Written by
- J.LALRAMNGHAKA (JERU-A)

ZALENNA SUALTU MNF leh TUNLAI MNF PARTY


MNF han tih mai hian thinlungah MNF chi hnih a lo lang ṭhin a, chu'ngte chu - zalenna sualtu MNF leh tunlai MNF party tih hi a ni, heng pawl pahnih hi pawl pakhat anga lang, han ngaihtuah thuak chuan thuhmun, mahse inpersan tak leh inang miah lo a ni. Zalenna sualtu MNF-te khan mihringin kan neih hlu ber an nunna dahkhamin zalenna an sual a, an nunna hial chân tam tak an awm a, a la dama-te pawh ramtui lei lova awm zui ta leh retheihna ruama lût tam tak an awm bawk, zalenna sualtu tak tak ṭhenkhat phei chu dawta puhin 'a dumpawl' tiin zalenna tak tak sual thei tawh lo tura hnawhchhuah an ni hial a nih kha.

Tunlai MNF party hi zalenna sualtu MNF kha an ni tawh lo a, he thil hi tunlai MNF pawh hian huaisen taka an pawm ngam a ngai a. Tunlai MNF party hi chuan India puanzar hnuaiah phelh leh rual tawh lohvin India mi an nih thu leh, Mizoram chu India ram bung pakhat a nih thu ziakin an intiam a, zalenna sualtu MNF-te chuan India hnam puanzar chibai buk chu sawi loh, zalênna famkim duhin an nun an dahkham a ni. Tichuan, tunlai MNF party chuan India hnuaiah inthlante chuhin, India Independence Day leh Republic Day-ah te India hnam puanzâr chibai bûkin, India do chu sawi loh India sawrkâr hnuaia sawrkâr mi pawimawh tak takte an ni a, an hruaitu lute phei chuan an ni tin nunah India pawisa duhin an hmanhlel ta a nih hi. Heti chunga inthlan dawn apianga mipuite hnuk no kaih chhuah tuma 'Mizo Nationalism' an sawi ṭhin hi a nuihzatthlâk hle a ni.

Tunlai MNF party hi inthlan dawn apiânga Mizo nationalism-a piangthar der ṭhin party an ni a, a tak takah erawh chuan India constitution hnuaia intulûta Mizo nationalism phatsantu dik tak an ni zawk. Indian constitution hnuaia lêt lehtu tunlai MNF party hian vawiinah hian Mizo nationalism chungchângah sawi tur pakhat mah an nei tawh lo.

A fawng lam an vawn laia a ṭha zawnga ram leh hnam danglamna khawp hmasawnna hna ṭha inhlui awm si lo, inthlan dawn apianga martar ruhro phawrhte, Mizo nationalism sawi chhên maite hi tunah chuan ngeiawm lamah a kal tawh zawk a, tunlai ṭhangthar thil chîk leh zir peih tak takte thinlung hi hetiang thu hian a hmin zo tawh lo. MNF party hian sawrkar leh an duh a, tlak an hlau takzet a nih chuan ram leh hnam hmasawnna hna a takin thawk se, Mizo nationalism chungchânga min thlenpui chin hi chu Mizo mipuite hian kan hre chiang tawk a, an sawi an sawi hian anmahni an intihniam mai zawk a ni.

Inthlan dawn chauha nationalism sawi vul chûk hi Mizo mipuite hian kan kham tawh a, hmasawnna lam hawia ke pên a, rual elna thinlung tunlai Mizo ṭhalaite'n kan neih hi kan ram hruaitute hian min ṭawmpui ve hun hi nghakhlel takin kan thlîr a, nationalism lam hawia awmze nei lova insawi lunglen chawp ringawt hian hmasawnna min thlen lo. Tunlai MNF hian a fawng an vawn chhûng ngei hian zalenna sualtu MNF-te tuam hlawm se, an intiam ang ngeiin martarte pualin 'Special Scheme' pawh siam ngei rawh se, martarte thisen leh thlarau he ram leilung leh boruaka luang ral leh zam ral hi a zahawm si a.

Martarte thisen leh nationalism hi sawrkârna chan lehna tura chaw chah atan leh, mahni hamṭhatna tur atân mai maia sawi chi a ni lo. Zalenna sualtu MNF-te kha ṭhangtharte hian kan ngaisâng a, martarte thisen leh zalenna sualtute tawrhna hming chhâla politics khelh tumtute hi Mizo ṭhalaite hian an hua a, martarte thisen leh zalenna sualtute tawrhna hi vawiina nung dama la awm, a thi ve lote hian thang ṭhat lâkna atan hman tum suh se, chutianga lo tum an awm a nih chuan a Mizo lo va, thil zahthlâk tak a ni bawk ang.

Nationalism hi rally-te buatsaih a, haw hawa kalpui chi a ni lo va, nationalist dik tak chuan a hma zawna ram rawngbawlna hna awmte dik takin a thawk tur a ni tih hi tunlai ṭhalaite dinna a ni. Eng anga rally ropui pawh buatsaih ila, martarte ruhro hi phawrhin vawi tam pawh phum nawn ila, eng anga thlan ropui pawh buatsaih mah ila, vawiina kan hun hmanah restricted tender hmanga hnam dang hnena nuai tam tak hna kan pêk ul ul a, hlemhlêtnain kan society-ah a bu lum a luah tlat a, kan ram chhûng ngeia smuggling ti kan en liam mai mai a, contract hna chhe tak taka kan thawh si chuan nationalism-ah chuan kan fail reng thung si ang. Nationalism hi haw haw leh huau huaua nawr chi a ni lo va, style a kal raltir chi a ni hek lo. Nationalism chu takna leh diknaah a innghat zawk e.

Vawiinah haw hawa nationalism nawr a nih lai hian nationalism avanga nun chânte, nationalism avânga retheite chu theihnghilhin an awm a, martâr ruhro engmah hre tawh lo chu kuang zahawm taka khungin, thlan mawi taka zalh nawna politics khelhna atana hman a nih lai hian, rethei taka an kalsan tâk an chhûngte chu hlamchhiahin an awm a, a thi ve lote chuan nationalism chu chaw zawnna atân tak an hmang a, mi thihna leh retheihna chungah lâr khêlin, ropuina lal lukhum chu anmahni leh anmahni an inkhumtîr ta zawk a ni.

- J.LALRAMNGHAKA (JERU-A)