
Mizoram leibáte chu nêp tak a ni ; State lian apiangin an ba tam -CM
Nimina Assembly session-a budget sawihonaah chief minister Zoramthanga chuan, Mizoram leiba chu a nêp thu leh state lian apiangin an bat tam thu a sawi.
ZPM Legislature Party (ZLP) leader Lalduhoma chuan, Ways and Means hmangin Mizoram sorkarin 2021-22 chhungin vawi 101 sum a pûk a, vawi hnih a overdraft tawh tih a sawi. Congress Legislature Party (CLP) leader Zodintluanga Ralte chuan, SEDP hmangin Mizoram a intodelh hmel loh tih a sawi bawk.
ZORAMTHANGA
CM Zoramthanga chuan, state lian apiang leiba a tam tih sawiin, "Lei in ba tam lutuk min ti a nih chuan, Mizoramte chu nêp tak kan ni, state lian apiangin an lo ba tam," a ti.
Budget kalpui dan chu a hun azir leh ṭha ber nia hriat danin kalpui a ni tih sawiin Zoramthanga chuan, Finance department-a sum a tam bik dan en chian chuan, a zatve vel chu pension atan a ni tih a sawi a, "Department/office-in an hlawh, pension leh establishment-a an mamawh tur rawn chhût vek turin kan ti a, an tlâkchham lohna turin kan hisâptir vek a, an rawn dah khawm ta a ni," tiin, a la bângte chu untied fund-ah zavaia inṭâwm turin dah niin, mamawh huna hman tlàn tura an tih thu a sawi.
Chief Minister chuan, Ways and Means (WM) hmanga pawisa pûk chu India ram state zawng zawng kal dan a nih thu sawiin, "Zoram hi ṭha lo bik emaw, ṭha bik emaw kan ni law... Kan pûk ṭum a awm a, kan rulh ṭum a awm," a ti.
LALDUHOMA
ZLP leader Lalduhoma chuan, hun harsa kara Mizoram budget 26.68%-a a pung chu lawmawm a tih thu sawiin, a punna chuan eng nge a khawih, tute tan nge hman ṭangkai tur, mipuiin an ṭhatpui dawn em tihte chu en tur a nih thu a sawi.
Lalduhoma chuan, state sum lilàm a ni ṭhin tih sawiin, "Congress sorkar khan kum 2012 aṭanga 2018 inkarah financial institution 24 aṭangin vbc. 1,519.75 hi loan a lo lâk a rulh loh an hnutchhiah a. Tuna kan sorkar hian April 2019 aṭanga kumin January inkarah, kum thum a la tlin hmain vbc. 2428.42 a lilám leh hman. Tunah hian auction aṭanga pawisa pûk kan la rulh zawh loh chu vbc. 3,948.17 a ni," a ti.
WM hmangin RBI aṭanga sum pûk avangin cheng vbc. 3,788 chu Supplementary Demand-ah a lang tih sawiin Lalduhoma chuan, "Hreh chung chungin kan lo pass a nih kha. WM hmang hian vawi 101 an pûk tawh a, vawi hnih an overdraft tawh bawk," a ti a; WM hmanga sum pûk chu a pung a sáng a, bank-a loan pûk ang mai mai a ni lo tih a sawi.
ZODINTLUANGA RALTE
Zodintluanga Ralte chuan, SEDP sum hman tawhnate chu a holam tih sawiin, district thar tana lirthei leina, restaurant & toilet, wooden decoration of restaurant, tree house and outdoor seats, damdawi-in choka thawm ṭhat, district thara in luah man tihte a nih thu a sawi a, "Ram hmasawnna tur tak tak a tlem khawp. Hetiang hi kan sorkarin intodelhna tur kan flagship programme a tih a ni hi a rapthlak a, kan ram hi SEDP hmang hian kan intodelh hmel loh," a ti.
