
Boruak bawlhhlawh zual zel vangin khua a lum zual phahin a lang - MPCB
Mizoram Pollution Control Board (MPCB) chuan, khawpui boruak a bawlhhlawh zual zel a, chu chuan sik leh sáah nghawng neiin, khua a lum zual phah tih an tarlang.
MPCB chuan, boruak bawlhhlawh dan leh khawchin an zir chiannaa a lan danin, kuminah ringawt pawh boruak a bawlhhlawh chak hle tih an tarlang a, "Boruak bawlhhlawh dan tihlanna, air quality index (AQI) kan en chuan Aizawlah January thla khan AQI hi 65 a ni a, February leh March thlaah 85 a kai a, tun April 10 aṭang phei chuan 100 chung lam kaiin, 150 velte a ni chho a, a san ber laiin 216 a kai hial a ni," an ti.
MPCB tarlan danin, nikum nena khaikhinin, AQI hi nikum aiin kuminah a sang nasa a; nikum 2022-ah a san ber laiin AQI 104 a nih laiin, kumin 2023-ah chuan a san ber laiin 216 a kai a, a lêt aia tamin a pung a ni.
AQI zat aṭanga teh chuan Aizawl chu Level-3 (moderately polluted category)-ah a awm mek tih sawiin MPCB chuan, "A tlangpuiin 'Good' category-a awm ṭhin kan ni a, eng emaw lai phei chuan khawpui boruak fai ber nihna pawh kan ni. Tunah erawh chuan a bawlhhlawh chak ta hle tih a lang," an ti.
MPCB chuan, Aizawl khawpuia lirthei pun chak dan ngaihtuah te, bawlhhlawh hâl leh lo hâl, ram kâng awmte ngaihtuahin boruak bawlhhlawh zual zel chu thil mak a ni lo tih an sawi a, "Boruak chhia kan tihchhuah nasat avangin boruaka bawlhhlawh chámbángte'n ni zung lumna an hup bet a, chu chuan boruak a tilum zual em em ṭhin," an ti a; boruak lum ta em em chu greenhouse effect an tih thu an tarlang.
MPCB chhinchhiah danin, nikum 2022-a Aizawl a lum lai berin celsius degree 27.24 a ni a, kuminah chuabn 34.16°C a kai tawh. Hetih lai hian, MPCB-in temperature an chhinchhiah hi State Meteorological Centre (SMC) chhinchhiah dan nen a inang lo thung a; SMC-in an chhinchhiah dan chuan, kumina Aizawl lum lai ber, April ni 18 leh ni 19-ahte 33°C a ni.
Boruaka bawlhhlawh a pun a, AQI a sàn apiangin khua a lum zual nia a lan thu sawiin MPCB chuan, "Kumin bikah, April ni 5-ah AQI 58 a nihin khaw lum dan 25.15°C a ni a, April ni 6-ah AQI 119-ah kaiin, khaw lum lam 29.15°C a ni. April ni 17-ah chuan AQI 187 a ni a, khaw lum lam pawh 34.16°C a kai ta a ni," an ti.
MPCB chuan, sik leh sa inthlak danglam vang te, ṭhál khaw ro leh ruahtui tlâk loh vang leh chhan dang vangtein khuain lum lam a pan zel rualin, boruak bawlhhlawhin khaw lum a belhchhah tih an sawi a, "Lirthei pung chak lutuk leh enkawl ṭhat tâwk loh vangin boruak kan tibawlhhlawh nasa hle. Kan boruak chhe zel tur leh khaw lum zual zel tur veng turin lirthei chelek tlem ila, enkawl ṭha ila, thing phun i uar ang u," an ti a; ram tikâng lo tur leh bawlhhlawh hâl lo turin mi tin an ngen bawk.