Mizoram first : LAL AN THLANG NAWN

Israelte zinga lal rorelna a rawn inṭan chhoh dawn lai vela hming langsar tak pakhat chu Samuela a ni. Ramathaim-zophim khuaa Elkana leh Hani te nupa chu fa nei lova hun rei tak an awm hnuah, chhungkaw nu ber ṭawngṭai chhanna ni turin Samuela hi a lo piang a. A naupan tet aṭangin puithiam Elia ke bulah a zir a, a lo puitlinga Israelte chunga roreltu, zawlnei leh puithiam nih kawp vek hial khawpa mi hlawhtling a ni; hun rei tawk tak ṭawngṭai chhanna a ni miau a!

A hun tawp lamah Israel ten lal an dil a, lungni lo hman hial bawk mah se, Pathian thu zawmin Saula chu lal atan hriak a thih a, BCE zabi 11-na chawhnu lamah khan an lal hmasa ber chu a lo ding chhuak ta a. Samuela chu Pathian ruat roreltu a ni reng nachungin lal neih kha thil tihsual lian ang reng tak a ni mai thei, Pathian rorelna hnial vanga lo thleng a ni kan ti thei awm e. Saula kha lal ṭha tak han ni ve bawk mah se, a tawpna erawh a lungchhiatthlak takzet a, suahsualna vang a tih loh theih loh. Pathian ngeiin Samuela hnenah, “Mipuiten i hnena an sawi zawng zawng chu ngaithla rawh; nang duh lo che an ni lo va, an chunga lal atan keimah mi duh lo an ni zawk e,” a ti hial a nih kha. “Ramin a bawhchhiat chuan puipate an inthlak zut ṭhin,” tih hi Pathian Thu a ni a, Saula pawhin a daih rei thei ta bik lo.

Samuela chuan a tleirawl tirh ata tar a lo nih ve tak hnu thlenga a kaihhruai ṭhin Israel mite chu sawmkhawmin, “Heta hi ka awm a. LALPA hma leh a hriak thiha hmaah hian mi sel teh u le: tu bawngpa nge ka chhuhsak ngai? Tu sabengtung nge ka chhuhsak ngai? Tu nge ka bum tawh ngai? Tu nge ka tihduhdah ngai? Ka mit tidel turin tu lakah nge thamna ka lak ngai? Ka rul leh vek ang che u,” tiin, kum tam tak chhung ro a lo relsak tawhnate chu chhuikir turin a ti a. A lo tisual a nih chuan engpawh a huam a ni ngei mai. Nimahsela, a mite chuan, “Min bum ngai lo va, min tiduhdah ngai hek lo, tu ma kut aṭangin lak awm loh i la ngai hek lo,” an ti a nih kha. A mite hnena thlahna thu sawia a hun tawp a hman dan kha a lungawithlak hle ang.

Samuela hlawhtlinna thuruk pakhat chu ṭawngṭaina hi a ni. Amah ngei pawh kha ṭawngṭai chhanna a ni a, a rorelna baka zawlnei leh puithiam rawngbawl hna a thawhnaah pawh, “In tana ṭawngṭai bana, Lalpa chunga sual chu keia tan chuan a hnai lo tawp mai a ni; kawng ṭha leh kawng dik ka kawhhmuh zel zawk ang che u,” tiin: a mite tana a thawhsak ṭhin dan kan hmu a. Mipuite chuan lo tisual ve bawk ṭhin mah se la, Pathian pen bosan ngai lo tura fuih leh zirtirin Pathian rinawm tak chuan a mite chu a hawisan ngai loh tur thu a pawm nghehtir thei tlat a, amahah hmuh an nei a ni ang. Hetiang taka pawm na-awm taka mite hruai theitu hi a ni a, Saula nen kha chuan an danglam lo thei lo, Saula kha chu mihring duhna aṭanga lo ding chhuak a ni a, a ziktluak thei ta lo a nih kha.

Samuela kha tar lovin, tlangval chak ṭha tak la ni ngat se la chu, Israel mite pawh khan an thinlung tak takah chuan an la thlang nawn awn awn ngei ang le. An inkara thuhretu kha Pathian a ni hial a, a rorelsak ṭhinte khan thinlung takin an lawma an pawm a ni tih a chiang. Mihringte hi tar thei lo, liam hun tih nei ngai lo tur ni ngat bawk ila chu, Israelte khu, “Lal an thlang nawn,” kan ti reng mai thei a ni.

