
Inchiuna aṭanga HIV kai an pung
Mizoram Stats AIDS Control Society (MSACS) project director Dr Lalmalsawmi Sailo chuan, mipat hmeichhiatna chu Mizorama HIV/AIDS veite kai chhan tam ber a nih mek laiin, Champhai leh Kolasib district-ah chuan tun hnaia kai chhan tam ber chu ruihhloa inchiuna hriau inṭawm vang a nih thu a sawi.
Dr Lalmalsawmi Sailo hian nimin khan MSACS conference hall-ah thuthar thehdarhtute a kâwm a; kum 2000 hma lamah khan HIV kaite kai chhan tam ber chu ruihhloa inchiute hriau inṭawm vang a ni a, kum 2000 hnu lamah mipat hmeichhiatna chu kai chhan tam ber a ni leh tih sawiin, tun hnai kum 2/3 chhungin ruihhloa inchiute zingah HIV hrik pai hmuh chhuah an pun nasat thu a sawi a ni.
Tunah pawh hian a pumpuia lak chuan HIV hrik pai hmuh chhuah tawh zingah mipat hmeichhiatna aṭanga kai an la tam ber tho tih sawiin Dr Lalmalsawmi chuan, "Ruihhloa inchiuna aṭanga kai hi 30% an tling chho leh tawh a ni," a ti. Tun hnaia heroin no. 4 a tam thu leh, ruih nana hmangtu pawh an pun nasat thu a sawi bawk.
MSACS hotute chuan, HIV veite'n anti retroviral therapy (ART) damdawi an lak ṭhat a ṭul thu sawiin, ART damdawi an ei ṭhat chuan an taksa a chak ṭhat reng theih thu a sawi a; ART la tawh zinga a tam zawk, 52% chu nupui pasal nei lai an nih thu an sawi.
HIV hrik kai tur ven leh a veite enkawlnaah NGO 32 an thawhpui mek tih sawiin Dr Lalmalsawmi chuan, NGO-te chu inchiuna hmanrua (hriau, etc.) leh condom a thlawna an pek chhuah thu a sawi a, "Hriau kan sem hian inchiu reng rawh se kan tihna a ni lo a, inchiu lo thei loa an awm chhunga hriau thianghlim hman tur pek hi kan tum a ni," a ti.
Dr Lalmalsawmi Sailo chuan, ruihhlo ti ṭhinte chu an sim theihna turin, inchiu lo a, a ei chi an tih phawt theihna tura hmalak a nih thu a sawi a, "Lei (tongue) hnuaia dah chi damdawi, Buprenorphine a thlawnin kan pe a, hei hi damdawi-in 13 leh centre pali-ah lak tur a awm," a ti a; chu chu ruihhlo ti ṭhinte'n hmang ṭangkai se an duh thu a sawi.
MSACS Project Director chuan, HIV laka invenna tura mipui an zirtirnaah, condom chu an dah pawimawh ber a nih loh thu leh, nupa kar chauha mipat hmeichhiatna hman leh kawppui laka rinawm an dah pawimawh thu a sawi.
Tunlaia MSACS-in condom hmang tura mipui zirtirna thu ziak hrang hrang an târ rualin, an dah pawimawh ber - kawppui laka rinawm leh mipat hmeichhiatna hmang sual lo tura inzirtirna lam hawi thu ziak an târ ve theih leh theih loh zawhna chu, MSACS hotute chuan, tàr tuma an buaipui mek thuin a chháng.
Dr Lalmalsawmi Sailo chuan, HIV/AIDS laka Mizoram chhan chhuak turin chhungkaw din aṭanga fimkhur leh uluk tura inzirtir a pawimawh thu sawiin, "HIV hi kan khuahkhirh loh chuan ram leh hnam humhalhna tluantling a awm theiin ka ring lo," a ti a; HIV/AIDS chungchangah hnam anga pianthar a ngaia an hriat thu a sawi bawk.