Hunpuiah boruak bawlhhlawh a pung lo

Mizoram Pollution Control Board (MPCB) chuan December 31, 2016 leh January 1, 2017-a Mizoram hmun hrang hrangah boruak bawlhhlawh tan leh rî bengchheng (noise pollution) an tehna record an tarlang a; kum hmasa aiin kuminah boruak bawlhhlawh a tlem zawk tih an tarlang.

MPCB hian Aizawl, Lengpui, Lunglei, Champhai leh Kolasib-ahte boruak dinhmun an zir chiang a; bawlhhlawh nâwi, hîp luh tham leka tê (PM10) te, sulphur dioxide (SO2) leh nitrogen dioxide (NO2)-te an teh. Aizawl bikah chuan boruak chhe tehna khawl hi Bawngkawn, Laipui­tlang, Dawrpui leh Khatla-ahte dah a ni a; khawpui dangah chuan hmun pahnihah zel dah a ni thung.

Aizawl bikah chuan, sulphur dioxide (SO2) chu nikum leh kuminah teh tham loha hniam (below detection limit) a ni a; PM10 (hîp luh tham leka tê bawlh­hlawh léng vel) chu nikumah 112 g/m3 a nih laiin, kuminah 49 g/m3 a ni a, hei hi a him chin bituk zât (national standard) 60 aiin a hniam zawk.

Boruaka bawlhhlawh nâwi léng vel a tlâkhniam chhan nia lang chu, kum 2016-ah thlasik a na vak lo a, romei ang deuh chhûm zám chuai (smog) a awm vak loh vâng nia a lan thu an tarlang.

Nitrogen dioxide (NO2) chu chawhrualin nikumah 12.6 g/m3 a nih laiin, kuminah chuan 9.02 g/m3-ah a tlahniam. Mahse, zan dar 10 leh zing dar 6 inkar, hâlpuah hâl hun lai velah erawh chuan Khatla, Bawngkawn leh Dawrpuiah a pung hle thung. Khatlaah chuan 15g/m3 niin, nikum aiin 114.20%-in a pung a, Bawngkawnah 13g/m3 niin, 44.44%-in a pung a, Dawrpuiah 17g/m3 niin 54.54%-in a pung.

Hetih lai hian, Lengpui, Lung­lei, Champhai leh Kolasib-ahte hian nikum nen danglamna a awm lutuk lo.

Bawngkawnah ri rin dan (ambient noise level) teh a ni a, zan dar 10 leh zanlai dar 12 inkara rî bengchhen záwngin noise standard 55dB (phal chin) a pêl a, zan dar 10-11 inkarah 58.9dB niin, dar 11-12 inkarah 61.4dB a ni.