Mizoram sorkarin state pawn aṭanga raltlan zirlai 9,190 a enkawl mek; Sorkar sikulin hma a sawn - Education Minister

School Education minister Lalchhandama Ralte chuan, Mizoram sorkarin râltlân zirlai 9,190 a enkawl mek thu leh sorkar sikulin hma a sawn thu a sawi.

Minister Lalchhandama Ralte hian nimin khan Aizawl Press Club-ah thuthar thehdarhtute a kâwm a; Mizoram sorkar chu nationalist sorkar a nih angin ṭhenawm ram aṭanga Zo hnahthlak raltlan naupangte'n zirna an chhunzawm theih nan theihtawp an chhuah thu sawiin, "India sorkar mitmei pawh veng loin kan unaute tan kan ding a, Mizorama rawn tlanchhiate a lo tuamhlâwm a ni mai lo a, lehkha pawh a zirtir a ni," a ti.

Education Minister sawi danin, ṭhenawm ram/state aṭanga zirlai Mizoram sorkarin a enkawl mek 9,190-te chu Myanmar aṭangin mi 6,366, Bangladesh aṭangin mi 250 leh Manipur aṭangin mi 2,574 an ni.

Raltlan zirlai board exam thei tawhte'n HSLC exam an hmachhawn theih nan hmalak a ni a, tih dan pangngaiah chuan pawl 9-ah MBSE-ah registration tih vek tur a nih laiin, an awmna VC/YMA hriatpuina nen ngaihhnathiamnain HLSC exam tir an ni. HSLC 2022-ah khan raltlan zinga zirlai 31 an exam a, mi 28 an pass a, an zinga pali chu first division-ah an pass a ni.

Education Minister chuan sorkar sikulin hma a sawn nia sawiin, "Mipuiin sorkar sikulah rinna an nghat tial tial a, chumi lantirtu chu sorkar sikulah zirlai an pung hi a ni. UDISE data aṭanga a lan danin, sorkar sikul primary aṭanga higher secondary school-ah kum 2019-20 chhungin zirlai 1,15,005 an awm a, 2020-21 ah zirlai 1,19,133 an awm a, kum hmasa aia punna hi 4,128 a ni. Kum 2021-22 ah zirlai 1,28,927 an awm a, kum hmasa aia punna hi 9,794 a ni. Sorkarah hian mipuiin rinna nasa tak an nghat a ni tih hei hian a entir," a ti.

Samagra Shiksha hnuaia thawkte'n thla thum hlawh an lak theih tawh loh chhan Vanglaini palai zawhna chhangin Lalchhandama Ralte chuan, hlawh inpek dan kalphung thar, IFMIS vang a nih thu a sawi a, "Hlawh pek tumin theihtawp kan chhuah. IFMIS-a kan account-ah buai a awm a, central aṭanga sum lo kal cheng vbc. 8.82 in la pe chhuak lo, an ti a, chuvang chuan sum an rawn release duh lo. Keini'n sum hi kan pe chhuak tawh si a, hei hi account-ah a reflect thei lo. An phût zawng zawng kan tihfel hnuah pawh harsatna thar an rawn sawi zel," a ti a; tunah hian Mizoram Samagra sum tur cheng vbc. 350 sorkar laipuiin a hrên khawtlai mek thu a sawi.

Zirlaibu sem tlai leh la sem kim loh chhan zawhna chhangin Lalchhandama Ralte chuan, "Zirlaibu chhu turin nikum September-ah tender chhuah a ni a, a chhang hniam ber state pawn lama mi thlan a ni. Anni hi nikum December thla tawp lam khan an inhnûkdâwk thut a, a hnuah Mizorama mi kan pe leh. Anni hian Mizoramah an chhu thei lo a, phaiah an chhut a ngai a, theihtawp an chhuah. Hengte avang leh zirlai an pun avangin a hun takah zirlaibu sem kim theih a ni lo a, zirlaibu chhut hmasakte sem nghal zel a ni," a ti.

Khawvel pumah Covid-19 a leng a, April 2020-ah sikul hawn theih a ni ta lo tih sawiin Minister chuan, "Kum hnih chhung sikul hawn mumal theih loh mahse, online class kaltlangin zirlaiten pawl sawn theiin lehkha an zir theih phah hlawm a ni. HSLC leh HSSLC Board Exam-te pawh India ram hmun dangah offline-in an buatsaih thei loa, sorkar leh mipuite ṭanrualna avangin Mizoram chiah hi hripui len laia offline mode-a board exam conduct thei awm chhun kan ni," a ti a, zirlaite pass percentage pawh a sàn thu a sawi.

Chief minister Zoramthanga kaihhruai sorkar chuan zirna kawnga Mizoramin hma a sawn theihna turin theihtawpin hma a la mek zel tih sawiin Lalchhandama chuan, "Zirna tluang pangngai mai bakah zirlaite’n hnam thinlung pu a, ram leh hnam hmangaihna rilru an put theih nan theihtawp a chhuah mek zel," a ti bawk.

Education Minister sawi dangte

▶ Zirlaiten hnam thinlung an put nan leh Pathian rinna leh zahna an neih theih nan sikulah 'Ro min relsak ang che' tih hla chu sak ṭhin tur tih a ni a, hei hi zirna inah ṭha taka zawm mek a ni.

▶ Zirlaiten Mizo hnam nun an hriat nan te, an tet lai aṭanga Mizo hnam nihna zahpui loa an nunpui theih nan ‘Zonun’ tih chu class VI, VII leh VIII-ah zirlaibu atan hman a ni.

▶ Mizo ṭawng hi ziah zawm leh zawm lohah ringawt pawh inhnial fe theih a ni. Chuvangin, thuneihna sang tak nei kaihruaitu kan mamawh tih hriain Mizo Language Development Board (MLDB) din a ni a, an office tur te, chairman leh secretary-te pawh ruat fel an ni a, Mizo ṭawng lama thuneihna sang tak nei board a ding ta hi Mizo ṭawng chanchina thil chhinchhiahtlak tak a ni.

▶ NEP 2020 rawtna a theih ang anga tihhlawhtlin zel tum a ni a, hemi atan hian class IX leh X zirlaiten science leh mathematics-te mahni ṭawng ngeia an zir theih nan Bilingual Textbook siam a ni a, English leh Mizo ṭawngin heng subject pahnih zirlaibute hi siam a ni. Zirlaite'n an hmang ṭangkai hle. Tunah hian class XI & XII Science zirlaibute buatsaih leh tum a ni.

▶ Sorkar sikulah naupangte zual an luh theih nan Early Childhood Care and Education (ECCE) kalpui a ni a, tunah hian ECCE 433 hawn a ni tawh. Primary school zawng zawngah pre primary school nei tura ṭan lak a ni.

▶ Naupangte skill develop nan middle school-ah 10 bagless days hman a ni a, zirtirtute kaihhruaina tur Nun Kawng Sialna Bu pawh sikulah sem tawh a ni.

▶ Samagra Shiksha hnuaiah zirna hmanraw changkang ber ber - computer, tablet leh interactive smartboard te leh hmanraw chi hrang hrang pek an ni.