Written by
- Vanlalngaia Formal member KVIC & Founder President AMFU

COVID-19 LEH ṬAM DO HNEH DAN CHU

A hmasain China ram Yellow River luipui kama Setana pawl inkhawmpui liana palaite thusawi ṭhenkhat lo thlir phawt teh ang aw. Chairman-in America ram tan palai report pe turin a ko hmasa a. Ani chuan, "America ram hausakna hmangin an ṭhalaite ruihhlo hmangin kan thlem thlu a, ruihhloah hurna hlo kan phul tel bawk a, an tlu zawih zawih mai a ni," tiin kutbeng authawmin a khawk rum rum mai zu nia le! 

A tawpah Mizoram palai koh a ni a, ani chuan, "Kan target hmasa ber chu Kohhran leh Kristian chhungkua tihkeh tihdarh a ni a, hmanrua atan retheihna a ni. Delhi lama hruaitu ṭhenkhat kan bekbawr hmasa a, 'Kristianna leh helna tihchhiatna ṭha ber chu sum leh pai hausakna (materialism) 'Satisfaction of Hunger kills remotest chance of rebellion' a ni a, khawpui kawtthlera cheng zat chauh te hi sum leh pai in vur chur chur mai rawh u," tiin. Tichuan, an roreltute leh miliante chu khawvel ropuina kan thlir tir a, an kawlâwm chu chhangah an chantir ta chur chur a. An hlawhte chu an duh hun hunah an in pun a, MLA nih chu khawvela sumdawnna hlawk berah kan chantir a, inthlan huna miretheite vote lei nan sum leh pai hausakna ngaihtuahin an hmanhlel hlawm a. Ropui chakin an car hmaah nihna an tar a, an tlan phe suau suau mai mawle! Kutbeng authawm a ri leh ta chur chur mai. 

Tichuan, development thlawh­khum mipuite chu party atchilhna hlo kan phul a. Bible chang Rom 13:1- 'Mi tin an chunga rorêltute thu thuin awm rawh se. Pathian thu lovin tu mah rorêltu an awm si lo; rorêltua awmte hi Pathian ruat an ni' tiin kan bengdai a. A tam zawk hi kan ruatsak te an ni reng si a. Hosea 8:4 'Ka tih ni lovin anmahni lal an siam a; ka hriat lohvin hotute an siam a; an boralna tûrin an tangkarua leh rangkachakin milim an insiam a' inthlan laia pawisa leh therhlo sem te chu 'eiruk pawisa mai mai tiin mahni tum tawk vanzemah tiin RISK an la chur chur mai zu nia. 

A fing deuhte chu Chiahpuam leh Khehpuam kan tawktarh a, a ṭhen chu ruihhlo zuar pawlah kan siam a. An ṭhalaite chu Bible chang hmangin -'In ei pawhin, in in pawhin in tih apiang Pathian ropui nan aw', Mt 15:11' kâa lût chu mihring tibawlhhlawhtu a ni lo va; kâa chhuak chu, chu ngei chu mihring tibawlhhlawhtu a ni zâwk e, a ti a' tiin rân pawh tluk lovin an thi zawih zawih a. A la dama te pawh ar pul tur ang maiin an kal pai ṭang ṭang mai. Kawngpui lun laiah te chuan condom hmang rawh tih an tar biau buai mai zu nia. Kutbeng au thawm a ri chur chur mai. 

Mizorama kan hmalakna khaikhawm nan "Corruption hluarna ber state pachhe ber, cancer, HIV+ tamna ber, chawmhlawm hnam" tih hi a ni mai. 'Amaherawhchu, thlem thluk ve theih loh thlarau mi a ruala ṭawngṭai leh ṭhalai rual sang tam tak an la awm a. Heng mite a ruala ṭawngṭai hi kan hlau tak zet a. Chuvangin, he kan hmabak chhunzawm dan tur min ngaihtuah pui turin Agenda ka rawn thehlut ani" tiin report chu a ti tawp ta a. 

1.     'Pute u, chhandam ka nih theih nan eng nge ka tih tur? a ti a. Anni chuan, "Lalpa Isua ring la, tichuan chhandam i ni ang, nang leh i chhungte nen," an ti a. Tichuan, baptisma an chang ta a, Pathian an rin tak avangin an hlim ta em em a' Tirhkohte 16:30-34. Keini Kristian, baptisma chang tawhte tan chuan thuawih chiah kan bak - COVID-19 laka kan in chhanhim nan. 

2.     Ṭampui mitthi lo thleng tur laka kan himna tur chu, 'Tihnuam tak leh thu awih taka in awm chuan, in rama thil ṭhate hi in ei ang' Isaia 1:19 tih hi a ni leh mai. 

3.    Engnge kan tih tur chu- "Mahni hna ṭheuh mahni kut ngeiin thawk ila, tichuan miten an ngaisang ang che u a, tlakchham reng in hlau lovang" I Thessalonika 4:11 tih a ni leh mai. 

Chutichuan heng Bible chang te hi an awmphaw ah hmangin mahni Loah ṭheuh, Lockdown te hmangin mahni hna ṭheuh mahni kut ngeiin chemtum leh tuthlawh hmangin eitur bar tur kan thar chhuar chur chur mai dawn lo'm ni? Mite ngaihsan, tlakchham hlau lo Kristian State kan ni tawh dawn a nih chu le. 

"Hnehna puang chhuak rawh u, Lal Isua hmachhuanin, Boral mêkte chhan chhuak thuai rawh u; Kan hneh ngei dâwn a ni, sual thiltihtheih chu, Kan hneh ang hnehtu Pathian vângin" tiin Krista palai lanu, valrual ten Setana hi in nawr bet rawk rawk teh ang aw khai. 'Lei hi chaw lo chhuahna a ni a, A chhûng chu mei kan anga chawh leh a ni a,' Joba 28:5 Lal pawh thlawhhma ring mi tih a ni a, tharchhuah hna chu loneitute mawhphurhna, thar chhuak tur ṭanpui tur chu sawrkar mawhphurhna a ni. Tichuan Sawrkar leh loneitute ṭangrual chuan kum 1 chhungin ei sen loh khawpin Pathianin mal min sawm sak ang tih hi i ring ngam ang u. 

Ṭhalaite mawhphurhna: Each generation is responsible for the fall or rise of a nation tih a nih angin ṭhalaite khawvel a êng ta phût mai le. Green revolution preceeds industrial revolution tih a nih angin kan thar chhuah aṭangin thil siamna Agro. forest base industries tam tak alo piang ang a, ṭhalaite tan duh thlan tur, employee nih nge employer tih a ni tawh ang. 

Kan ṭhalai tam tak mi chhiahhlawh tura a bik takin kan fanu, farnu duat lai te, spa, massage parlour a thawn chhuah a ngai tawh lo ang a. 'Mizo kan ni kan hmel a ṭha kan tum a sang bawk si' tiin kan hâwi champ thei tawh ang. 

A tawp nan ram zimte a thar hlawk dan, lo nghet neih dan Mizo method chu kan inpeih hunah puanzar ni rawh se. Kum 2021 atan vahsan lak hun a thleng ṭep. V.C ten a huhova lo ram ṭheh ni se, khawpuia retheihna avanga pem khawm te tan Aizawl chhehvel L.C leh V.C ten phal takin an ram ṭheh nise, mi hausa in an ram ruak ṭheh bawk sela, van mipui an lawm ngei ang. 

Sawrkarin tlangram lo neih tih bo tum lovin a thlakna atan Mizo method hi Agriculture Policy-ah hmangin Budget-ah leh enkawltu bik department siam ni ve rawh se. Ka lawm e.