Panchayati Raj zir chiang tura ruatte'n Sorkarah rawtna an thehlut tawh
Mizoram sorkar chuan Village Council inrelbawlna aiah Panchayati Raj (PR) neih a ṭhat leh ṭhat loh zir chiang tur Panchayati Raj Study Team a din a, anni hian sorkarah rawtna an thehlut tawh.
Panchayati Raj Study Team-ah hian chairman chu MLA K Lalrinthanga a ni a, vice chairman chu LAD secretary Rodney L Ralte niin, LAD director RS Lalzamliana chu member secretary a ni. Member-te chu Lallianchhunga (MZU), Dr. LH Chhuanawma (PUC), Eric Zomuanpuia (Chhim Bial Chhantu) leh LAD jt. director C Lalthlamuana (invitee) te an ni.
India danpui Article 243 M-ah Mizoram chu Meghalaya leh Nagaland te nen huang khatah danpui siamṭhat ṭum 73 naah Panchayati Raj hman leh hman loh turah duhthlan theihna a pek thu tarlangin Study Team chuan, "Legislative Assembly Session-ah MLA zinga hmun thuma ṭhena hmun hnihin resolution siam an pass a nih chuan PR hi a hman ve theih dawn a ni," an ti.
Study Team chuan kum 2014 ah V/C dan hman lai siamṭhat a nih thu tarlangin, "Thil ṭhenkhatah PR kalphung zui ve nual mah se, PR nen a la inhlat hle. Kum 2014 a V/C dân siam ṭhatin a ken telte hi gram sabha, V/C term kum 5, hmeichhe seat hauh sak a ni," an ti a, V/C thlan pawh State Election Commission kutah a awm tawh thu an sawi.
Study Team tarlan danin, V/C leh PR chu tualchhung sorkar ni ve ve mah se, a kalphung a danglam a ni. V/C te hian hnam dân leh hnam thilah mawhphurhna an nei a, court angin ro an rel thei a, khaw mal tê têah rorelna an kengkawh a ni.
Danpui siam ṭhat (73rd Amendment Act) ang chuan PR hian rorelna chhawng thum village level, block level leh district level a awm a, mihring nuai 20 nei pha lo tan block level din a ngai lo a, mipui dinhmun a zirin ward-ah ṭhen an ni.
Study Team duh dan anga PR hi din a nih chuan Mizoram Finance Commission leh Central Finance Commission-in Village Council te tana sum (Grant-in-Aid) a pek ṭhinte chu sum hnar lian pakhat a ni ang. Department ṭhenkhat state leh central scheme aṭanga administrative cost a pek ve ṭhin chu an sum hnar a ni bawk ang.
Cable TV tax ah chanvo an nei ang a, khaw chhunga bazar-ah fee an lain, thing tuah tur aṭangin fee an la thei bawk ang.
Study Team rawtna Ṭhenkhat :
v V/C pakhat hnuaiah khaw pahnih/thum dah.
v V/C te chu state sorkarin a tuam hlawm ringawt chuan sum a hautak avangin state dang anga Finance Commission aṭanga sum hai luhna tur kawng zawn.
v PR din a nih dawn chuan, ram leh hnam tana him thei ang bera V/C Act siam ṭhat.
v Mihring 2000 awm chin ten V/C pakhat an neih. Chutiang a nih chuan Mizoram puma V/C 543 chu 300 velah a tlahniam ang.
v Block level nei lovin, district level ah consultation meeting a rawtna angin Zilla Parishad aiah District Council neih.
v A theih chen chenah mahni kea ding tura inbuatsaih tir
v Sorkar department eng emawzat enkawlna kawnga mawhphurhna pek ve.
v Sorkar policy leh programme te lo ṭhuai khawma (Convergence) kalpui.