsatna an tawh lohna atan an aiawha hma latu tur ruling party mi thil ti thei tak chu ziaka an ruat thu sawiin, "Hmun tam takah kudam a pung ta thut a, sorkar kudam thlengin kuhva leh leichi dah nan ualau taka hman a ni. Khaw ṭhenkhatah phei chuan an khuaa in aiin motor a tam zawk. Kuhva bag-ah special bag leh VIP quota-te a awm leh zel a ni àwm e," a ti a; Lengpui Airport aṭangin thlawhna hmanga thawn chhuah hial a nih thu a sawi.

Dan loa kuhva hmanga sumdawnna tihtawp tumin Champhai DC Maria CT Zuali'n theihtawp chhuaha a beih thu sawiin Lalduhoma chuan, "January 12, 2022-ah sumdawng pawl parukte'n CM hnenah Pi Maria-i transfer turin an ngen a, a tukah transfer order a chhuak nghal. Central YMA hruaitute pawhin CM an hmu a, CM chuan Champhai DC hmalakna ṭha a tih thu leh smuggling titawp tura na taka hmalak a tum thu a lo hrilh a, hma latu ber DC chu an transfer ta zawk a ni," a ti.

ZPM Leader chuan, Champhai mipuiin DC Maria CT Zuali chhuak lo tura sorkar an ngenna chu sorkarin a hai der em ni tia zawhna siamin, "Vawiin thlenga an ngenna tihhlawhtlin chu sawi loh, an lam hawiin inbiakna emaw hmalakna hrim hrim an nei lo hi a mak khawp mai. Kan sorkar hrawn mek rorelna hnuaiah kan ramri a him lo a, dan loa thil tite an rálmuan em em laiin, mipui kan rálmuang si lo," a ti a; sorkarah mipuiin eng chen nge rinna an la nghah ang tih chu ngaihtuah tham tak a nih thu a sawi.

Kuhvaa sumdawngte dem ngawt tur a nih loh thu sawiin ZPM hruaitute chuan, "A ṭhenah phei chuan a felhlel a ni tih pawh an hre lo niin a lang. Khawi ram pawh ni se, hetiang thil hi sorkar thlazàr hnuaiah a tih theih miau chuan an ti ve tho ang. A mawhphurtu ber chu sorkar zawk a ni. Foreign nena sumdawnna hi nasa zawka kalpui a la ni zel dawn. ZPM kan sorkar chuan kuhva a ni emaw, dan ang takin kan kalpui dawn a ni," a ti a; dikna tung ding tura huai taka pên turin mipui an sáwm a ni.

ZPM hruaitute sawi ṭhenkhat
1) Sumdawng páwl paliin kalkawngah harsatna an tawh lohna atan ruling party mi thil ti thei tak ziakin an ruat.
2) Assam Rifles leh Customs an tàwn tlang theihna atan páwl pathum leh Home Minister-in fing takin ruahmanna an siam.
3) A hlâwkna tel zingah CMO-a thawkte thlengin an inrawlh.
4) MAMCO-in kuhvate Mizoram thar angin an lantir ṭhin.
5) Kuhva sumdawnnaah pawl pathum awmin, tel ve turin cheng nuai 35 thawh a ngaia sawi a ni.
6) CM leh IGP-te nena smuggling titawp tura meeting neih zan aṭangin kuhva a hma aia zalên zawkin phurh a ni.
7) Pawl parukin Champhai DC transfer tura an ngen tukah transfer order a chhuak.
8) Champhai mipuite'n an DC chungchanga sorkar an ngenna sorkarin a hai der em ni?
9) Kuhva tawlh chungchangah ZPM hi political party zingah vantlang hriata puanzar leh a ûm zui kawnga hmahruaitu kan ni.
10) Kuhva tawlhah kan party mi leh sa zinga inhnamhnawih an awm chuan tun aṭanga inthiar fihlim turin kan beisei.