Ralvawngah lalnu Ropuiliani ruhro thlah
Ralvawng khuaa Ropuiliani Thlan Committee chuan, Mizo lal zinga hmeichhe huaisena sawi Ropuiliani ruhro chu Mizoram State Museum-ah dah a nih dawn avangin, June 6, Thawhlehni khan Ralvawng khaw khelmualah ruhro thlahna hun an hmang.
Lalnu Ropuiliani ruhro thlahna hun hi hmun hrang hranga Ralvawng khaw chhuakte bakah, YMA sub-headquarters Lunglei, Mizo Academy of Letters joint headquarters Lunglei, Lunglei district MJA leh Zobawk Group YMA hruaitute an tel.
Ropuiliani ruhro thlahna in-khawm thawh khatna chu Zo-chhiar chanchinbu editor Lianchama Chhangte-in a kaihruai a; Ralvawnga Ropuiliani phûm a nih dan te, a ruhro lak chhuah a nih dan te, vawn ṭhat zui a nih dante leh Denlung khua nen an inchuh chung-changa Court-a thu kal lai a nih dante mi hrang hrangin an sawi a ni.
Ropuiliani leh a thlân chung-chang sawitu J Lawmsanga, Serkawn chuan, Ropuiliani chu lal Vandula nupui a ni a, an lal hun lai chu Bengkhuaia ten Mary Winchester an man vanga British sipaiin Mizoram an beih, Vailian tih hun lai vel a ni. Vandula hi Ropuiliani nen an inneih hnuah Belpui, Kawmzawl, Baichi leh Ralvawngah a lal a, Ralvawnga a lal lai chu kum 1856-1861 a ni. A hnuah Aithur, Hnathialah an pêm a, kum 1878-ah Ralvawngah kîr lehin, kum 1885 thleng Ralvawng-ah an awm leh a ni.
Ralvawng aṭangin Denlungah an pêm leh a, Denlunga an awm laiin Vandula chu a thi a, Ropuiliani chu lal a ni zui. Mizo lal tam tak British kuta an inpek laiin, Ropuiliani chu a inpe duh lo a; chuvang chuan a fapa Lalthuama nena inthuruala Sap ho beih tumah ngaiin, August 8, 1893 zingah an nufain Denlungah man an ni. Ropuiliani an man hnu, kum 1894 tir lamah Lunglei bawrhsap Maj. J Shakepears chuan Denlung khaw mite chu tihluihnain Ralvawng-ah a pêmtir vek niin an sawi.
Ropuiliani chu man a nih hnuah Lunglei Guardroom-ah tàntir a ni a, April 8, 1894-ah la chhuakin, April 18, 1894-ah Chittagong Jail-ah dah luh a ni. August 1894-ah santèn a vei a, January 3, 1895 zingah Chittagong Jail-ah a thi a ni.
Ropuiliani thih hnuah a ruh chu Maj. J Shakepears (Tarmita) a thupek angin, Ralvawng aṭangin patling 10-in an la a, Febuary 22, 1895-ah Ralvawng an thlenpui a; Ralvawng khaw chhunga bûng lungpher bulah an phûm a ni. Hun eng emaw chen a phûmna hmun zawn a nih hnuah May 19, 1997-ah a ruhro an lai chhuak a ni.