RBI aṭangin kan sum dinhmun Ni tin kan dawng ṭhin - Lalsawta
Finance minister hlui Lalsawta chuan, Reserve Bank of India (RBI) aṭangin state sum dinhmun ni tin an dawn ṭhin thu a sawi a, "Sum dinhmun hi kan Chief Minister-in a hriat loh tak tak ka ring lêm lo," a ti.
Lalsawta hian nimin khan a inah thuthar thehdarhtu ṭhenkhatte a kâwm a; May 12-a Chief Minister-in state address a neiha a thusawiah sorkar sum dinhmun a sawi loh thu sawiin, "Kan CM khan tu mahin sum dinhmun an hriat loh thu leh Pathian chauhin a hriat thute a sawi a ni," a ti a; sorkar leh mipui tan hma lam hun awm zel tura inrálrin nan sorkar sum dinhmun hriat a pawimawh thu a sawi.
Mipui, political party leh sorkar hnathawkte hriat duh ber nia ngaih sorkar sum dinhmun CM-in a sawi loh avangin a hriat angte tarlan ve a duh thu sawiin Lalsawta chuan, "Kan sum dinhmun a chhe hlein ka hria. Hei tak hi kan CM hian puang thuai se thil ṭul tak a ni," a ti.
Lalsawta sawi danin, May 2020-ah sorkarin sum a hmuhna ṭhin pangngai pahnih, state tinin an dawn ang chi aṭanga a dawn chu share of taxes-ah cheng vbc. 232 a ni a, a hmaa hmuh ṭhin aiin a tlem zawk. A dang leh chu post devolution deficit grant (revenue deficit grant tih bawk) aṭanga hmuh chu cheng vbc. 118.50 a ni. State chhunga chhiah hmuh a tam vak lo a, cheng vbc. 100 a tling mai thei. May thlaa hmuh theih zat belhkhawm chu vbc. 450 vel a ni.
Heng bakah hian state-in sum hmuhna nei mah se, chu'ngte chu a hmanna tur bik ruahman sate a ni a, mahse, chu'ngte chu tun dinhmunah chuan sorkar laipuiin Covid-19 dona atan a ti deuh vek tawh. A chunga sum hmuh zat (hmuh tur) tarlante hi state-in sum a hmuh, a duh anga a hman theihte a ni.
Kum 2020-21 budget aṭanga 53.40% chu hlawh leh pension hlawha kal tura chhût a ni a, thla khatah cheng vbc. 477 vel sèn a ngai. Kan sum hmuh aṭanga chhutin sorkar hnathawk hlawh pe tur chuan sum puk chawp a ngai tawh dawn.
Lalsawta chuan, khawvel pumin hun khirh a tawn avangin dam khawchhuah an tum mek tih sawiin, "Dam khawchhuah hi sorkar leh mi tin lungkham ber a nih laiin, keini ho hi party politics inbeih nana hmanga thil ti ang maiah Zoram mipui hian min ngaih ka hlau a, chutiang chu ka ni lo," a ti a; media-te hmaa a sawite chu ram leh mipui tana ṭangkaina a neih beiseia sawi a nih thu a tarlang.
Lalsawta chuan, Mizoram sorkar sum dinhmun a chian thu sawiin, "Sorkar hian economy measure piah lamah austerity measure (inrenchemna tura hmalak) nasa taka a tih a ngai. Ṭul loa ngaih theih thil tam tak, sum sènna ni si zawng zawng chu huaisen taka a tih loh ngam a ngai ang. Mahse, sorkar hnathawkte hlawh leh pension hi chu kan sum vir kualna ṭha ber a ni a, pêk hrâm zel theih ni se ka duh. Sorkar tan political will neih a ngai," a ti.
'Kan MLA-te, kan party mite...' tih ngaihtuahnain mi a tihdawihzep chuan thil a tih tak tak theih loh tur thu sawiin Sawta chuan, "Sorkar tan tuna PM Economic Stimulus Package kan hman ṭangkai rualin, sorkar hnathawk hlawh leh pension kan pek zel theih nan Ways and Means Advances hi kan sum hmuhna tur a ni deuh tawh mai," a ti a; sum pûk theihna tur NABARD, Power Finance Commission leh NCDC-te chu hlawh atana pûk remchang lo vek a nih thu a sawi.
Zawhna chhangin Lalsawta chuan, kan sum dinhmun thlir chuan chhiah tihpun âwm tak a nih thu a sawi rualin, "A petu tur mipui kan ngaihtuah a ngai a, khawia mi nge an pek ang. Chhiah kan tihpun chuan mipui phurrit nasa takin kan siamsak dawn. RBI aṭang hian terms ném deuh hmangin sorkarin a pûk fo a ngai dawn a, mahse, leibá kan ngah lutuk loh nan inrenchem bakah, ngaih pawimawh neih tlém a ṭul," a ti.
Lalsawta rawtna Ṭhenkhat
. Sorkar hi inrenchem kawngah hma a hruai a ngai a, CM hian hma hruai se.
. May 12, 2020 khan PM-in India ram kal zel dan tur kawng panga a chhawp chhuak a, intodelhna uar chungchang vek a ni. 'Back to the village' tih ang deuha kut hnathawh leh mahni thiam zawng hmanga hnathawh kan uar a ngai. Sorkarin remruatna fel tak duang thuai se, DPR thehlut thuai ila kan tihfuh ka ring.
. Covid-19 vanga sum thawh khawm hi CM Relief Fund-ah ni lo, PM Cares an buatsaih angin a hran hlakin relief fund siam se, sum lut sa pawh suan luh ni se. CM chairman niin, a thawhpui minister, a duh zawng, opposition MLA, political party hruaitu, kohhran leh NGO hruaitu bakah chief secretary hoin officer eng emaw zat tel se.
. Hnathawk châwl ṭhuap loa mi eizawnna a pangngai thei ang bera a kal leh theih nan transport sector leh construction lamahte fimkhur chunga chhunzawm theih tam tak a awm.