
MIZORAM SUM DINHMUN ; Mithiamte'n inrenchem a, a ṭul tàwpah lo chuan hmasawnna hna thawh rih loh an duh
Mizoram sum dinhmun chhe mek chungchangah Vanglaini chuan sum leh pai dinhmun lama mithiam ṭhenkhat a be kual a, anni ho hian Mizoram sum leh pai dinhmun thlirin inrenchemna kalpui leh ṭul tàwpah lo chuan hmasawnna hna thawh rih loh ṭha an ti.
Dr James Lalthlanthanga
Mizoram University (MZU) Department of Economics-a associate professor Dr James Lalthlanthanga Hmar chuan, Mizoram sum dinhmun chhiat chhan bulpui ber chu inrêlbawlna senso thunun tumna a awm loh vang a nih thu a sawi a, "A pung záwng zelin kan khawsa. Finance Commission-in kan sum hmuhna pakhat post devolution revenue deficit grant min tihhniamsak hnuah inrêlbàwlna senso control kan tum chuang lo," a ti.
Mizorama la tih ngai loh, SEDP board eng emaw zat din a nih thu sawiin James Lalthlanthanga chuan, "Sum dinhmunin a zir vang pawh ni loa thil tih kan ngah. Kan mamawh pawimawh vàwrtàwp a nih loh chuan tih tawh loh kan mamawh. Hmasawnna hna thawhna turin kan pûk belh zel a, sum pûk hmangin pûk hmasak rulh zel a ngai si," a ti a; thawktute hlawh pawh pûk chawpin an inpe emaw tih mai tur a nih tawh thu a sawi.
Inrenchemna khauh taka kalpui a ngaih thu sawiin Dr James-a chuan, "Khawi aṭang pawhin loan pûk mah ila, buaina kan insiam belh zel ang. Revenue account-ah surplus a awm hma chu pûk belh tawh loh a ṭha. Kan pûk zel a nih chuan rei lo têah buaina dang min siam dawn a ni. Sorkarin sum a hman belhna tur chi hrim hrimah uluk taka zir chian hmasak a ngai," a ti.
Dr James Lalthlanthanga chuan, tute emaw minister huai deuhin an nawr chak deuh avanga sum pek chhuah zel a ṭhat loh thu sawiin, "Project reng rengah state tel ve a ngai zel. State tel a ngaih miah lohna project a awm tak tak lo a, 100% funding (sorkar laipuiin a tum vek) kan tihahte pawh monitoring leh thil dangah state a insen ve zel a ngai tho," a ti a; project duh luatah a nghawng lêt en kânin, phurrit an insiam ṭhin thu a sawi.
HC Vanlalruata
Senior journalist HC Vanlalruata chuan, Mizoram sum dinhmun ṭhat lohna chu hman deuh aṭanga awm tawh a nih thu sawiin, "A chhan ber chu hmuh tur aia tam hman vang a ni. Sum harsatna hi chinfel thut theih a ni lo ang," a ti.
Sorkar hnathawk leh inrèlbàwlna tihhniam a ngaih thu sawiin Vanlalruata chuan, "Chhiah kan lâk ngamte hi a ngai tawh. Tuna chhiah kan lak meknaahte pawh hian pe lo an awm lohna turin uluk taka vil a ṭul," a ti a; sum dinhmun thlirin, a ṭul tàwpah loh chuan hmasawnna hna thawh lam ngaihtuah theih a ni rih loa a ngaih thu a sawi.
Dr Daniel Lalawmpuia
MZU Department of Economics-a assistant professor Dr Daniel Lalawmpuia chuan, Mizoram sum dinhmun chhiat chhan nia a hriat chu mahni intodelh tum loh lutuk vang nia a hriat thu a sawi a, "Central-ah kan innghat lutuk a, anni lahin min rawn pe ve leh mai zel. Mahse, central lam pawh kawng hrang hrangin an khauh telh telh a, kan buai ta a ni," a ti.
Mamawh lem loh board leh PSU-te din a nih thu sawiin Daniel Lalawmpuia chuan, "Tuna kan dinhmunah hi chuan kan ngaih pawimawh tur uluk taka kan thliar a ṭul tak zet. Hriselna lam, kawng, zirna leh mipuiin a mamawh ngawih ngawih angte hi dah pawimawh hmasakah neih a ṭha," a ti a; mipui náwlpuiin an mamawh lêm loh leh a chhawrtu tam lo ang chi chu buaipui rih loh ni se a duh thu a sawi.
Dr Daniel Lalawmpuia chuan, sorkar inrêlbàwlna leh inenkawlna tihhniam a ṭul thu sawiin, "Sorkar inrêlbàwlna leh inenkawlna lamah kan inseng nasa em em a, hei hi tihtlem a ngai tak zet," a ti.
Mizoramin sum a thawh chhuah a pun theih nan kawng dap a ngai tih sawiin Daniel Lalawmpuia chuan, "GST-ahte hian khauh zawka kan kal a ṭul tak zet. Sumdawng lian tak tak GST file lem lote pawh an awm nia sawi a ni a, hengahte hian khauh takin kal ila, sum tam tak kan hmuh belh phah thei ang," a ti a; sorkar laipuia innghah tawp tumna rilru paih bo a hun tak zeta a hriat thu a sawi bawk.