District panga ODF-ah puang tawh ; Kuminah state pum ODF-ah puan tum a ni
Mizorama district pariat zinga panga chu pâwn lama inthiar awm lohna, open defecation free (ODF)-ah puan a ni tawh a, ODF-a la puan loh district dang pathumte pawh ODF-a puan a nih thuai theih nan nasa taka ṭan lak mek niin, kumin chhung ngeia puan hman tum a ni.
Prime minister Narendra Modi duh dan angin, India ram pum hi October 2019-ah chuan khawlai/páwna inthiar awm tawh lohna rama siam tum a ni a, ODF ni tur hian Swachh Bharat Mission (SBM) hnuaiah hmalak a ni.
PHE department hotute sawi danin, Swachch Bharat hi chi hnih a awm a, khawpuia kalpui tur zawk Swachch Bharat (Abhiyan) chu UDPA department-in an kengkawh a, district headquarters leh census notified town khuaahte kalpui a ni. Swachch Bharat (Gramin) chu PHE department-in kalpuiin, thingtlang khua zawngah an kalpui thung.
Mizoramah chuan Champhai district chu ODF-a puan hmasak ber a ni a; Champhai bakah, Aizawl, Kolasib, Saiha leh Serchhip district-te chu ODF-a puan a ni tawh. District dang pathum - Lunglei, Lawngtlai leh Mamit district-te pawh ODF puan thuai tum niin, December 2017 chhung ngeia puan hman tuma ṭan lak mek a ni a, March 2017-ah chuan sorkarin a pawmpui hman beisei a ni.
Mizoram pumpui ODF-a puan tumnaah hian, district pariatah chhungkua 30,067 chu inthiarna neihtir tura hmalak a ni a, September 2017 thlengin chhungkaw 15,766 chu inthiarna siamsak tawh niin, tun dinhmunah Lawngtlai district dinhmun a la hniam ber rih.
ODF-a inpuang tur hian, khawtlang hruaitute'n an khua ṭheuh an puan hnuah ni 15 chhungin bialtu BDO-te'n an endik a, BDO level-a puan hnuah district level-a puan leh a ngai a, district level-a puan tawh chu state level-in enfiah leh ṭhin a ni.
SBM hnuaiah hian Individual Household Latrine (IHHL) te, Community Sanitary Complex (CSC) leh Solid and Liquid Waste Management (SLWM)-te hmangin hmalak a ni. IHHL chu inthiarna felfai, êk-in leh a khur ṭha taka siam, natna hrik laka him leh tenawm lo thei ang ber tura sak a ni a, khur pahnih nei, pakhat a khah a, a dang hman leh theih tura siam niin, a siam nan Rs. 12,000 thleng an pe ṭhin.
CSC chu vantlang inthiarna a ni thung a, mipui awm tamna hmun, chhungkaw malin inthiarna siam remchang lo, ek-in pakhat aia tam, insûkna leh inbualna awm theihna tura siam a ni a, a siam nan Rs. 2,00,000 thleng pek theih a ni.
SLWM chu bawlhhlawh leh thlî senghawina lam a ni a, khaw chhunga in awm zat azirin sum pek a ni. In 150 aia tlem awmnaah Rs. 7,00,000 thleng, in 151-300 inkarah Rs. 12,00,000 thleng, in 301-500 inkarah Rs. 15,00,000 thleng leh in 500 aia tam khuaah Rs. 20,00,000 thleng pek theih a ni. Hemi atan hian sorkar laipuiin sum 75% a tum a, state sorkarin 25% a tum thung.
IHHL bikah district pangaah ruahman angin hlawhtlinpui a ni tawh. Ek-in siam tura ruahman zat (target) Aizawl district-ah 1,517, Champhai district-ah 821, Kolasib district-ah 641, Siaha district-ah 3,120 leh Serchhip district-ah 422-te chu zawh tawh a ni.
September 2017 thlenga district dang pathuma target an la phak loh dan chu - Lawngtlai district-ah target 9,542-ah 2,136 (22%), Lunglei district-a target 9,941-ah 4,654 (46.81%) leh Mamit district-a target 4,063-ah 2,455 (60.42%) siam a ni tawh. PHE department hotute chuan, khawlaia inthiarna awm tawh lohna tura ṭan an laknaah, Tuikuk leh Chakma tamna bialah ṭan lak a la ngai nasa zual tih an sawi.
Vantlang inthiarna, Community Sanitary Complex (CSC) siam lamah September 2017 thleng khan Aizawl district-ah 23, Kolasib district-ah pakhat, Mamit district-ah pahnih leh Lunglei district-ah pakhat siam a ni tawh a; Champhai, Lawngtlai, Siaha leh Serchhip district-ahte hmalak a la ni lo.
Bawlhhlawh leh thli senghawina lam, SLWM-ah Aizawl district-a khaw 19-ah cheng nuai 118.50 sêngin hmalak a ni tawh a, Champhai district-ah khaw paliah cheng nuai 31.22 sengin hmalak a ni tawh. Mamit district-a khaw pahnihah cheng nuai 9.53 hmangin hmalak tawh a ni a; Serchhip district-a khaw pangaah cheng nuai 17.60 sengin hmalak a ni tawh bawk. Kolasib, Lawngtlai, Lunglei leh Siaha district-ahte hmalak a ni lo.
SLWM bikah hian khaw 30-ah hmalak tawh a ni a, sum sên tawh zawng zawng chu cheng nuai 177.52 a ni. SLWM hmang hian khawlaia bawlhhlawh báwm dah te, in tina bawlhhlawh báwm pek leh vantlang bawlhhlawh paihna hmunte siam a ni.
PHE hotute chuan, ODF-ah hian India ram state 33 leh union territory pasarih zingah Mizoram chu 15-na a nih mek thu leh, Mizoramah chuan 86.59% tuam a nih tawh thu an sawi a; Mamit district chu sorkar laipuiin inthiarna leh faina kalpui uar hapta a puanah thawk ṭha bera thlan a nih avangin October 2, 2017 khan New Delhi-ah Swachhata Hi Seva Fortnight lawmman an dawng tih an sawi bawk.