Sum tam tak CM-in a kawl a, a ṭul anga a pek chhuah ṭha ti páwl an awm tih sawiin Zodintluanga chuan, "Minister-te hi budget session kan han zo ang a... MacDonald Hill-a lut chak chak leh a zakthei lo lo kha pawisa an la chhuak leh dawn. Hetiang hi a ni lom ni financial dictatorship kan tih chu," a ti a' SEDP-ah mi harsa tak takte ṭanpuina a awm loh thu a sawi.
ZORAMTHANGA
CM thusawi lai hian Lalduhoma leh ZPM member Dr Vanlalthlana te’n GSDP chungchanga sawi dan an sawi lang a, chumi hnuah CM chuan, “GSDP hi a percentage-a sawi hi mipui tan hriatthiam a har em mai, a vaiin cheng heti zat tih mai hi kan hrethiam ber,” a ti a; tun hmain mipui hriatthiam zawnga an sawi duh loh thu a sawi.
Zoramthanga chuan, Mizoram budget system chu ṭha an tih dan bera siam a ni tih sawiin, “Chutiang chiah chuan Congress sokar lai pawhin an kalpui. Tunah chuan hei aia ṭha hi ka hmu lo,” a ti.
LALDUHOMA
Chief Minister-in kum 2022-23 ah Supplementary Demand a tam lutuk tawh loh nan leh pumpelh a nih theih nan WM pûk tum tihtam a nih thu tarlan a ni tih sawiin Duhoma chuan, “Nikum (2021-22)-a vbc. 100 an dah kha kuminah vbc. 1,000 an rawn dah ta a ni,” a ti a; nakkuma budget session leh hunah Supplementary Demand chu sawiho tawh ngei a nih a beisei thu a sawi a ni.
ZLP Leader chuan, GSDP punna chu kum 2019-20-ah 19.66% a ni tawh a, tunah 16% a nih thu te, social service-ah nikum aiin sum dah a hniam thu te, economic service-ah nikumah vbc. 4 chuang dah a nih laiin kuminah dah a nih loh thute a sawi a, “Engati nge a hniam zawng hlira kan ram hi kan kaihhruai le? Engtin nge kan sorkar hi kan sawi mawi theih? Kan economy hi tuna kan sorkar hnuaiah hian a chhe mek a ni tih a chiang,” a ti.
ZODINTLUANGA
Health Care sum hi cheng vbc. 44 chuang leiba a awm tih sawiin CLP Leader chuan, “Kan budget-ah hian mirethei, mi harsa, anmahni pawisa sorkara an dah ngawih ngawihte batsak lo a, kan budget-ah hian dah ve turin ka ngai, miretheite an hmangaih a nih chuan,” a ti a; hri vanga vawk thi chungchangah, “Vawk thi ṭanpuinate hi kan budget aṭang hian ngati nge kan tih ve loh? Mipui, miretheite hi kan hmangaih tak tak lo a ni. Engtikah nge Central-a mi chu a lo kal dawn? Lo kal lo se pek kan tum lo a ni,” a ti bawk.
Zodintluanga chuan, Congress sorkarin sum dinhmun a siamṭhat hnuah MNF an sorkar a, kum thum chhungin sum harsatna sawi rik a ni leh tawh tih sawiin, “Kan sorkar leiba tling khawm phei chu vbc. 12,553.08 ni tura chhût a ni a, a rapthlak khawp mai,” a ti.
MNF an sorkar hma leh an sorkar tirhah phûr takin mau leh rua an sawi tih tarlangin Zodintluanga chuan, “Budget-ah hian sawi rîk a ni ta miah lo hian rua leh mau chungchangah hian kan beidawng ta em maw ni le tih theih a ni. Thla hmasa khan mau chìnna hmun kan en a, a beidawnthlak khawp mai. Sorkar hi a beidawng ve a, mau lam kalpui an tum ta lo em ni aw, a tih theih,” a ti a; SEDP hnuaia an buaipui mek chu bekang, hmunphiah leh vaimimte a nih thu a sawi.