Written by
H.Lalchhuanvela

KUM HLUI 2015 KHA

Thil an lo awm an ral leh ṭhin

Mihring an ral kumte nen

Kum 2015 chu tuma hman theih tawh loh turin a her liam ta. He kum chhung hian Mizoramah thil thleng a eng lam leh thim lam chhinchhiah tlak tam tak awm mahse sawi vek sen an nih dawn loh avangin a langsar zual nia langte chauh tarlang ta ila. Ngaihdan a tam a, pawm dan pawh a tam; thim leh eng lama sawi lan te pawh a inang lo nuai mai thei. Chuvangin, he kum chhunga thil thleng lian tham nia sawi theih (he thuziaktu ngaihdan) te chu a tawi thei ang berin i han tarlang teh ang.

A thim lam aṭangin bul ṭan phawt ang aw. Kum 2013 khan Ṭawipui-ah mi pakhatin mi 3 a that a, chu thil thleng chuan Zoram a deng hle a ni. Kum 2015 a lo her chhuak a, a bulṭanna lamah Mizo chanchina la thleng ngai reng reng lo Republic Veng Aizawl-ah mi pakhatin rawng takin in khata chengho naupang nen mi 5 a that a; he kum chhung hian tualthahna awm nualin mi 2 chin chung lam thihna pawh tum 5 a thleng a ni.

Tualthihna dangte chu - Bairabi bulah mi 3 (puitling 1 leh naupang 2), Kawnpui bulah puitling 2, Chhingchhipah naupang 2 thah an ni bawk. Zokhawthiang inkahnaah mi 3 an thi. Lirtheia chetsual leh thih hi chu ngaiah neih chin awm mah se a tuartute tan chuan a lem chuang bik hauh lo. Tuitla, in kang leh tualthaha thihna tawk aiin lirthei chetsual avanga thihna tawk an tam fe zawk a. Lirthei chetsual avanga mi 3 chin chung lam thihna hi ṭum 5 a thleng niin chhinchhiah a ni. Thi tamna ber Ramlaitui bula Lawngtlai Night Bus chesualah mi 10 an thi. Thil mak deuh mai chu kum tin deuh thaw Tek den avanga thihna a thleng thin a; Electric man vanga thihna tawk pawh an awm fo mai. Pa eisual leh bekang eisual avanga buaina a la reh tak tak thei lo bawk.

Kum hmasa lama inhnialna kal zel Sikul kai hun sawn hma tumna chu April, 2015 aṭangin a taka kalpui a ni ta a. Mizoram chhunga zirna sikul zawng zawng Higher Secondary School chin hnuai lamah chuan ṭan hun zing dar 8:00 a ni tlangpui ta e. College leh Sorkar pisa kai hun sawn hma chungchangah thu fumfe engmah a la awm lo thung. Thil danglam pakhat erawh chu- thlasik vanglaia sorkar pisa kai hun chawhma dar 9:30 aṭanga tlai dar 4:00 ni ṭhin kha 2015 October laihawl aṭang khan zing dar 9:00 aṭanga tlai dar 4:00 a ni ta a, kum hmasa lam aiin nitin darkar chanve in hnathawh hun a tam phah a ni.

Thingtlang lo nei an tlem zel hi NLUP hlawhtlinna pakhat nia ngai an awm
ṭhin a; Mizoram ramngaw erawhin kiam lam a la pan zel niin State Forest Survey Report 2015 lamah chuan tarlan a ni. Red Oil Palm leh sawhthing, hmunphiah lam chin uar viau hi ram tichhetu nia ngai an awm bawk. Engemaw tal tihchhiat a awm loh chuan thil ṭha duan leh thawh pawh a theih tak tak bik loh e.

Infiamna lamah hmasawn zel. Kum 2014 angin Mizoram chuan Santosh Tropy leh Dr. T. Ao Football inelna chak ber nomawi dawng lo mah se kum 2015 ah chuan Subroto Cup U-14 a chak ber nihna bakah Mizoram chanchin a vawikhatna atan Aizawl Football Club (AFC) chu India ram chhunga Football inelna sang ber a sawi theih I-League (2016) khel thei turin a inhlangkai a ni. Infiamnna kawng dangah pawh hmasawnna sawi tur a awm nual.

Kum 2015 chhunga chatuan ram pan ta te zingah Mizoram hmasawnna atana hmathlir nei thui leh Chief Minis-ter lo ni tawh Brig. T.Sailo, Zofate insuih-kkhawmna kawnga sulsutu pawimawh tak leh ZORO President Pu R. Thangmawia, Kristian rawngbawlna kawnga zo hnahtlak khawvel hriata pholangtu, a bikin Hmar hnamho tan hmasawnna kawngsialtu pawimawh tak zinga chhiar tel ngei tur Rev. Dr. Rochhunga Pudaite te, Bangladesh aṭanga International hockey khel thei leh national captain hial pawh ni phak Zomuana Ralte te chu Mizoram leh a pawn lamah pawh hriat tham tak tak an ni hlawm a ni.

He kum 2015 chhunga mual liam tate zingah hian Mizoram zai leh rimawia awitute leh hla phuah thiam bawk Josef Zokunga, Lalṭanpuia Tochhong, James B. Ralte leh Lalbiakmuana; zoram khawvel infiamna lama hriat hlawh tak tak- boxing lama hming chher Remkima leh football khelh lama hriat hlawh Laldingliana te pawh an tel a ni. Chutiangin kohhran enkawl leh rawngbawlna lama ṭangkai tak tak Rev. R.Vanbela, Rev. K. Lalhming-liana te bakah mi dangte pawh sawi vek sen loh an awm nual mai.

