2013 hnuah Aizawla damdawi-in paliah Zu kaihhnawih vangin mi 1,070 an thi

Mizoram Presbyterian Kohhrana Synod Social Front-in 'Zuin Mizote min nghawng dan zir chianna' an buatsaih a bua an siam leh Political Education paper an buatsaih chu nimin khan Synod moderator Rev. Lalzuithanga'n a tlangzarh. Zir chianna bu-ah hian, kum 2013 aṭanga kumin July thla thleng khan Aizawla damdawi-in paliah zu kaihhnawih vangin mi 1,070 an thi a, zu vanga thi an pung tial tial tih tarlan a ni.
Tlangzarhna inkhawm hi Synod Social Front changtu executive secretary Rev. B Sangthanga'n a kaihruai. Synod Moderator chuan, hun rei tawh tak aṭangin Synod-in zu zawrh dinhmun leh zuin Mizo khawtlang nun leh ṭhalaite a nghawng dan zir chianna neih a duh tawh a, tunah a hlawhtling ta tih a sawi.
Rev. Lalzuithanga chuan, MLPC Act pass a nih dawn laiin zu zawrh duhte'n ram chak zawkin zu an khap theih loh an chhuanlam ṭhin thu leh zu zawrhin ruihhlo dang (drugs) a tihtlem phah tura an ngaih thu a sawi a, "Drug a tlem phah ang, an tih kha a dik lohzia chu Central YMA hruaitute'n a chhanna an pe thei ang. Ruihhlo a tlem phah lo a, a hluar zel zawk a, a letling hlauh a ni," a ti.
Zu zawh nghawng a lang chho mek zel tih sawiin Lalzuithanga chuan, "A nghawng langsar tak chu zu vanga thihna a ni. Pastor-te'n zu vanga thite an vui nasa a, an invui zawih zawih mai. Zu zawrh hnua naupang tê tê zu in thar an pung. Zu hi kan in thiam hunah meuh chuan Mizote hi kan rêm thei mai âwm mang e, tih tur a ni," a ti a; tun ang zela Mizoram a kal chuan a nghawng a nat hle dawn thu a sawi.
Moderator chuan, Mizoramah ruihhlo a hluar tial tial avangin Prime Minister Officer a thleng a, PMO thu anga Mizoram sorkar leh Social Welfare department ngenna angin Mizoram Kohhran Hruaitute Committee (KMHC)-a tel kohhran zawng zawngte kumin August 13 zanah an ṭawngṭai rual hial thu a sawi a, "A zahthlak hle a ni. A zahthlak mai ni loin, state dangte'n Mizote min la pawm duh loh chin a awm palh thei. Zu zawrh hian eng ang takin nge kan ṭhalaite leh khawtlang nun a nghawng dan chu hmuh theih reng a ni," a ti.
Rev. Lalzuithanga chuan, zu zawrhin mipat hmeichhiatna hman khawloh a tihluar tih sawiin, "Pawisak lohna a thlen a, sex a tizalen a, a nghawng zel chu HIV pung nasa ta hi a ni. A pawi tak zet a, ram hmangaihtu tan chuan Pathian hnena tluk luh ngei ngeina chi a ni," a ti a; Synod Social Front zir chianna chu Mizo mipui kai harhtu ni se an duh thu a sawi.
Zuin Mizote a nghawng dan zirchianna buaipui tur hian study team din a ni a, Synod Social Front-a hotute leh mithiamte an tel. Study team chuan investigator eng emaw zat an ruat a, investigator-te chu MLPC Act hmanna district paruka khaw hrang hrangah kalin, mi chi hrang hrang thu an zawtfiah.
Aizawl khawpuia damdawi-in lian zual pali - Aizawl Civil Hospital (ACH), Synod Hospital, New Life Hospital leh Aizawl Hospital & Research Centre-a kum 2013 hnu lama mitthite dinhmun, mitthi zat leh an thih chhante zir chian a ni a; kum 2013 aṭanga kumin July thla thlengin zu kaihhnawiha thi mi 1,070 an awm.
Kum 2013 - July 2017 chhungin ACH-ah zu kaihhnawiha thi mi 564, Synod Hospital-ah mi 172, New Life Hospital-ah mi 135 leh Hospital-ah mi 199 an awm a; MLPC Act hnuaiah March 2015 aṭanga zu zawrh ṭan a nih hnuah kum hmasa lam aiin zu kaihhawiha thi an pung tial tial tih tarlan a ni.
Kumin 2017 bikah, damdawi-in pali record-an an hmuh danin, July thla thleng khan zu kaihhnawiha thi mi 106 an awm tawh a; ACH-ah mi 58, Synod Hospital-ah mi 13, New Life Hospital-ah mi 27 leh Aizawl Hospital-ah mi pariat an ni.
Synod Moderator chuan, 'Political Education' paper pawh buatsaih a nih thu a sawi a, "Kan politics kalphung hi siamṭhat nasat a ngai. Politics hi thil ṭha a ni a, mahse, kan rama kan kalpui dan hi a dik lo chu a ni. Kan tuipui leh âtchilh dan hi a him lo," a ti.
Rev. Lalzuithanga chuan, "Kohhran leh party-te level khata hmu kan awm ta ṭeuh mai a, kohhran aia party dah pawimawh pawh an pung zel. Kan party kan dah chungnung ber a, Pathian a tel loh chuan ram tan dinchhuahna tur a awm lo," a ti a; Pathian Chanchinṭha chu ram leh hnam damna dik a nih thu a sawi.
Synod Social Front buatsaih Political Education paper-ah hian Revd Chuauṭhuama ziah 'Ram rorelna ṭhaa mipui leh kohhran mawhphurhna' tih leh, Lalthlamuana Ralte ziah 'Ram rorelna ṭhaa sorkar mawhphurhna' tih dah a ni.