Written by
K Zothanpara
Kohhrana rinawm vs MLA inhêkna
Tunlaia Mizorama chanchin lâr tak pakhat chu - MLA pakhat paihthlak tuma MLA dang 12-te'n an hêk chungchang a ni. An hèka hi kohhran upa a ni a, a héktute zingah kohhran upa an awm nual bawk. Khawvel lama ram rawngbawlna thil ni mah se, kohhrana mi pawimawh tak takte an nih avangin kohhran rilru aṭanga thlir loh theih loh a ni ve bawk.
Kohhran leh politics
VC leh LC inthlan hma lawk khan Aizawla ni tin chanchinbu pakhata thuziak (article) pakhat chu social media lamah thehdarh a ni a, sawi zui pawh a hlawh ve viau mai. Chu article-in a sawi ber chu, kohhran leh KṬP vela hruaitu leh rawngbawltu pawimawhte politics-a an tel chungchang a ni. Hemi chungchangah hian kan rama political party langsar zualte hi chu mi dang han puhmawha sawisel chiam tur emaw, han infak bik tur emaw an ni àwm lo e.
Kan ramah hian kohhran leh politics hi a hranga kal tur emaw, a chhunga awmte leh hruaitu lúte pawh kal hrang viau tura beisei a har deuh; beisei chi loh, a inhne rem thei ang bera kal dùn zel tur a ni zawk hial mai thei. Chuvang chu a ni mahna, Mizorama political party hrang hrang hian an party mi ni sa lem lo, mi dik leh ṭha, kohhran leh a hnuaia rawngbawltu pawimawh, mipuiin an duh rawn tur nia ngaihte VC/LC, AMC leh MLA candidate atan an lo sáwm fo tawh a, an insáwm hlawhtling tawh ṭhin bawk. MLA ni tawh leh tuna ni mek zingah pawh kohhran upa leh rawngbawlna chanvo dang chelhtu eng emaw zat an awm ta rêng a nih hi.
Mizo Kristian rilru aṭangin, kohhran leh a hnuaia péng eng emawah rawngbawltu leh nihna pawimawh nei nih vanga ram leh hnam siamṭhatna kan hlamchhiah emaw, politics chu thil bawlhhlawh, mi fel leh ṭha, Pathian rawngbawltute tel vena tlak loha kan ngai tlat a nih chuan kan ram hi kawng dikah a kal thei ngai lo ang. Chutiang bawkin, political party-a mi pawimawh, hruaitu lawk tak nih vanga kohhran lam kan hnualsuat emaw, rawngbawlna chanvo min pek vete kan hnar a nih chuan, a dik bawk hek lo. Pathianin a rawngbawlnaa tel ve tura a kohna leh dahna hnam nihnate pawh a ni thei ang. Thlarau lam nun thlenga nghawng thei thil a ni.
Inhêkna leh kohhrana rinawm
Kristian, Kohhran mi nihna rilru aṭanga thlirin, Pathian leh a kohhrana rawngbáwltu pawimawh tak takte an inhék hi a pawi nghawt mai. An rawngbàwlnain a tuar ang tih a hlauhawm tak zet. A zahthlak a, a mualphothlak a, a thinrimthlak bawk. Political party mi nihna leh kohhran mi, rawngbawltu pawimawh nihna chu bûkin a awm a, political party a kãng lo, Pathian kohhrana rawngbawl nihna a kãng ta zawk a; a pawi tak zet a ni.
Kohhran upate'n an kohhran upa-pui an hék hi kohhrana an rinawm loh vang a ni pakhat. 'Kohhrana an rinawmna level aiin, an awmna political party-a an rinawmna a sáng zawk a, kohhran aiin political party an dah pawimawh zawk tih a lantir,' kan ti thei ang. An thil tih hi Pathian thu awih vang, dikna duh vang, Pathian duh loh thil sual (sin & crime) huat vang a ni ang em? An inhèk chhan laimû hi sual (sin or crime) a ni rêng em?
Pathian duh loh thil sual (sin/crime) huatna vang te, dikna duhna vang te, thil sual titu (pawi khawihtu) hrem an nih theihna tura kohhran upa-in kohhran upa vék a hêk a nih erawh chuan, Pathian ngaihah thil ṭha zawk a ni theiin a rinawm.
Mizote chanchinah, kohhran huang chhung a ni emaw, páwn lam thilah a ni emaw, kohhran upain kohhran upa vêk a hêk thu hi hriat tur a váng viau. Pathian leh kohhran duh loh zawng tih vanga kohhran rorelnain kohhran upa chungchang an ngaihtuah thu erawh hriat tur a awm ve leh zauh ṭhin. Tuna thil thleng erawh hi chu a dan a dang hle; Mizo chanchina thil ṭha lo leh mawi lo ni kumkhua tawh tur a ni mahna!
An inhêkna hmun leh a chhante hi kohhran pawn lam thil daih a ni a, chutih rualin, a titu, héktute zinga eng emaw zat chu kohhran mi náwlpui zinga mi ni mai loin, rawngbawltu pawimawh tak tak, kohhran mite thlarau lam nun thlenga kaihruaitu turte an ni. Chuvang chuan, kohhran mi nihna aṭanga thlir loh theih loh a ni ve bawk.
Heng zawng zawng ngaihtuah hian, 'Kohhrana rinawm' tih hi kan ngaih pawimawh thar leh a va ṭul ta em; kohhran upate ngei pawhin an ngaih pawimawh lehzual a ngai ta! Kohhrana rinawm hi Pathian thu nena inzawm tlat a ni a; kohhran hi he leia Pathian taksa, Krista lungpuia din a ni si a.
Tun hma aṭangin mi ṭha, Pathian leh a kohhran rawngbawltu pawimawhte ram rawngbawlnaa tel turin politics-ah sàwm luh an ni fo tawh a, an la awm zel bawk ang. Hetiangah hian Pathian tana ding ngam, a tana danglam ngam, kohhran ṭan tlata a nihna leh zahawmna vawnghimtu kan mamawh tak zet. Pathian thu leh a kohhran hi dah pawimawh hmasa ṭhin ila, kan Pathian hi a va lawm zawk dawn em!