Nun duhawm zawkin a hmuak che
Pathian hruaina in kumthar 2016 kan lo thleng leh ta. He kumthar hian i nunah danglamna engemaw tal a thlen em? Dan pangngaiin zingah ni a lo chhuak leh a, tlaiah kâwlah a liam leh a. Khawvel chu a pangngai rengin a kal a, a kal zel ang.
Sorkar pisa a inhawng leh ṭan a, kuthnathawktuten chul ram fangin hmathar an la leh ṭan a, school naupang ten school an kai leh ṭan ta. He mihringin 'hun' kan tih chhûngah hian hetianga hun thar leh kumthar a lo thlen hian i nunah danglamna a awm em? Nge, a ngai rengin i hun i hmang ṭhin? I thatchhiat ngaiin i thatchhe reng a, i zelthel ngaiin i zelthel reng a, a mut duh ngaiin mut i la duh reng? Hnam fing leh mifing apiangin hun hlutna an hria a, hunpui lo inher hi a ṭha zawngin hman an tum hram hram ṭhin.
Mihringte hi Pathianin duhthlanna zalen, inang vek min pe a, he kan chhia leh ṭha hriatna, duhthlanna hmang hian kan nun khalhfung chu kawih chhohin a awm a, kan duhthlanna hmanga khalhin a awm ṭhin. Mifingte chuan a ṭha zawnga an hmalam hun hman tumin kumthar thutiam te an siam ṭhin a. Beiseina in hmalam an thlir a, an duhthusam ram thleng turin an insangphek a, puanven an sawichhing a, an thawkrim zual sauh ṭhin. Hmabak hlenchhuah tur neia inhriatna leh tum mumal neiin hringnun karfung an vuan a, an 'raltiang ram' chu thlirin ngil takin hmalam an pan a, harsatna leh beidawnna thlipui te chu a siruk la in an rawn thawk leh ngei dawn tih pawh an hria. Mahse, hêl tum lovin hmachhawn turin an insangphek a, hneh turin an rilru an siam sauh sauh a; chung mite chu hlawhtlinna hian zangpharin a lo hmuak ṭhin.
Kum bul kan ṭan a, khawvel chu a kal ngaiin a kal muah muah reng a, i dinglamah mi an vei suau suau a, i veilamah mi an tlan hlawk hlawk bawk a. Mahni tawka buai tak ṭheuhin hun an hmang a, nang ve le? I nunah hlawhtlinna in hmun a chang ve thei meuhlo em ni? A ngaite bawkin nitin nun bul i ṭan leh mai ṭhin em ni, ninawm leh hmabak nei lovin zing i tho va, nun ninawm takin ni a lenpui che a, beidawnna nen tlai khua i nghak thleng a, zan ninawm takin hnu i khar ṭhin em ni? I tan hian khua a var ve ngai dawnlo in i hre ṭhin em? I ṭhian leh lungrualpuite chu 'hriatna, thiamna, finna' ram panin an liam zung zung a, hlawhtlinna nen khawvel an chhiar chho a, hma lam an pan zel a, nang erawh chu i dinna ngaiah, i nihna ngai nen rih artui phur ang maia hmasawnlo niin i inhre ṭhin em?
Chanchin thar leh khawvel i han dakchhuak a, beidawnna avanga intihhlum, pawngsual, inrawk, zu dawr suasam, zu in vanga thi leh chhungkaw kehdarh mek te, dan bawhchhiatna, inthah, leilung chhiatna, eizawnna kawnga hlawhchhamna avanga beidawnga indawm kun mek te chuan khawvel chanchin an chiah hneh hle. Nu leh Pa pawisak lohna, eirukna leh hlemhletna, mahni mihring puite ngaihtheih lohna leh midang pawisaklohna te chu i hmuh a, i chhiar ṭhinte an ni. Chu khawvelah chuan i cheng mêk a, chu khawvel thim taka zuanglut mai thei dinhmunah chuan i ding mek a ni.
Mahse, beidawng mai teh suh. Chunglam khian i tan hun ṭha a buatsaih mek a, i saltân mekna lak aṭanga i talchhuah theihna turin 'hun remchang' a la siamsak cheu che asin. I thiltih tawhte kha chu i duh emaw duhlo emaw 'hun'-in a liampui ta. Siamṭhat leh rual an ni tawh lo. Mahse, i tana hun ṭha ber 'tun' hi Pathianin tunah khan a pe mek che. I ding leh veia mi hlawhtling leh mi hlawhchham zawng zawngte pawh kha nangmah ang tho in he 'hun' hi pek vek an ni. Kha kha ṭangkai takin hmang la, Bible-a hruaitu Mosia angin i hun tawizia leh hlutzia chhiar thiam la, i damchhung ni rei lohzia kha chhiar thiam la (cf. Sam 90:10-12), zui ruih nan leh eiruk nan te, hlêprûk leh thamna lâk nan te, engmah thil ṭha leh
ṭangkai ti lova i hun khawhral mai mai kha a uihawmzia i chhiar chhuak ngei ang.
Chu 'hun' hlutzia i chhiar thiam hunah chuan i nun kha ṭangkai taka hman dan i zir ve tawh ang a, mut ral mai mai nan te, hnathawk lo va tei mai mai nante i hun khawlral i phal tawh lo vang a, i nuna thil ṭangkai leh midangte tana malsawmna nih hlutzia i lo hre tawh ang. Midangte tana thil ṭha tihsak tam apiangte nun hi a hlim a, a lungawi a, chu chu pawisa suma lei theih a ni lo. I hmaah hian nun duhawm zawkin a hmuak mek che asin. Chu hmun chu thleng turin he kum bul aṭang hian insang phek rawh le.
He kumthar 2016 hi kan Zoram tana 'kum duhawm leh kum ṭha'-a siam turin nang leh kei hian mawhphurhna leh tih tur kan nei. Keimahni hmun
ṭheuhah hian rinawm takin nung ila, dik takin thil ti ila. Thuthlung Hluia siam-
ṭhatu ropui Nehemia'n "Kei zawngin Pathian ṭihna avangin chutiang chu ka ti ve lo" (Nehemia 5:15c) a tih kha kan kumthar thuvawnah neih ṭheuh ila. Kan rama sualna leh thil ṭhalo te hi do tlat ila. Huaisen takin hmachhawn zel ila. Mi ramah mipuiin dân an zah a, dân bawhchhia hremna a nat avang leh dân lekkawhtuten ṭha taka an mawhphurhna an hlenchhuah ṭhin avangin mipuiin thu an awih. Nun a ralmuang a, mipui an him.
Kan ramah chuan dân in palzut a hlawh a, duhsak zawng leh laina rate kan la neih zêl avang hian mipuiin dân palzût theihah an la ngai emaw tih tur a ni. Mi rama kan zin a, ṭha tak dân kan va zawm thei ang hian kan ramah pawh ṭha takin zawm ila. Kan ram hi ram nuam takah kan siam thei ngei ngei ang.
- Rev. P.C. Nghâklianmawia
Pokhara, Nepal