Hindustan Times Leadership Summit, 2019-a, “Kum nga kal ta chhung khan hna ka thawk lo nia in hria a nih chuan min vote tawh suh u; hna ka thawk nia in hria a nih chauhin min vote rawh u,” tih thu sawitu, Arvind Kejriwal-a hi Israelte chunga hlawhtling taka roreltu Samuela thinlung ang pu mi a ni ngei ang, Isua ngaisangtu a ni bawk a. Vawiin thlenga Mizo, ningkhawng hre pha chinte titi tui ber pakhat ni reng chu February ni 16, 2020-a a zawna a vawi thumna atana Delhi Chief Minister atana lakluh ni leh ta, Arvind Kejriwal-a awhawm thu hi a ni hial awm asin; hna pawh chu a lo thawk deuh bik a ni ngei ang. Isua ngaisangtu ni ve chauh kha Isua neituten ro min relsaktu atan kan awt a, a zahthlak deuh lo vang maw?

Inthlang ram kan ni a, kum nga danah kan chunga… ni lo, kan aiawha roreltu turte kan thlang ṭhin a ni. Tun aṭanga kum nga lo awm leh tur atana Mizoram enkawltu turte thlang turin kan inbuatsaih mek a, mi tinin khua leh tui ṭha ni tura mawhphurhna leh chanvo kan nei a, kan hlen chhuah ṭheuh pawh a ṭul ang. Pastor pakhatin a sawi angin, he kum nga hi inen chhinna hun atan chuan a rei dawn ngat ngat viau mai; hriat kan nei a, hriat tawh pawh kan nei bawk. Tun hi hun pawimawh tak, Pathian rawn chunga mipuiten huaisen leh dik, thianghlim taka kan thuneihna kan hman chhuahna tur a ni. Ṭawngṭai chhanna Samuela chu roreltu ṭha, hruaitu hlawhtling a ni tih kan hriat kha…

Mizo, Kristian ngatte hian state dang hruaitute hi kan han awt ta vel ṭhin a, sakhaw dang betu an la ni leh nghal a nia. Kan thurin leh innghahna Bible hi keu ila, entawn tur ṭha zawk an awm ṭeuh lo vang maw… “Nimahsela, kei zawngin Pathian tihna avangin chutiang chuan ka ti ve lo,” ti ngam, mi dik leh huaisen, mi thiam, a ngaihna hria, “Hawh u, sawi chhiat kan nih tawh loh nan Jerusalem kulh chu i din leh ang u,” ti thei kan mamawh hi. Nehemia kan dil ve leh mai dawn em ni ang?

Kan zavai hian kan ram leh hnam tana hna ṭha thawk tura mawhphurhna neitute vek kan ni a, kan pawimawh ṭheuh bawk. Mipui lamin kan vote hmangin ni phawt se la, thlan chhuahten an mawhphurhna pawimawh leh hlu tak hmangin a ni ve leh ang a. Hnathawh kawr hlip phal lo, nawmsip bawl hman lo, ropui thlahlel phal lo hruaitu kan ngai a, a pawimawh berah chuan Pathian hmangaih berna aṭanga Zofate Jerusalem – Mizoram hmangaihtu dik kan mamawh a ni. Hetih lai hian, mihring duhna aṭang chauha rorelna kan tung ding a nih vaih zawngin Lalpa lawmtlak ṭawngṭaina hlan ve lote chuan tuar kan inhuam chhunzawm tur a ni ang.

Hruai chhuah hna thawktu hlawhtling Mosia ngei pawh thlang a; tir a; hruai ṭhintu Pathian neitu tak takte meuh chu Mizo Kristiante hian kan hriain kan thlang nawn awn awn lo thei bik lo vang. Tuna mite an ni emaw, engtik hunlai emawa mite an ni emaw, a chawrno zawkte pawh lo ni se la, Pathianin kan ram leh hnamin a mamawh dik tak ‘hruaitu ṭha leh hlawhtling’ min pek ngei ngei theihna turin, “I tho vang u khai, i din teh tak ang u,” tiin kan nihna leh dinhmun azir zela kan kut tihchakin thawk ṭheuh ila, tu mah inralban theih a ni lo.

I ram leh hnam a boral chuan nang leh i chhungte in him bik lo vang.

- H. Lalroluahpuia