
Mizoram political party pathumin press conference an ko
ZPM hi Zoram damna policy neitu an ni - ZPM Research Wing
Zoram Peoples' Movement (ZPM) Research Wing-te chuan Inrinni khan Aizawl Press Club-ah thuthar thehdarhtute an kâwm a, ZPM policy ṭha an tih thu an puang. ZPM Research Wing-te chuan, an member-te chu Mizoram University (MZU)-a thawk deuh vek an nih thu an sawi.
Press conference kaihruaitu MZU-a professor H Lalramnghinglova chuan, ZPM thil tum leh an thil zirchian (research)-te a inmil hle tih sawiin, "Political party zingah ZPM chiahin thawhpuiah min sáwm. Kan research leh an policy-te a inmil em em a, min sâwm bawk nen, Zoram tana kan tih ve theih a awm tâkin tiin ZPM kan thlawp a ni. An thil tih tumte hi ṭha kan ti hle a, kan phâk ang tâwka puih kan phûr hle," a ti.
MZU-a assistant professor Dr KC Lalmalsawmzauva chuan, MLA inthlan lo awm turah Mizo mipui eng emaw zat rilrua awm chu 'Eng party nge ka vote ang' tih a nih thu sawiin, "Chu'ngho hnenah chuan ZPM vote tura hrilh a ṭulin kan hria. Rilru insual mekte leh rinhlelhna nena ZPM thlirtute tan ZPM hi Zoram damna policy nei leh rin ngam awm chhun niin kan hria a ni," a ti a, ZPM chu party ruih chilh ve lote awm khawmna a nih thu a sawi.
Dr KC Lalmalsawmzauva chuan, Mizoram dinhmun leh sorkar kal tawhte an thlir let thu sawiin, "Kan theih ang angin research base-in kan x-ray a, kan bei a dawng em em a ni. Kan ram hi an sawp chhe zo tak ngial dawnin kan hria. Chuvangin, ngawi renga thlir liamtu nih leh hi a puitlin loh thlakin kan hria a ni. Hetianga ram a inbuatsaih mek laia thil ṭha nia kan hriat ngawihbopui hi a dawihzep thlakah kan ngai a, chuvangin, kan rawn ding chhuak a ni," a ti.
ZPM kalphung leh an candidate-te che vêl thlirin an ti tak taka an hriat thu sawiin Lalmalsawmzauva chuan, "Ram leh hnam politics tak tak an ngaihtuah niin kan hria a, Pathian pawh an au nasa. NGO-te duh dana Chakma candidate an nei lo ringawt pawh hi ropui kan ti. Zirchian hian ZPM chiah hi Mizoram mipui 70% chuang ku thnathawktute tana policy nei awmchhun an ni," a ti a; thatchhiatna bâwih atan mipui chhanchhuak tura ke pênna kawnga tel ve ngei an duh vanga ZPM chu thlawp an nih thu a sawi.
Dr KC Lalmalsawm-zauva chuan, ZPM-in sawhthing kg. khat Rs. 50-a lei leh hmunphiah kg. 1 Rs. 100-a lei an intiam chu an thláwp tih sawiin, "Thlai dangte pawh contract farming system-in a hralhna tur market system nen an dawh zawm theih kan beisei. Sawhthing leh hmunphiah chauh ni lo thlai dang pawh hi budget tibuai lutuk loa lei dan a awm a, an sorkar huna hman theih turin kan ngaihtuahpui tawh. Ṭhalaite khawvel atana 'Bána kaih' leh 'Ka pui thei che ang em?' tih kalpui an tumte hi ṭha kan ti hle," a ti.
ZPM-in Val Upa Council an nei chu lawmawm an tih thu sawiin Lalmalsawmzauva chuan, "A mal tê têa lak hran pawha Mizo paràwn tling ṭhiau leh mi hming ṭhate'n hlâwk tum miah loa an vênpui tur hi kan ngaih tiṭhatu a ni.
ZPM-in sorkarna a chan tûk aṭang chuan party bil ni tawh loin, mipuiin sorkar a piang dawn a ni," a ti a; mahni Mizo puite beih vak vak chu hnam damna ni loin, kan elpui turte chu ram dang mi an ni tih hriat a pawimawh thu a sawi bawk.
Contractor-te leh CM-te unau sam an inphiar zawm - Lalruatkima
MNF general secretary Lalruatkima, MLA chuan Inrinni khan Aizawl Press Club-ah thuthar thehdarhtute a kâwm a; kawngpui siamnaah hnam dang company-te leh chief minister Lal Thanhawla leh a nau Lal Thanzara te chu an inmawngzawm tlat niin a sawi.
Lalruatkima chuan, Mizoram kawng chhiat chhan chu hnam dang contractor-te leh Congress hotute sam an inphiar zawm vang nia sawiin, "Hei hi organised corruption a ni tih chiang takin kan pawm. Sunshine Overseas hnenah kum 2010-2015 chhung khan hna cheng nuai 12,252.42 man pek a ni a, he company-ah hian 21.6% chu Pu Lal Thanzara chanpual a ni. Chumi hnuah cheng nuai 2,835 man Bairabi road siam hna thawhtir leh a ni," a ti.
Lalruatkima sawi danin, kum 2010-2015 chhungin TANTIA Construction hnenah cheng nuai 35,808.17 man, ABCI infrastructure hnenah cheng nuai 21,397.98 man leh Draipal ABCI (JV) hnenah cheng nuai 17,439 man hna pek a ni.
