Written by
- Mahmuaka Chhakchhuak

MLA RUAL ṬAWNGṬAI KHA

Sept. 1 – 3, 2020 chhunga Assembly House-a rorelna neih a nih hmain kan Legislature rualte chuan ṭawngṭai rualna an nei a, Rev. C. Lalremsanga chuan MLA rual ṭawngṭai inkhawm hi a kaihruai a. Rev. C. Lalremsanga hi Chhakchhuak hnam a nih vang hrim hrim ni loin tun hnu hian kan inngaina riau a, tunhma lamin WCC zawm leh zawm loh chungchangah Debate neih hialte kan lo tum tawh in, kan lo in-Mu leh Ar ve viau tawh ṭhin nain tunah chuan nunhlui kalsanin hmangaihna hrui vuanin hun kan lo hmang leh tawh zawk a. Kohhran rawngbawltu fel tak niin tunah phei chuan hei Mizoram UPC-ah General Superintendent hial a lo ni ta a, thinlung takin ka lawmpui a ni.

Hetia kan ram rorelna hmun sang ber - Assembly House-a thute’n rorelna an neih hmaa Pathian hnena ṭawngṭaina hun an hmangho hi thil lawmawm tak a ni a, hriatreng tlak a ni bawk awm e. Kristian sakhaw vuantute nia Party hrang hranga awm ni mah se la hetia lungrual taka Pathian hnena ṭawngṭaina hun an hmangho thei hi entawn tlak tak an ni. Assembly House hi inhnialna hmun leh inchachhuahna hmun atana lo hman ṭhin tawh a niin, vawiin thlenga chutianga la hman chu a ni tih hrereng chunga hetianga Pathian hnena ṭawngṭaihona an hmang hi chhinchhiah tlak tak a niin chin fo chi tak pawh a ni awm e. House chhunga thu zingah hian Kohhran tana mi ṭangkai tak tak, a ṭhente phei chu Kohhran upate an nih bakah mawhphurhna sang tak tak chelh mektute pawh an awm a, ram rorelna thilah erawh thu inhmuh loh changte awmin inhnial changte a lo awm lo thei lo bawk a, hetianga lungrual taka Pathian hnena ṭawngṭaihona an nei hi a lawmawmin an fakawm hle a ni.

Hetianga ram hruaitute berin rorelna an neih hmaa ṭawngṭaihona an neih hi chuan boruak ṭha tak hnuaia rorelna an neih ngei pawh a rinawm a, ṭum dang zawng aia boruak ṭha an neih ngei pawh chu ralhla tak aṭanga lo thlir rengtu, an mipuite thinlunga awm nghal a ni bawk awm e. Nimahsela rul inlipin a zia a thlak thei ngai em ni tih ang chauh maiin ze thup hauh loin rorelna hmun chu inhnialna hmun atan leh inchachhuahna hmun atan an han hmang leh ta tho a nih kha. Ni thum chhung leka House chhunga an ṭhutkhawm chhung khan akip akawiin hre vek lo mah ila, vawiin nia kan hriat leh nakin hnu zel pawha kan la hriatreng tur ni bawka lang chu MLA 12 te’n an MLA-pui pakhat bang tura an beihna hi a ni. MLA pakhata hian mualphothlak takin thil a ti a, zahpuiawm takin thil a ti ta tih lam engmah phei chu an sawi ri hauh chuang lo a. Independent MLA ni reng chungin Party pakhat tan ṭhahnemngai takin hun a hmang ṭhin an ti ringawt a nih kha. Chu Party an sawi lah chu ani awmna reng reng leh akul ataia a lo inhmanna hmun a ni bawk si a. Nakin lawkah hian thu a fel hun la awm turah ngai ila, chutih hunah chuan kan MLA 12-te tan hian hnar hmuh len larh larhna tham tur thute hi kan la hre lo ang tih a sawi theih ta loh a nih hi. 

Tuna Speaker thutlukna tur rinthua lo sawi teh chiam pawh thil dik a ni lo mai thei bawk a, a ṭul pawh a ṭul kher lo bawk thei. Nimahsela hetiang thu vawiin nia Zoram khawvela a rawn awm ta erawh sawi loh theih loh a ni ta zawk a. Kum 1972 aṭanga MLA kan neih ṭan aṭanga vawiin thlenga hetiang tak hi la thleng ngai lo a nih vangte hian ṭhangtharte tan ngat phei chuan insum a har phahin politics-a inbeihna chawkchhuaktu ber a nih phah ta bawk a ni. Chîk taka ngaituah phei chuan Victim of a malicious intention a ni a tih theih hial awm e. Kan roreltute hian hetiang tak hian an member-pui chungah thil an ti duh ta mai hi Kristian kan nihna aṭanga ngaihtuah chuan a tenawm a, Mizo kan nihna aṭang pawhin a zahthlak a ni. Ka chhang eitute kha doral an chang zo ta tih ang maiin nimin emaw leka lungrual taka ṭawngṭaina nei zo chiahte kha an ni a, an ṭawngṭainate khan chhûm pawh a thleng lo mai awm mang e a tih theih hial ang. Hnam tlawmngai ṭhin kan nihna te, ṭhiante thih aia nunna hlan ngam kan nihnate ngaihtuah phei chuan vawiina kan roreltute thiltih hi a Mizo lo a, Mizo tlawmngaihna tihthangtlawmna lian tak a ni a tih theih bawk ang.

Hetianga leh lam leh leh lam thu a awm mek lai chuan awmhmun aṭangin veteran politician pakhat chuan tapchhak zawl aṭanga a lo ngaihtuah vang vangin thil ni theiin a hre lo a, MLA 12-te hian a vote tlingtute ngei pawh an zah lo a ni a rawn ti ta khauh mai a, a ṭawngkam hi a dik ngawt a sin. Ṭhenkhat tan chuan side nei taka rawn ṭawng angin an ngai ngei ang a, nimahsela a sawi tur tak rawn sawi zawk a ni. Politics Field-ah chuan na tak taka inbeih ngai a nih rualin heti taka MLA 12 laiin uire denhlum an tum ang maia an member-pui pakhat chunga lungtum lian tak tak nena denhlum inring taka an kil tuau tuau ta mai chu veteran tan chuan ngawih mai mai lo har ta deuh pawh ni se la a âwm lohna a awm hauh lo ang. Pathian hnena lungrual taka ṭawngṭaina neiho vekte thiltih atan ngat phei chuan thil mawi lo tak a nih bawk bakah ṭhangthar zelte tan pawha hriatreng a ni tawh tur hi a pawi a ni tih baka sawi dan vak pawh a awm lem lo e. Chutihrualin patling rualin ngunthlûk taka a hnu lam thil lo la thleng tur zawng zawng pawh hrelâwk vekin, hetianga thutlukna hi an nei ta ni turah ngai ila, inchhirna leh pawi tihna an nei lo ni turah ngai bawk ang. Thutlukna kan la hre lo a, a eng zawng pawhin thu tihtluk lo ni ta pawh ni se la, vawiin aṭang erawh chuan he thu hi khawvel awm chhunga sawi reng tawh tur a ni dawn ta tho tho a nih hi.