
Hachhek Bial Kuhva Chingtu Pawl-in 2021-22-ah cheng vbc 27 chuang lalut; Central YMA nena inkawm an duh
Hachhek Bial Kuhva Chingtu Pawl (HBKCP) chuan, Myanmar aṭanga kuhva rah lâk luhin an kuhva tharte hralhna kawngah harsatna lian tak a thlen avangin Central YMA nen inkawm an duh. HBKCP hian kum 2021-22 chhungin an kuhva thar atangin Rs Rs 27,41,20,150 an lalut a ni.
Mamita journalist RD Darthanzauva hnen aṭanga thu dawn danin, HBKCP hruaitute chu May 23, Thawhṭanni khan Kawrthah North Recreation Hall-ah an ṭhukhawm a, Myanmar lam aṭanga kuhva rah dan loa lak luh ṭhin chungchang leh kuhva rah chungchanga CYMA hmalakna an thlirho.
HBKCP chuan, hun remchang a awm thei a nih chuan May 25, vawiina YMA Sub-Hqrs, Mamit rorel inkhawm neih turah CYMA hruaitute nen hmaichhana inbiak ngei ṭha an ti a; CYMA-in inbiak an duh a nih chuan HBKCP aiawha tel turin president leh secretary-te an ruat a ni.
Central YMA chuan May 10, 2022 khan Myanmar kaltlanga kuhva rah hmanga sumdawnna chu dan hnuaia kaltir ṭha an tih thu an lo tarlang tawh a; May 18, 2022 khan CYMA hruaitute'n Chief Minister an kawmnaah pawh dan anga Myanmar aṭanga kuhva rah lak luha sumdawnna a kal theih nan kuhvaa chhiah lâk (tariff rate) Basic Custom Duty 40% chu 20%-a tihhniam turin an rawt a ni.
HBKCP hian May 12, 2022 khan thuchhuah an lo siam tawh a, CYMA-in Myanmar aṭanga kuhva rah lak luh leh dan anga sumdawnna kalpui tura hma a la chu sût leh ngei se an duh thu an tarlang a, "Kut hnathawktute tana harsatna thlen zawnga sumdawnna kalpui tum hi kan duh lo tak zet a, theihtawp chhuahin kan do zel dawn," an ti.
Kuhva chu an eizawnna bulpui ber a nih thu sawiin HBKCP chuan, "Ram dang aṭanga kuhva rah ro tawlh luh hi kan eizawnna tichhe mektu a nih avangin CYMA hmalakna hi a rang thei ang bera sût leh turin kan ngen a ni," an ti a; kuhvaa an eizawnna chungchang chu a hmunah zir chiansak ve tura CYMA study team an ngen bakah, kuhva rah hralh kawnga harsatna thlentu ber Myanmar kuhva ro Myanmar aṭanga lak luh chu theihtawp chhuaha dopui turin CYMA an ngen a ni.
HBKCP chuan, state dang aṭanga kuhva chi/ṭiak (polypot) rawn lut ṭhin chu kuhva tám thlentu pakhatah an ngaih thu an tarlang a; Hachhek bialah SEDP aṭangin kuhva chi hmun dang aṭanga tam tak tawlh luh a ni chu pawi an tih thu sawiin, "Keimahni thar ngei, a chi atana ṭha tur bik kan zuahte hi kan duhthusam a ni," an ti.
Khaw hrang hranga association/society-te chu state dang aṭanga kuhva chi lak luhah fimkhur turin an chah. Tun dinhmuna harsatna an tawh mek, nipui laia thar ṭhin kuhva rah (fûr kuhva/Assam kuhva) hralhna kawnga harsatna an tawh chungchanga Mamit DC Lalnunhlua leh Kawrthah SDO (Civil) Ngulzaṭhuama ten hma an lakpuina chu lawmawm an tih rualin, tun thlenga kuhva rahte an la hralh thei lo chu manganthlak an tih thu an sawi a; "Kan harsatna hi sorkarin min hriatpui ve ngei se, hmalakna chak zawka kalpui chhunzawm zel ṭha kan ti," an ti.
HBKCP hruaitute sawi danin, Hachhek constituency chhunga fûr/nipui kuhva rah thar, May 2, 2022-a Assam-a lak luh zat Karimganj DC-in a tarlan chu ip 70,000 chuang a ni. Chutih laiin, thlasik/ṭhâl kuhva bik atana agreement a tàwp avang te, Assam chanchinbu lamah Mizoram kuhvate chu 'foreign origin' nia rinhlelhawm anga tarlan a nih avanga Mizoram aṭanga Assam lama lakluh khapna thupek Karimganj DC-in a chhuah chu hriatthiam har an tih thu leh an rilru a nat thu an sawi.