Sorkar kum liam ta kum 2017-18 bikah Mizoram sorkarin kawngpui siamna atan budget-ah cheng nuai 66,764 a dah a, additional fund cheng nuai 19,153.25 nen a vaiin cheng nuai 85,640.25 a awm. Chu bakah, sorkar laipui aṭangin cheng nuai 26,521.15 hmuh a ni bawk. Kum 2017-18 chhungin Mizoram PWD enkawl national highway km. 1414.318 leh state road km. 4615 siamna atan cheng nuai 32,757.07 hman a ni.
Kawng thawm ṭhatna (road maintenance) atan cheng nuai 8,036.94 chu (minor work, NEDP, addl. minor work, state priority project) atan dah hran a ni a, cheng nuai 8036.94 hman ral a ni. Lalruatkima chuan, MNF-in sorkarna an siam ngei dawna a lan thu sawiin, "Sorkar inrêlbàwlna ṭha leh rintlak, langtlang leh mawhphurhna la ngam MNF chuan a din dawn," a ti.
MLTP Act leh ruihhlo vanga khawtlang nun tluchhe mek chhan chhuah a ngai tih sawiin Lalruatkima chuan, "Zu zawrh avangin hmeithai leh fahrah nasa taka an pun tâk avangin MLPC Act 2014 kan titawp ang. HIV/AIDS pun chakna ber state kan ni hi zahthlak a, chak zawka hmalak a ni ang," a ti a; hmathlir nei loin ram kaihhruai a nih ṭhin avangin zu zawrhin vantlang nun leh hriselna a nghawng dan tur an ngaihtuah lo a, nasa takin mipuiin an tuar tih a sawi.
Lalruatkima chuan, sorkarna an siam chuan Aizawl khawpui lailia awm Assam Rifles an sawn chhuak dawn tih sawiin, "Assam Rifles-te Zokhawsanga sawn chhuak tura cheng vbc. 145.17 sanction fel tawh sorkarin a bawhzui ṭhat loh vanga tun thlenga la sawn chhuah lohte hi rang taka sawn chhuah an nih theih nan MNF chuan hma a la dawn. AR chhuahsan ram mimal hnena hlan phal lohna dan MNF sorkarin a lo siam tawh a ni," a ti.
Home dept. leh NECS-te'n dan loin sum an hâi lut - MPCC
MPCC (Congress party) Media department hotute chuan, North East Consultancy Services (NECS) leh Home department ṭangkawpin dan dik loin sorkar laipui aṭangin sum an hâi lut niin an sawi a, "Utilisation certifcate (UC) thehluh loh avangin second instalment sanction theih a ni lo," an ti.
MPCC Media dept. hian Inrinni khan Aizawl Press Club-ah thuthar thehdarhtute an kâwm a; an chairman Lallianchhunga chuan, India rama sakhaw hrang hrang zingah Muslim, Kristian, Sikh, Buddhist, Zoroastrian (Parsis) leh Jain-te chu sakhaw tênaua pawm an nih thu sawiin, "Heng sakhuate humhalh nan hian National Commission for Minority Educational Institution Act 2004-in a sawi angin Kristian sikul (minority) pawh ṭanpuina pek theih zingah telh a ni," a ti.
Lallianchhunga'n Ministry of Human Resource Development tarlan a sawi danin, Mizorama minority sikul 57-te chuan Infrastructure Development for Minority Institute (IDMI) aṭangin first instalment grant an dawng a, second instalment erawh chu UC kimchang a awm loh avangin hrênsak a ni.
IDMI hnuaia minority sikulte'n R Lalzirliana Home minister a nih laia Home department-in grant an hmuh theihna atana project siamtute chu NECS an ni a; first instalment pek chhuah hnuah second instalment sum pek chhuah Project Approval Board meeting-in a remti lo. Sum an pek chhuah duh tâk loh chhan meeting minute-a a lan dan chuan, Home department-in UC, an hnathawhna thlalak an thehluh loh vang a ni.
Lallianchhunga chuan, IDMI grant dawng turin condition hrang hrang a awm tih sawiin, "A langsar zualah chuan, minority school, sikul ding lai leh kalpui mek a ni tur a ni a, Education secretary-in a certify tur a ni. Mahse, November 17, 2018 thleng Education department hian minority school a nei lo. AFC Academy hi sakhaw behchhana din minority institute a nih loh avangin IDMI hnuaiah grant dawn thei tur a ni lo," a ti.
An zir chiannaa an hmuh danin, implementing agency NECS-in hna thawk loin, sum fai sikul ṭhenkhatah an pe tawp tih sawiin MPCC Media Chairman chuan, "First instalment aṭanga an dawn tur aia tlem an pe vek bawk. Hei hian sum siamna mai atan scheme hi NECS hian a kalpui niin a lang," a ti a; IDMI scheme hetiang Home department-in a lo kalpui a ni tih Education department lamin an hriat chuan thui tak kalpui a lo nih tawh tih a sawi.
Lallianchhunga chuan, NECS chu Robert Romawia Royte ta a ni tih sawiin, "Eng post mah NECS-ah hian chelh tawh lo mah se, mi dang ta a ni lo. September 17, 2018-a North East Democratic Alliance-a BJP-te nena thawk dun Hnam Runa lawm luh a nih ṭuma a thusawia a uar ber chu, ‘Sorkar laipui aṭanga sum hûi luh thiam a pawimawhzia' a ni. Hetiangah hian tumahin an tluk lo maithei a, mahse, Kristianna hmanga hetianga dâwta sorkar laipui aṭanga pawisa sawi chhuah hi Kristian ṭha pangngai tumahin kan duh loh thil a ni," a ti.