Meth vangin mi 1 thiam loh chantir tawh ; Mizo zingah Meth ngawl vei hriat a la ni lo
Ruihhlo hlauhawm tun hnai deuha hriat thar, Methamphetamine (Meth) kaihhnawihah Mizoramah man an awm nual tawh a, man zinga pakhat chu Court-in thiam loh a chantir tawh. Hetih lai hian, Mizo zingah Meth ngawl vei an awm hriat a la ni lo.
Mizo ṭhalai zingah Meth ti ṭhin an awm nia sawi chu ram pawn thlenga chhui chian a ni a, Mizorama Meth rawn lutte chu a ṭhat tâwk loh vang te, khawvel hmun danga Meth nen a inan loh vang leh, sorkar pawmpui loh laboratory-a siam a nih avangin tih/hman tlakah ṭhalaite'n an ngai lo niin, kum 2015 aṭanga chhui chiangtu sorkar leh kohhrana thawkte chuan Vanglaini an hrilh.
Excise & Narcotics department-in kum 2001-a Meth an man hmasak chu damdawi mûmah 88 leh a leh lamah no. 1 a inziak zel a, WA tih a inziak bawk.
Excise & Narcotics hian kum 2001-ah Meth mûm 670 an man a, kum 2002-ah mûm 971 an man a; chumi hnuah a thawm a reh zui ta niin a chhuitute chuan an ngai. Kum kaw hnu, kum 2011 khan Meth mûm 287 an man leh a, 2013-ah mum 613 an man leh bawk. Tun hnaia Meth mûm an man erawh a pung nasa hle tih an sawi.
Excise department-in Meth an man dan chu, kum 2014-ah mûm 63,000, kum 2015-ah mûm 54,000 leh kum 2016-ah mûm 15,000 a ni a; kum sarih chhunga Meth an man zat chu mûm 1,34,941 a tling.
July 6, 2013 tlaia Excise & Narcotics department mite'n Meth an man kaihhnawiha an man zinga mi, Khenthanga (47) s/o Ramhleia (L), Tahan Group F, Myanmar chu Court-in thiam loh a chantir tawh a; Meth kaihhnawiha Mizorama thiam loh chantir awmchhun a la ni riha hriat a ni.
The Narcotics Drugs & Psychotropic Substances Act 1985 (NDPS Act)-in a sawi dân chuan, Meth kawltu, neitu, zuartu leh hralhtute chu kum 10-20 chhung tàntir bakah, Rs. 2,00,000 thleng chawitir theih an ni a; NDPS Act Section 22(a)(b)(c) hnuaiah Mizoramah Meth zuar man an ni tawh a, pakhat chu Court-in thiam loh a chantir tawh a ni.
Meth chungchang sorkar aṭanga chhui chiangtu leh kohhran pakhata Social Front lama thawktute sawi danin, February 2015 aṭangin Mizoramah Meth ti ṭhin an awm leh awm loh leh, sumdawnna atana hman a nih dan an chhui ṭan. Champhai leh Zokhawthar leh a chhehvelah kalin, ruihhlo ngai eng emaw zat an kâwm a, jail-ahte kalin, Meth lo ti tawh nia sawite an kawm bakah, Aizawl leh hmun ṭhenkhatah nasa takin an chhui bawk.
An mi kawmte aṭanga an hmuh chhuah dan chuan, Meth chu an hriatna a rei tawh thu te, a tirah chuan heroin nghei theihna atan a ṭha tia an hriat thute an sawi. Tahan leh Zokhawthar vela mi hnuaihnung tê tête'n ruihhlo ngaite hnenah an zuar ṭan a; Myanmar rama zuartute chu man an nih chuan, Myanmar sorkar hnuaiah thubuai rip tak an awrh ṭhin avangin a zuartute an fimkhur a, an ṭi hle niin an sawi a ni.
Zokhawthar leh Champhai lama Mizo ṭhenkhat an kawmnaah, Meth lâr ṭan tirh lamah chuan a tirah a man loin an inpe a, a hnuah mûm khat Rs. 100-in an hralh ṭhin. A hmangtu nia sawite hi Myanmar aṭanga India rama bungraw thiar lirtheia hna thawkte an ni. Zanlaiah bungrua an buaipui a, Mizoram lamah an phur thla a, ruih a har avangin mut a chhuak har a; chu chu Meth an tih ṭhin chhan niin an sawi.
Meth chungchang chhuinaah hian Aizawla damdawi-in lian tak pakhatah Meth khawih ṭhin mi pahnih, Manipur leh Myanmar lam mi dah luh an ni tih hriat a ni a; taxi driver pakhatin nula pakhat a hrâi rûi a, a khawih tih an hre bawk.
Social Front mite chuan, Meth chu vawi khat tihin an addict phah lo a, an incheina pawh a felfai a, mi pangngai tak an ni a, Meth an ti ṭhin tih hriat an har hle tih an sawi. Meth ṭha chite chu China aṭanga lo lut a nih thu te, India ram state hrang hrang leh Bangladesh-ahte a lutin, Middle East leh Europe ramahte an hralh ṭhina sawi a ni.