Thawh chhuah aṭanga chhûtin Mizoramin leibá a nei tam ber


Mizoram chu state sum thawh chhuah, Gross State Domestic Product (GSDP) aṭanga chhûtin India ram state leh union territory zingah leiba ngah ber a ni a, Punjab-in a dawt. Delhi sorkar chu leiba nei tlem ber a ni a, Odisha-in a dawt.

The Indian Express-in August 1, 2023-a a tarlan danin, tuna Mizoram sorkarin leibá a neih zat chu GSDP aṭangin 53.1% a tling a, leiba neih tama Mizoram hnaih bertu Punjab sorkar leibat zat chu GSDP aṭanga chhûtin 47.6% a ni.

Leiba nei tam pathumna chu Nagaland a ni a, an state GSDP aṭangin 44% a ni. Hmarchhak state dangte an GSDP aṭanga chhûta leibat zat chu - Meghalaya 43%, Arunachal Pradesh 40%, Manipur 38%, Tripura 35%, Sikkim 31% leh Assam 28% a ni.

Hetih lai hian, Delhi (National Capital Territory) leiba chu an GSDP aṭangin 2.2% chauh a ni a, leiba nei tlem ber an ni. GSDP aṭanga chhûtin Odisha leibá 15.75%, Maharashtra leibá 19.0% leh Gujarat leibá 19.5% a ni a; hengte hi Fiscal Responsibly and Budget Management (FRBM) Act-in financial year 2024-25 ah chuan 20% aia hniama dah tura a tihna zâwm ṭhate an ni.

Leibat zat 20% aia hniama awm theite hi thil siam chhuahna lian an neih ṭhat vang leh chhiah lak luhna hnár an neih ṭhat vang niin an tarlang.

Fiscal Responsibly and Budget Management (FRBM) hi sorkar/mipui sum ṭha taka enkawl leh khuahkhirh a nih theih nan te, lang tlang taka sum enkawl a nih theih nan leh leiba (fiscal deficit) tihtlem a nih theih nantea siam a ni. Kum 2000 khan Parliament-ah FRBM Bill put luh niin, kum 2003-ah pawm a ni a, kum 2018 khan ennawna siamṭhat a ni bawk.

FRBM Act kum 2018-a siamṭhat ang chuan, India GDP (gross domestic product) aṭanga chhûtin India rama state/UT sorkar hrang hrangte leiba 60%-a tihhniam tum a ni a, sorkar laipui leiba 40% hnuai lamah dah tum a nih bakah, state sorkar leiba pawh GSDP aṭanga chhûtin 20% hnuai lamah dah tum tur a ni.