Written by
Zoram Sanga

Republic Day leh Theology - Zoram Sanga

Republic Day hi India ram pumah chawlh a ni a; mahse hritlang khawsik siamtu virus an chawlh ve si loh avangin tun ṭum chu Lipublic Day kan hmang mai dawn a nih hmel!

India ram hi British-in an awp hma khan ram tia han sawi tham a ni lo va, ram bial te te, mahni thuneihna humhim tuma awm hrang fir fer an ni mah zawk. British-hovin a thau an sawk hrep hnuah inpumkhat deuh reuhin an kalsan a, ram lian takah a lo chang ve ta a. Ram kal zel dan tur ruahmana Constitution an siam pawh khan an tum ram hrilhfiahna ṭawngkam atana an hman tam ber (zawng zawng?) chu khawthlang lam ṭawng a ni deuh vek.

Chuvangin, India ram chu 'sovereign, socialist, secular, democratic, republic' tiin an vuah ta a ni.

Sovereign tih hi thuneihna pum hlum nei tihna a ni mai a, India ram chuan mahnia ro inrelsak turin thuneihna pum hlum a nei a, ram dang inrawlh a rem lo a ni tihna a ni ber awm e. Hmasang
aṭang tawhin ram lian zawkten an chhehvela ram te zawkte awp beh an ching a, chhiah an chawitir a, an buh leh bal thar chhuahte an lak luihsak a. Bible bu pumpui - Genesis
aṭanga Thupuan thlengin chhiar ila, hetianga inawp beh duh lohna hi a tir aṭanga a tawp thlengin a inzam chiat a ni. 'Babulon to Rome' tiin sawi ila, theology zir sil tawh chuan an hre thiam mai ang.

India ramin sovereign ram nihna a inbel hi a lawmawm hle a ni. Chutih rualin a sovereign tak tak em tih hriat a har. India ram kal phungah hian khawvel terrorist ram lian ber America te hi engtiang takin nge a rawn inrawlh hriat a ni lo. India ram chhung ngeiah pawh hian hnam lian zawkten hnam te zawkte an awp bet reng tho chu a nih hi.

Socialist tih hi ei leh bar leh thil dang siam chhuahna sorkar kuta awm tihna a ni mai awm e. Hei hi a tir takah India Constitution-ah a awm lo va, Indira Gandhi hun laiin an belh niin an sawi. Sorkar kutah ram hausakna hi awm sela, rualkhai takin mipui hnenah rawn sem chhuak sela tih hi duhthusam a ni. Amaherawhchu, hei hi sorkara thuneihna chelhtuten an tlin ngai lo va, mipui pawhin kan tlin hek lo.

Socialism hi an hman chhinna ram apiangah a hlawhchham emaw tih mai tur a ni. Thuthlung Tharah pawh ringtu hmasate chuan an thil neih an inṭawm a, apostol-ten an mamawh dan azirin an sem zai tih kan hmu a; mahse a hnu zelah an chhunzawm tih thawm reng reng kan hre lo. An hlawhchham pui a ni ang. India ram hi socialist ram a ni a, a ni lo bawk ti ila a fuh mah mah ang.

Secular hi sakhaw thlei bik nei lo tihna a ni a. India ramah chuan sorkarin sakhua awn bik a nei lo vang tihna a ni mai awm e. Hei hi thil ṭha tak a ni a, Kristian theology pawhin sakhuana chungchang hi chu mimal zalennaah a dah thui hle niin a lang. India ram hruaitute zingah hian a lang a pau chuan tu mahin sakhaw bil ṭanna an tilang ngai lo va; lang lo lamah erawh eng eng emaw chu a awmin kan ring tlang chu a nih hi maw. Eng pawh ni se, politician-te platform a awm a, sakhaw hruaitute platform a awm bawk a, a hrang a ni tih hi pawm thiam phawt mai a ṭha niin a lang. Zahna nei tak tak si lova 'Pathian nung betute' intih fo pawh hi India Consitution nen a inmil lo hrim hrim a ni.

Democratic tih hi mipui rorelna a ni ber a; a lo chhuah-na tak chu Greek city state te kha niin a lang. Mipui kal khawmin ram rorelna thuah thutlukna an siam a, a hniak tam lam lam an zui ṭhin. Hei hian fuh lohna lian tak a nei a, mipui zingah group lian tak pakhatin mi dangte an nek chep vak thei a, an duh duhin ram an kai hruai thei a ni. Chuvangin...

Republic tih thumal belh a ngai leh ta a, chu chu - mipui thlan lal roreltuten dan fel tak leh kaihhruaina fel tak hmanga ro an relna tihna a ni. India ram hi democratic republic a ni a, kawng ṭhenkhatah chuan hemi a nihna hi a lang chhuak a, kawng ṭhenkhatah chuan a lang lem lo tih hi kan pawm tlang mai awm e.

Theologian ropui Reinhold Niebuhr chuan, democracy hi ram rorel dan ṭha ber a ni lo va, mihring sualna inven tawnna atan kan mamawh thung a ni a ti.

Kristian theology aṭanga thlir chuan, ram rorelna hi zaah za hlawhtling tura beisei a har hle a, mihringte hian sual lam kan awn a ni tih hi theology-in a keng tel tlat a. Chumi hre reng chung chuan, kan inven tawnna atan dan fel tak kan mamawh a; amaherawhchu dan hmangtu mihring chu 'nih tur ang pha lo' a nih avangin dan ngei ngei pawh chu a la hmang sual thei tho va. Chuvangin, dan pawn hreta chet a ṭul hun pawh a awm ve thei a ni.