Kan ṭha ta zawk a ni lo maw?
Mizote hi hnam tlawm ngai tak leh huaisen, in hmangaih, ṭhian chhan thih ngam hnam niin kan in sawi ṭhin a, kan ni lo tih rual a ni lo. Chutih laiin kan nih dan dik tak erawh chu khua leh khua indo ṭhin, kan lalten chakber leh lalber nih an duh avanga training awm miah lo va, tlangval rual raldo tura tir mai ṭhin.
In runna tur chhuanlam pawh chher chawp thiam tak, tlang hrang a nih chuan unau leh unau pawh indo mai, sal atana in man ṭhin, mahni chipui te ngei pawh bawiha nei ṭhin hnam kan ni. Nuhrawn an sual a, fahrah an rethei em em a, kan thawnthu lar ber berte chu fahrahte retheihzia leh chhantu an neih lohzia te a ni. Hmeithaite dinhmun a chau em em a, kan hriat ve theih thleng pawhin hmeithaite eizawnna chu zu zawrh ni mai tura ngaih a ni.
Ram buai hma lawk thleng khan mi khual buante kan la ching em em a, mikhual nih a hrehawm thei hle. Puitling chauh a ni lo, naupang thlengin thlen in ten naupang an lo neih ve chuan mi an inbuantir a. School-ah va kal ve ila kan chak ve deuh leh kan buan tam ting. Kan hneh loh kan tawn hma chuan kan buan lian tulh tulh mai a ni.
Mizoram buai hma khan Aizawl hi ṭum hnih ṭum thum ka kal ve hman a. Khang lai Aizawl kha mikhual tan chuan a hrehawm tawp a ni. Mikhual tlangval chu kan lo ṭi deuh a, min hre hrang em em a, mi velh na chhan tur an zawng reng a. 'Chemte vawm ka thiam, School-ah Boxing kan zir, Brass-knuckle ka nei' mi an tihkhum siah siah fo mai a, mikhual tlangval tan chuan nuam lo tak a ni. Zanah khawlai len chhuah ngam a ni lo.
Ram buai hnuah pawh veng ṭhenkhat tlangval a huhova lenga veng dang leh mikhual sawisak chingte an la awm. Zin kawngah ni se, ke in kan kal a, kan ban hman hman khuaah riah kan dil a. Riah chaw leh puan thuah mahni intum vek chung pawhin min thleng duh lo an tam. Khaw ṭhenkhatah chuan kan kual kan kual hnuah mi ṭha kan tawng hram ṭhin. Aizawl chhim lam khaw pakhatah sawn ṭum khat chu kan hnawng chhuak parh, tuman min thleng duh lo. Tunah chuan mi khual thleng duh lo chhungkua emaw, khua emaw an awm tawh lo. Riah chaw buhfai ken chu khawi lamah, puan thuah thlengin keng duh a bar pawh kan awm tawh lo va, kan inkep vek mai. Khang hun lai khan kan retheih vang chu ni bawk mahse kan rilru in mi dang kan kep lo ve hrim hrim niin ka hria.
Aizawl luh dawn hnaihah kan thil phurh chi seh lamna tura kan tih ve buhfai, vaihlo leh ar te chu min lo dawr a, han leitir ila a hmaa kan lo buk aia tlem daih zel hian an buk chhuak thiam a; kan va hlawk lo ṭhin tak em. Kha laia nu lo ṭhu ṭhin ka mitthlaa cham reng te khan anmahni hlawkna tura thil buk an thiamzia leh an tactic, ‘bukna an khai laia a neitu pa mit la peng tura an puan bih tihkau deuh’ te kha a hun lai chuan zoram titi a tling. Kan lei chhuah zat tura kan lo hisap ve rauh rauh leh kan lei tur list siam ve te kha a ni leh thei ta lo, pa lu a hai thin a ni; tihngaihna tak chu a awm bawk si lo. Nuihzaa chantir thiam apiang kha kan vannei a ni mai.
Hetiang hi kan hmanlai Mizo nun kha a ni a, khang hun lai aṭanga ka teh chuan kan tunlai nun chu ropui tak a ni. Mikhual leh khawtual pawh kan in hre hrang tawh lo. Khawlaiah incho mai mai leh insual mai mai hmuh tur a vang ta hle. City Bus conductor-te in au buai leh passenger inchuha in hau thawm hriat tur a awm tawh lo va. Pakhat a lo thlen chuan a ding lai an tlan chhuak a, bus tawt changa passenger ten tawlh tura min tihna ṭawngkam te pawh ziaawm tak a ni ta. Kan driver-te an hawihhawm a, in pel ṭha duh lo in hau tuar tuar te, traffic jam changa ṭul lo va horn hmeh rik vak vak te a awm ta lo.
Kan khawpui te tak te bengchheng em em ṭhin kha, khawpui lian tak thawm dai duk a lo ni ta reng mai. Kan Traffic duty te duty paha thamna la mai mai an awm tawh lo. Fiamthua an sawi ṭhin, driver hovin traffic duty an bum dan te kha a nuihzat thlak asin! ‘Hla deuh aṭangin cheng 20 note an hmuh a, an bul an thlen hmain cheng 5 note in an thlak a, tlan pahin an ipteah an dah a, an en ngam si lova, sawm hnih note ahin an ak ve hle hle mai thin a ni’ an tia lawm. Tunah chuan chutiang ti hmanin an awm tawh lo. Kan traffic duty-te an fakawm em em a, an duty haw hi an nupui fanauten lo duat teh u.
Kum 1980 chho lai khan kan nula te hian Khawhar hla sa thiam lo nih an intihsiak a. Tunah chuan YMA te hmalakna azarah khawhar inah hla thlan sual a awm tawh lo, an sa thei ta vek mai. Puan pho inseng sak te pawh kha a tlem ta. Khawhar ina mei zuk khu ṭhin an vang ta duak mai. Pawna titi a, nuih dur dur ṭhin te kha a lo ziaawm ta a, in chhung boruak kan ngaichang ta, ava lawmawm em.
Hma sawnna tur awm apiangah hma kan sawn zel ang a, Kristian nun dan ṭha a par chhuak zel ang. YMA te hian tha thlah lo ula, in thawh rah kan seng mek a nia. Kan ṭha ta zawk a ni lo maw?
- Commissioner Lalkiamlova
Tuikual South