Kum 2015 chhung hian chanchin thar luahtu a ṭha lam leh chhe lam langsar zual nia lang 10 ve ve lai thlan chhuahte chu:-

Khaw êng lam

1. MPTP aiah MLPC Act hmang tura Dan siam thar chu March aṭangin Wine Shop hawngin bul ṭan a ni.

2. Mizoram pumah Sikul kai hun ṭan hma - zing dar 8:00 ah

3. Subroto Cup U-14 ah Mizoram Cham-pion. Aizawl Football Club (AFC) chu I- League khel turin in hlangkai.

4. Kum 2014 ah Larsap hmel 4, kum 2015 ah Larsap hmel 3, hmasawnna chi khat?

5. Aizawl Munical Council chu Aizawl Municipal Corporation a thlak a ni.

6. Dik lo taka sum hmanna ven nan Muster Roll a thawk tam tak ban an ni.

7. Mizorama Project lian bera sawi theih NLUP a la kal zel.

8. Kelkang harhna chhimtu nuai khat zet an tling

9. MPSC Member-ah sakhaw hruaitu telh

10. Mizoramah Medical College din phalna Sorkar laipuiin tichhuak.

Khaw thim lam

1. Tualthah : mi 2 chin chung lam thihna ṭum 5 a thleng.

2. Lirthei chesuala thi : mi 3 chin chung lam thihna tum 5 a thleng

3. Tui tla : Chhim Tuipuiah naupang 2, Mar luiah pafa tla hlum, Phulmawi naupang 3 tuikhuahah tla hlum.

4. In kang : in 2 chin chunglam kanna tum 5 a thleng, In kangah 3 thi.

5. Pa eisual : Saiha lamah mi 2 thi

6. Electrict man : Khawmawiah naupang 2 electric-in a man hlum. Khawlian lamah naupang 2 tekin a deng hlum.

7. Lei chim : Sairang - Lengte inkar Tlawng lei chu kum khat a tlin hmain a chim

8. Mual liam: Mual liamte zingh Brig. T.Sailo, Pu R. Thangmawia, Rev Dr. Rochunga Pudaite, Pu Zomuana Ralte te hi hriat hlawh zual an ni.

9. Thli leh rial : Thlipui leh rial tihchhiat - Khawbung-ah in 72, Dengsur-ah in 50, Aizawlah in 30 Mamit District-ah in 400 vel.

10. Thihna dang deuh: Ram chhhuak silaia inkap palh an awm nual. Naupang pakhat chuan ulhbun silaiin a u kum 12 mi kaphlum.

Kum 2015 chhung hian Mizoramah thil lian tham chhinchhiah tlak hmalakna sawi tur a awm meuh lo. Sum lamah harsatna a tam avangin ram hmasawnna tura ngaih thil tam tak bawhzui hleih theih a ni lo. Infiamna lamah chuan hmasawnna hmuh tham a awm thung. Kelkang lamah mi tam tham takin hun leh sum an seng a; Mizoram mihring zat ngaihtuah chuan harhna chhimtu hi an tam hle.

Office of Profit hrilfiah dan mumal awm lovah MLA pakhat chu a nihna
aṭangin a in hnukdawk a, mahse a bial ngaiah thlan tlin a nih leh bakah a hma aia nihna sang zawk Cabinet Minister-ah dah a ni. Zu zawrh phalna chungchangah ngaihdan inang lo a tam a, duh leh duh lo inhnialnain tawp hun a nei meuh lo. Kum hmasa 2014 ai chuan 2015 chhungin zurui chunga lirthei khalhtu an tam thu erawh puanzar a ni. Kohhran hruaitu MPSC member a dah chungchang pawhin thu-chhuah leh kohhran lamah khel a hlawh hle.

Tun hma lamah kha chuan heng thil pathum - Politician thusawi, khaw awmdan zirmite thu hril lawk leh Statistics te hi belhchian dawl thui vak lo ngaih an ni ṭhin a. Tunlaiah chuan zaa 90 deuh thaw a rintlakte pawh a awm tawh niin a lang. Kum 2015 khan Mizoram Minister pakhat chuan ram hmasawnna kawngah hmalak nan Statistics rin tlak neih a
ṭulzia thu a sawi chhuak ṭhin, thil ṭul tak a ni reng a ni.

Agriculture, Horticulture, Education, AH & Vety, Public Works Department, Power & Electricity, Environment & Forest, Rural & Urban Development, Health & Family Welfare Department chauh pawh hian Statistics rin tlak nei thei se chuan Budget Session apianga Mizoram Economic Survey Report pharh ṭhin pawh hian belhchian a dawl deuh tur. Mizoram Planning Department ho tan ruahmanna siam a awlsam phah bawk ang.

Kum 2016 chhung hian Mizoramin eng nge a tawn tur hriat lawk theih a ni lo a, kum 2015 aiin ram hmasawnna, mipui dinhmun leh statistics rintlak siam chhohna kawngah chhinchhiah tlak a piang dawn em tih hi nung dama la awmte chuan la thlir leh turah ngai phawt ang u.

- H. Lalchhuanvela