Written by
- Lalrozara RZ
MIZORAM POLITICS THLIR ANG
National leh State hrang hrang Politics boruak, phaktawkin a ruh langin ka ziak ve fo a. Tuna Mizoram Assembly aṭanga Pu Lalduhawma MLA paih chhuah tumna hi a issue a lian em mai a, State pawn aṭangin lo sawi ve nual ila .
A Kaikuang leh mawhphurtu ber tur chu CM, House Leader, MNF Party President, Pu Zoramthanga ti ila. A chhan chu - Intent of Party, Mischief of Party Spirit, Intent & Spirit of Mizoram State Lagislative Assembly House proceeding kaihhruaina leh a chhunga member-te zalenna kawnga mawhphurtu a ni miau a.
MLA 8 in disqualify turin an hek tih hi chu secondary ah dah ila. Kan thlir tura lang chu he thil hi Rulling Party Hqrs., Hnam Run chhunga a meizang hlaptu leh MLA 27 ten ngaihtuah hmasa a, Intent - Urhsun taka thlek rilruk ran (By JF Dictionary ) awma MLA 8 te hian Speaker hnena thehlut chauh an ni, ti ila, a phuahchawp thil vak lo ang. A hektu Juda 8 hi tam viau mah se, an mimal ngaihdan a ni vek lo turah dah sak ang. A chhan chu Speaker-in a dawn hnu lawk khan MNF Gen Hqrs in thuchhuah (PR) siam nghalin "Assembly Speaker hian engtinnge a tih dawn tih kan lo thlir mek e" tiin an chhu zui salh nghal a. Hei hian MNF Hqrs rilru "Rulling Party Spirit" pawh a ti lang awm e.
Parliament leh State Assembly rorelna kawngah Speaker thuneihna a sang a, mahse Speaker hian ṭan lam nei (bias) lovin, laili takin rorelna a kaihruai tur tih a ni leh tho a. India Democracy rorelna engkimin mipui a kawh tlat vang a ni.
Speaker chelek fo Constitution 10th Schedule - Anti Defection section bawr hian India Politics rorelna a khuh zo lo, Danin a daih lo ni berin a lang. July thla khan Rajasthan Assembly Congress Rulling na chhungah Chief Whip-in meeting vawi hnih a ko a. MLA 19 an kal duh lo a, Speaker-in disqualified tumin Notice a pe hlawm a. MLA 19 te hi Jaipur High Court-ah an zualko a, HC hian Speaker hnenah Notice a pek chu chelek rih lo turin a hriattir a. Speaker rorelna chhung leh Notice pekah Court a inrawlh thiang lo tiin SC-ah Speaker a zualko ve nghal vat a. Mahse, SC chuan, "Assembly rorelna kawnga Speaker-in MLA te notice pekah Court Judiciary a inrawlh thiang" tih a ni. Judiciary ban hi a lo sei thei viau a ni. Sachin Pilot te an lungawi leh a, Court thurel zel a ṭul ta lo.
Kum 2004 bawra Haryana MLA Jagtish Singh MLA, Speaker disqualified leh Court-in a pawmpui lai hi MNF Party ṭanchhan laimu ber niin a lang a. Dan awm zawng zawng hmangin Vai tihdan kan entawn chu a ni ta ber. Singh-a leh Pu Duha dinhmun hi phir (twin) ang chiah pawh lo nise, State mipui leh Assembly Rorel zahawmna Anti Defection Law engtinnge an bawhchhiat tihlai hi Speaker bukna tur pawimawh a ni ang. Haryana pa Singh-a ṭanchhan hi chu a fel famkim chiah lo, Court rorelna chhungah pawh Judge rilru a zira innghah ngai tak a ni. 10th Schedule Danin a tlin lo niin a lang a, siamṭhat vat ngai a ni.
Tun ṭum Mizoram Assembly member 7 te dinhmun hi a laklawhin, an chep viau mai. An bawm ZPM lama an chet ve dawnin Speaker Thawmvung-pa an hlau bawk si a. Party dang lahin "Khah - Khah Independent MLA i nih kha" an lo ti chhen bawk a. House chhungah pawh Tuikuk zinga a til te ber angin an ṭawng pha deuh dai hram hram a. Tun ṭum Session erawh a thiampuipa an che deuh a, CM & House Leader kha a nawi ta lutuk deuh a ni ngei ang. CM chhan nan, weapon dangin "E he he hee, Singha pawh hetiang a nia sin" an rawn tilet ta mai niin a ngaih theih. Disqualified tak tak em chu thleng lo turah ka lo ngai phawt ang.
Pu Duha chunga thiltih sawi mawi nan "disqualified ka hlau lo, a ti fo bawk alawm" tihte ka lo hria a. Party Leader - MLA tan tunge, suspended emaw disqualify a hlauhawm ti fo duh ang le? ZPM thiltih kawi tina tlanchhiat chi a ni nang. MLA 7 te hian ZPM Party aṭanga Politics an khelh go deep a ṭul a, mipui pawhin kan pawm awm e.
MP (LS) kha Mz MLA thlan hnuah kan thlang a, Lok Sabha leh Rajya Sabha rorelna chhungah Vaiho chu an ri biai biaih mai a. Speaker in MP 8 a suspended a, Opposition MP ten an hlau lo khawp a, Session an boycotte khum ve nghal mek a, (House boycotte em hi chu thil thleng zing lo tak niin ka hria). A chhan chu Parliament/ Assembly rorelna chu mipui thil vek a ni a, Politics hawiin mipuiin min thlawp em tih hi Dan leh rorelna chunga leng zawk a ni si a.