Kangmei laka fimkhur a hun
Kum thar kan kai a, thlasik boruak pawh a na ṭan hle. Ṭhalvaekchar hun in min hmuak a, tun aṭang hian kangmei laka fimkhurna dar kan vuak a hun ta. Nikum chhung khan hmun 20 velah in kang a awm a, bungrua chuh hman miah loa kang ral vek a tam hle. Nunna chan pawh engemawzat an awm tih chanchinthar en a, chhiar ṭhin chuan kan hre awm e.
In kan chhan bera electrict kalsual puh fo hian a tihchhiat a rul chuang loa, keimahni fimkhur tawk loh vang a ni fo. Kangmei/ramkang hian chhungkaw pakhat mai a tibuai loa, khaw-tlang a tibuai ṭhin. Ram tikangtu chu ram leh khawtlang tan hmelma a ni tih hre thar ang u. Chuvangin khawtlang hruaitu chuan kangmei chhuak lo tura mipuite zirtirna pek a hun hle.
Thingtlang leh khaw-pui dai hmun tam takah vahchap a in pho char mek a; tin, ram hnuai pawh a ro ṭan hle. In lamah leh ram lama fimkhur hi a hun tak zet a, kangmei chhuah loh nana fimkhur hi tihluat a awm thei lo ang.
The Mizoram (Pre-ven-tion and Control of Fire in the Village Ram) Rules, 2001 in a tarlan dan chuan,
(1) hêng- Hnim leh perhtê (under growths), thing buk hniam chi (shrubs), di, (grasses), etc., thing lian chi leh mau/rua-te hi tihliam a, tihlum a, buh leh thlai dang chîn tlâk lohna khawpa tikângfîm a, lei hânna (fertility) tida thei zâwngin tu ma’n ramhnuai leh In atân neih tlâk ramah eng mah a hâl tûr a ni lo a, chuti ang ram bulhnaiah mei a chhêmin mei nung a kalsan tûr a ni hek lo.
(2) Rule 5-in tih tûr a tukte bawhchhiain tu ma’n mihring nunna tiderthâwng leh ro sum leh bungruate chân tihlauhthawnawm a, vântlâng pawi sawi zâwnga thil hâlin, mei chhêmin, timit loin a kalsan tûr a ni lo.
(3) Chhûngkuain emaw, mi malin emaw, mahni ei rêlna hmun leh chênna in tikâng a, ṭhenawmte tâna hlauh-thâwnawm khawpa mei tichhuak thei zâwngin ei rêlna hmanrua- Gas, thingfâk, meihawl, khâwn-vârtui, thingther/dâpchher leh thil dangte duhdah takin a chelek tûr a ni lo.
(4) Mi tu paw’n khaw hnai-vaiah hnim, thing ro, hnahchhâwl, phûl leh cha, thil dang eng pawh hâl ral a duh chuan, hmun dang kâng kai a, khua a man emaw, khaw ṭhenawm tikâng a, Nunna leh Bungruate meivâpa an chan theihna tûr pumpelh nân, a thil hâl ral tûrte chu lian lo tê tê-a chhep hrangin a mal tê tê-in a hâl tûr a ni. Thli tam laiin a hâl hauh tûr a ni lo.
Ramngaw leh lo atâna neih loh, hmun danga mei vên leh thununna :
(1) Kângmei a chhuah a, a darh zel loh nân fîmkhur tâwpa khawsak hi chhûngtin mawh a ni ang.
Kum 2011 - May 31,2015 chhung khan Mizoram ah kangmei vangin mi 20 in nunna an chan a, kangmei in thil a tihchhiat zat hi Rs. 1,90,27,97,890 hu a tling hial a ni. Kum 2011 - May 2015 inkar khan in kang 481, ram kang ṭum 695 awmin kangmei vanga hliam 37 an awm bawk.
Kum 2015 khan ramkang ṭum 131 awm-in kangmei vangin mi 5 in nunna a chan a, hliam 2 an awm bawk.
Kangmei tichhuak lo turin mitinin mawh-phurhna kan nei a, hrem tuar lo tura khua leh tui
ṭha nih tum ṭheuh ang u.
- Lallianzuala Fanai