Mizo hnam leh nungchate

India ram khawpui hrang hranga han vah vel hian Ui, B^wng, Kel, P^rva leh Choak, z^wng chenin hmuh tur an tam thei hle a. Kel leh leh Bawngte’n mi d^wra buhfai leh thil zawrh ilo an ei lai te, d^wrkai hovin an han hnawh kian lawp lawp te leh, a pawn lama chaw an han pek tak hlauh te hmuh tur tamtak a awm ṭhin. Vaiho zing thovin an ta ni miah lo P^rva za tam tak ei tur dailuah leh buhfai, an ei duh zawng thil hrang hrang anmahni sum senga an lei an theh a, an han ko khawm dur dur mai ṭhinte han hmuh ch^ng hian kan nunzia n>n hian khaikhin loh theih a ni lo.

Uicho-ah pawh a damsam mang lo, an kawtkaia bawk reng mai ṭhinte hi
ṭawp an tiin an manganpui ve hle thinin a rinawm. Mahse, a tihngaihna tak an hre silo va, an khawsa ho nawk nawk mai a ni ber. Thawkkhat lai phei kha chuan an mangangin sawrkar rorelna inah hial au chhuah puiin ‘Mizoram-ah leh Nagaland-ah thawn ni sela..’ te pawh an han tih fiamthu hial kha. A huatthlala viau nain an sawi dik ang reng. Keini zawngin kan ei zo vek a nih loh vek pawhin kan lo hrai hlum vek mai duh ang tih an hre chiang pawh a lo ni maithei!

Rev. H. Vankunga (L) USA zin h^wngin a thil sawi pakhat chu, “USA khawpui hmun thenkhatah chuan kea kal hi an tlem lutuk a, kea kal chu uiin a bauh duh lutuk,” a tih hi ka hre reng ṭhin. USA-ah meuh pawh hian, khawimaw laiah chuan ui khawlai leng an awm ni ngei turah ka ngai ve ringawt mai. Mi vulh laiin gate hung chhung aṭanga an rawn bauh a nih leh nih loh ka lo zawt hauhlo erawh chuan sawi chh^wn min tit$m deuh. Eng pawh ni se, ka sawi tum chu Mizo hnamte leh nungchate kan inhmelmak tlatna hi tihreh theih a ni ang em tih lam zawk hi a ni.

Thingtl^ng lo neia ei zawng kan nih avanga nungchate nena buh leh bal lo inchuh tawh ṭhin kan nih avang te, kan thlaite an lo suasam tawh ṭhin avang te hian, kan p$p<te aṭangin nungchate hi hmelma enin kan lo en laklawh a ni thei mai ang ^ tih te hi ka ngaihtuah fo ṭhin. A ni tak a, kan kumkhat ei tur thar chhuah tuma, a s<r a sa hnuaia kan thawh ṭauh
ṭauh laia, zan khat thilthua sanghalin kan buh an lo talh eng duai mai te, buh hmawr a hmin ṭan d>k d>k a vasuih leh p$tt> rualin a mual a muala an han tl^n f< fur mai te kha zawng a pawi vawng vawng >m a.Lo neitute t^n zawng an huathlala ve em bawk a ni! Ramsa ni chiah lo mahse kaiṭ>na ui lo bawk hle hle pawh kha han hmuh sakhia han chhuih ṭawk mai chu a awl ve viau maithei a ni. Mahse; vairam khawpuia an sa zuar hote sa Choakin a ruk ṭhin av^nga a hawn pawh hawng ṭha ngam lova an khuh ṭawk ṭawk d^n te, chuti chung chunga an bul lawk lawka an sa r<ksak tumtute thlangam taka an han fu tlar ṭhut maite ka hmuh hian, keini chauh hi min ti buai bik lo tih ngaihtuahna ka nei leh bawk si.

Vai nuho buh phovin zawng an hnawt lawp lawp lai te, thei zuarho thei zawrh zawngin an ruksaka an piah lawk lawka thlamuang tak maia an keih lawl lawl laite hi kan hmu fovin ka ring. Mahse; anni chuan an hrai hlum vekin, tihrem d^n tur an zawng chuang miah lo thei tlat a. Pathian thilsiam hlu tak, mihringte chenpui t<r an nihna leh ch<ng thilte chu an chaw ve t<r reng a nihna te hi an hre chiang a ni ngei ang. An z$ng ṭawngṭainaah khawngaihna leh lainatna thinlung hi Pathian hnenah an d$l ṭhin pawh a lo ni ang e.

Aizawl khawpuiah pawh hian Ui leh ar an zalen lohziate chu kan hriat ṭheuh hi! Khawpui thianghlim leh hlim loh hi Ui leh Ar chhuah leh chhuah loh te, sava ṭit d^n tea teh ni sela chu kan champion chiang khawp ang. Mi duh lai ngawih ngawih Ui leh ar lo chhuak palh zeuh pawh manin, pawisa chawitir an ni z>l a. A mantute lah chu kan la intitheiin, a chawitir tute lam pawh hian ‘ti dik’ hliah hliahin kan inhria tih lah chu tlang hriat. Ui khawlai leng kan hmuh d>k d>k chu kan man em lo a nih pawhin kan han chhuih zawt mai zel zawng a nih hi. Huana bawng l<t chempui n>na <ma lo sat mai ṭhin tute, mi Ui khawlai l>ng man thei riaute, kawng laia ar leh sava tla mai mai han hnawt thlawk ur ur mai ṭhinte hian dikna kengkawhtuah kan inngai hliah hliah mai.

Kei chu, heti ang mite hi D^n mit aṭanga an lo dik zawk a nih pawhin ka mihring chhia leh ṭha hriatna, ka sakhuanain khawngaihna leh hmangaihna nei tura min zirtir d^n ka ngaihtuahin, an lo dik a nih pawhin an ṭha chu ka ti chuang lo. Kan p^rva te pawh hmun hniamah an ṭum ngam reng reng lo maite hi ngaihtuah tham a tling. Kan Choak te, kan P^rva te hian Vairam Choak leh P^rva an lo $t hle maithei a nia. Hindu Mandir ah te, Mosolman hoMosque ah te, Sikh ho Gurudwara ah te Cho^k leh Parva an fuk tlar ṭhiap ṭhuap laiin, khawngaihna leh zahngaihna a khat Pathian Isua Krista biakna in chunga fu t<r an awm ve hauh lo te hi kan ngaihtuah z^wng ni ve maw!

Kan eizawn d^n te’n a lo zir ve tial tial a, sanghal, sawvawm leh vaki te’n an ei chhiat theih loh eizawnna te pawh a lo tam ve ta. Chuvang chuan Mizo hnamte hian rannung chunga ngilneihlohna leh, nungch^te huatna thinlung hi paih bo thei ila, kan ram, kan hnam tan malsawmna an ni ngei ang.

- Rev. Jh. Za Hluna