Mizoram - India rama sikserh vei tamna ber


State Vector Borne Disease Control Programme (SVBDCP) chuan, kum 2022 chhung khan Mizoramah sikserh (malaria) vei mi 10,229 an awm a, chu'ng zinga mi 10 chuan an thihpui a, Mizoram chu India ramah sikserh vei leh thisen endik tamna ber a nih thu an tarlang.

SVBDCP hian nimin khan Aizawl Press Club-ah thuthar thehdarhtute pualin sikserh leh thosiin a thlen natna hrang hrang inzirtirna an buatsaih a, SVBDCP state programme officer Dr Chawngthanchhunga'n kaihruaiin, June thla hi sorkar laipuiin Anti-Malaria Month atan a puan a nih thu leh, Mizorama sikserh leh dengue dinhmun a sawifiah.

Zirhonaa tarlan danin, kum 2022 chhung khan Mizoramah sikserh vei mi 10,229 an awm a, chu'ng zinga mi 10 chuan an thihpui. Kumin 2023-ah January-April chhungin sikserh vei mi 1,734 hmuh a ni a; Lunglei, Siaha, Lawngtlai leh Mamit district-a Bangladesh ramri hnaih hmunte leh ráltlân awm tamna hmunte chu sikserh vei tamna niin, Mizorama sikserh vei zawng zawng zinga 80% chu heng hmuna awmte an ni.

Kum 2022 khan mihring cheng zat aṭanga tehin Mizorama mi 1,000 zelah mi 8.16-in sikserh an vei a, Mizoram chu India ramah sikserh vei tamna ber a ni. Mizoram hnaih bertu Tripura-ah mi 1,000 zelah mi 3.05-in an vei a; Chhattisgarh-ah 0.96, Odisha-ah 0.49 leh West Bengal-ah 0.40-te'n an dawt chho a ni.

Mizoram chu India ram state zingah sikserh vei an awm leh awm loh endik tam ber state a ni a, mi 100 zelah mi 25.69 thisen endik a ni. Mizoram hnaih bertu Tripura-ah mi 1,000 zelah mi 20.84 endik a ni a, Chhattisgarh-ah mi 18.66, Odisha-ah mi 17.17 leh West Bengal-ah mi 11.76 endik a ni bawk.

Hetih lai hian, kumin January aṭanga June 11 thleng khan Mizoramah dengue vei mi 220 hmuh a ni tawh a, dengue vanga thi an la awm lo. Kum 2022 chhung khan Mizoramah dengue vei mi 7,868 hmuh chhuah a ni a, mi pangain an thihpui a ni.

Zirhonaah hian SPH consultant Malsawmthangi Pachuau-in sikserh leh dengue natna lan chhuah dan leh enkawl dan a sawi a; consultant Dr K Vanlalhruaia, entomologist-in Vector Control and Management tih sawiin, IEC consultant Deborah Lalpuii'n Role of Media in Health Sector (VBD) an sawi bawk.

ZIRHONAA TARLANTE

▶ Malaria chi thum - Pv, Pf, Po leh Pm a awm a, Mizoramah Pv leh Pf a awm.

▶ Mizoramah malaria PF a hluar bik a, sikserh vanga thite chu inentir tlai vang a ni tlangpui.

▶ Sikserh hi thosi seh, thisen pek leh nuin naute hnute a pek aṭangin inkai chhâwn theih a ni.

▶ Tui in aṭangin sikserh a kai theih loh.

▶ Dengue chi li - D1, D2, D3 leh D4 a awm a, Mizoramah D1, D2 leh D3 hmuh a ni tawh.

▶ Dengue vei nawn theih a ni a, vei nawn chuan a hlauhawm tawh.

▶ Dengue pai thosi a thi har a, tui tel loin kum khat vel a dam thei.

▶ Dengue pai thosi chu malaria pai thosi ang loin tui bawlhhlawhah a tui thei.

▶ Ruahtui tam laiin thosi an tui tam zual ṭhin.

▶ Malaria leh dengue laka inveng turin dichloro-diphenyl-trichloroethane (DDT)-a thosilên chiah zar hnuaia mut a ṭha.

▶ Fogging-in thosi puitling a tihlum a, a notê a tihlum ve lo.

▶ SVBDCP hnuaiah veng/khua hrang hrangah Weekly Dry Day neih a ni dawn.

▶ Kumin aṭangin thosi pian theihna tui tling paih fai ṭhat lohnaah fogging tih a ni dawn lo.

▶ Civil Hospital, Aizawl leh Lungleiah ELISA khawl hmangin dengue natna finfiah theih a ni.

▶ District Hospital/PHC/CHC/SDH/UPHC-ah ELISA-a endik tur thisen a laktir theih.