HBKCP-in dan loa kuhva tawlh vanga Harsatna an tawh dan an sawifiah Sorkarin hma a la chak tâwk loah an ngai

Hachhek Bial Kuhva Chingtu Pawl (HBKCP) hruaitute chuan nimin khan Mamit Press Club-ah thuthar thehdarhtute an kâwm a; Myanmar aṭanga dan loa kuhva tawlh a nih avanga harsatna an tawh dan an sawifiah a, sorkar chu dan loa kuhva tawlh titawp tura hma la chak tâwk loah an ngai.

HBKCP hruaitute chuan, September 2021 aṭangin Assam lama kuhva leitu mahajon-te'n complaint an siam thu sawiin, "Hetih hun lai hian a náwlpui ang chuan harsatna sawi tur a la awm lo. Kawrthah North Kuhva Chingtu Association chuan an thu rawn thlen hi a dik rêng em tiin September 27, 2021 khan finfiah turin an feh chhuak a, Burma kuhvaa inhnamhnawih mi paruk lai an awm tih hre chhuakin, stock godown pawh Lui khaw dai vel leh khaw chhungah panga lai an lo siam tawh a ni," an ti.

Kawrthah North-a mite chuan an thil hmuh chhuah chu HBKCP hnenah an thlen thu sawiin, "Harsatna lian zawk a thlen lohna turin thuchhuah siam a nih hnuah, Hachhek bial mipuite'n kuhva kan thar chhuah ve lai leh kan hralh hun chhung chuan dan loa kuhva tawlh ṭhinte pawh lo chawlhsan rih turin ngenna kan siam a ni," an ti a, an ngenna chuan kuhva tawlhtute ngéng a chhun pha lo tih an sawi.

HBKCP hruaitute chuan, kuhva rah tawlhrûk khauh zawka véng turin khaw hrang hrangah duty insiamin, November 1, 2021 aṭangin eng lai pawha duty an indah thu an sawi a, "Ngawrh taka kan duty chhung hi chuan kuhva ro man kan nei lo. Sorkar kan dawr reng a, khatih laia kan DC pawhin theihtawp min chhuahpui a, mahse, hmasawnna kan nei thei lo a, mipui rilru a mangang hle a ni," an ti.

Sorkar lamin DC level-ah sawifel ni se an tih avangin sorkar hmalakna a kal ve zel tih sawiin HBKCP hruaitute chuan, "Kuhva rahte a hmin a tlak zel si avangin kuhva leitu mahajon-te pawhin Hailakandi district lamah pawisa tam tak chawiin an kuhvate an kaltir a ni," an ti a, November 2021 ral hnuah pawh an kawng zawh ber Mitdeli lui paltlanga Karimganj district-a lut tur chuan harsatna an la neih reng thu an sawi.

HBKCP tarlan danin, DC level-a inbiakremna angin December 20, 2021-ah sorkar hriatpuinain an kuhva phurtute an kal ve leh thei a; mahse, Kawrthah SDM hnenah lirthei kal tur zat, lirthei number leh a khalhtute hming, an phurh zatte hriattir hmasak ṭhin a ni.

Kawrthah SDM-in Patharkandi SDM hnena a thlen hnua pawm a nih hnuah chhun dar 12 leh chawhnu dar 2 inkarah kuhva phurh chhuah phal a ni a, kawng lakah buaina a awm loh nan Assam chhungah police-te'n an lo dawng ṭhin. Inremna chu a tìrah thla thum atan tih a nih avangin April 27, 2022 khan Karimganj DC chuan Mizoram aṭanga kuhva thawn luh chu tàwp turin Kawrthah SDM a hriattir.

Central YMA-in kuhva ro chung-changah thuchhuah an nei ve leh tih sawiin HBKCP hruaitute chuan, "CYMA chu dawhkân khat kîla thil awmzia inhrilhfiah paha titipui kan duh thu kan thlen a, Mamitah leh CYMA office-ah sawiho a ni a, puitling takin YMA-in an thu tihtluk tawh an sût leh a ni," an ti.

CYMA hruaitute nen June 6, 2022-ah Chief Minister an hmuh thu sawiin, "June thla chhung ngeia hma min laksak tur leh kan kuhva hralhna tura harsatna thlentu ram dang kuhva tawlhte dang a, khapna thupek chhuah turin kan ngen," an ti a, CM an ngennain awmzia a neih thui loh thu an sawi.

November thla hi kuhva seng hun lai tak a nih thu sawiin HBKCP hruaitute chuan, "A theih dan agn angin sorkar kan dawr zel a, July thlaah nodal department Soil Minister hnenah ziakin kan harsatna kan thlen. Home Minister leh Home Secretary hnenahte pawh kan harsatna kan thlen a ni," an ti.

HBKCP hruaitute chuan, dan loa kuhva tawlh rûkna a tàwp theih loh avangin khaw tinah duty an insiam rûk zel thu sawiin, "Kuhva phur kan man ta nual. Kan harsatna min thlentu ber a nih avangin mipui náwlpui hian an haw tak zet tawh a, kuhvate a kâng ta ni," an ti a, lirthei thlengin a nghawng thu an sawi.

November 16, 2022 aṭanga total bandh an kalpui laiin kuhva ro phur an man a, iskut challan ringin dan phal loh (contraband) eng emaw zat a tel thu an tarlang a, "Hei hian kuhva tawlh rûk leh contraband hian inzawmna thûk tak a nei tih 100%-in a tichiangah kan ngai," an ti.

HBKCP HMALAKNA
1) Sorkarin hma a lak chak loh avangin November 1, 2022 aṭangin Hachhek biala sorkar pisa kai tur an dang.
2) November 5, 2022 aṭangin state dang pawhna kawng dan an tum a, sorkar ngenna avangin November 15, 2022 zanlai thleng an ngaichâng.
3) Sorkar aṭangin thu lawmawm an dawn loh avangin November 16 aṭangin Hachhek bialah total bandh an kalpui.
4) Total bandh chu sorkar leh mipui ngenna avangin November 17 tlai dar 3-ah an titàwp.