Written by
- Muanpuia Vanchhawng
TLANGRÊL LEH SAWICHHIAT I TAWK ṬHIN EM?
Kumin May 23 khan Japanese hmeichhe professional wrestler leh Netflix star Hana Kimura (22) chu a inah thia hmuh a ni a, amah leh amah inthat (suicide) nia rin a ni. A thih chhan hi chiang taka hriat ni lo mahse social media-a mite sawisel leh sawichhiat, tlángrêl a tawrh zawh loh vang ni berin a lang.
Bollywood actor lár Sushant Singh Rajput pawh kumin vêk June 14 khán ama chènna inah ináwkhluma hmuh a ni. Bollywood Film Industry pawh nasa takin a nghawr nghing a nih kha. Ani chanchin phei hi chu tun thleng hian sawi zui a la hlawh reng a, CBI lam pawhin an la chhui zui reng a ni.
Anni lo pawh hi milar tam tak tun hma deuha Rock Band lár Nirvana frontman Kurt Cobain (d 1994) te, American lemchan thiam leh fiamthu thiam Robin Williams (d 2014) te, Linkin Park vocalist Chester Bennington (d 2017) te leh midang tam tak kan sawi seng lo ang, mahni hnuk chahin minung khawvel ata lák hrana awmin pial lei dàiah zalhin an lo awm tawh a ni. Tun hma aṭang daih tawhin milarte hian mahni intihhlum hi an hrat hle a ni.
Internet khawvelin min han chènchilh tak tak hnu hian Mizote hi kan mizia a lo hriat khawp hian ka hria. Mi ṭhatna leh vanneihna sawi aia mi chhiatna leh tlin lohna sawi nuam ti mia siam ni hial àwm hian, mi ṭhat lohna lai hi kan sep rawtui peih em em zel mai a.
Thãwm nei miah lo chèngkawl leh hnapkhãwn zinga khawsa kan nih lohva, mihring zinga chêng kan nih avang hian, rêlna leh sawichhiatna chu kan hming lam tur a awm chhung chuan a reh lo ang.
Tunlai zoram titi luah lumtu ber pawh mahni thawhpuite bàntír tura phútna chungchang niin happy state a puan Mizoram hi chhûng lamah kan lo 'happy' tak tak lo a ni mai lo'ng maw?
Engtikniah emaw chuan i chanchin chhe lai phawrh chhuakin, i sahuat lai tak an la rawn deh sak ang che, chutih hun a lo thlen chuan la runthlâk vak duh suh (kan ti teh ang). Kan zui Lal Isua meuh pawh a ṭhian 12 zinga pakhatin a mantir a, pakhatin a phatsan bawk. Ṭhian 12 zinga pahnihin an rinawm lohsan chuan, nang leh kei hian eng teh lua chu i beisei bik lo vang. Min sawichhetute leh min rêlna zawng zawng hi pawisak miah loh tur kan tihna zawng a ni lo ve.
Tunlai ṭhalaite pawh hi lár chak tak tak, miin min hre ve se tih duh vanga mahni zahawmna tibawrhbáng duh hi an tam hlein a hria (abikin kan nula/tleirawl te hi anni lehzual). Thuamhnaw pawh inbel mumal lovin thlalak/ video sexy tak tak siamin social media lamah an post chuai chuai a. An han lár ve deuh ék ék a, mi tuin emaw an thlalak/video post kha la chhuakin fiamthu group lamah an 'upload' a, mipuiin an han 'troll' rawn ta a. Chutah anmahni bawk kha a tawpah an rawn thinur leh ta vel mai mai niin a lang, a ho tlat ṭhin.
Chuvangin, lár i chak ve deuh a nih chuan tlangrèl leh sawiselna pawh dawl zo turin i rilru kha inbuatsaih hmasa phawt rawh. A nih loh zawngin sawisel i tawh hun a lo thlenin mahni intihhlum hial duhna rilru i pu palh thei tih hre reng ang che.
Tin, miten min sawisel hian mahni in en fiah nan i hmang hlauh zawk ṭhin ang u. Lui dunga lung zawng zawngin chakai delh lo mah se, lung ṭhenkhat chu a hnuaiah chakai a awm ve bawk avangin, sawiselna tam tak zinga mahni insiam ṭhatna atana ṭangkai, lungtâta hman tur a awm ṭhin. Chungte chu ak haw la, i chem bil tah hriam nan hmang hlauh ang che.
Miten an sawi laih laih, an fak emaw, an rêl emaw, an sawisel chin tawh hi chu, mi vântlang chung an lo ni deuh châwk a; nang pawh miin an rêl hle che chuan, pawimawhna tak i nei tih hria la, tuma'n ui thi sâwn an chhuih peih lo, an kân thauh mai zawk ṭhin. Mipui chunglam i nih a, vantlang ngaiha 'sawisel tham' i nih chuan, lawm la, inngaisang la, inchhuang ve deuh teh khai, mite rêl leh sawichhiatna mai mai tihbuai phakah awm duh suh.
Pawihho thufingah chuan, "Min duhtu zakhat, min hawtu zakhat," an lo ti a. Min faktu an awm phawt chuan min hawtu leh rêltu an awm ngei dawn tih pawh hre mai ila. Ni a pui hle a, khua a ro hle chuan fûr ruahtui a hnai tawh ṭhin. Mite fakna pawh hlobet par anga chuai hma a ni a, thlamuan phah nan leh rilru tihlawm nan hman luat a hlauhawm ṭhin.
A hlauhawm zaw ber chu tû ma sawisel tham loh, tû ma sawichhiat tlâk loh nih hi a ni zawk e.